Кіріспе

Пётр Романович Багратио́н (Пётр Рома́нович Багратио́н,; 24 қыркүйек 1818 – 17 қаңтар 1876), генерал Пётр Роман Багратионның ұлы, ресейлік грузин мемлекет қайраткері, генерал және ғалым. Ол алғашқы құрғақ гальваникалық элементті ойлап тапты.

Өмірбаян

Грузия патшалығының Багратиони әулетінің ұрпағы, Грузия 1801 жылы Грузия королі Георгий XII Багратионның қайтысымен Ресей империясына қосылған. Король Ерекле II Багратионның (грузинше: ერეკლე II) (7 қараша 1720 немесе 7 қазан 1721 – 11 қаңтар 1798) мұрагері, ол 1744 жылдан 1762 жылға дейін Кахетияның королі, ал 1762 жылдан 1798 жылға дейін Картли және Кахетияның королі болып билік жүргізді. Оның әкесі Роман (Реваз) Багратиони (1778 – Тифлис, 1834) және ағасы Пётр Багратион (Кизлар, Дагестан, 1765 – Бородино шайқасы, 1812) Ресей армиясының белгілі генералдары болды. 1840 жылы Багратион Санкт-Петербургтегі әскери академияны бітірді. Келесі жылы ол Санкт-Петербург Ғылым академиясының (қазіргі Ресей Ғылым академиясы) Физика ғылыми зертханасында, пруссиялық орыс академигі Мориц фон Якоби, Мориц Герман фон Якоби, Борис Семенович фон Якоби (орысша: Борис Семёнович (Морис Герман) Якоби) (21 қыркүйек 1801 – 10 наурыз 1874) басшылығымен өмір бойы ғылыми зерттеулер жүргізді. 1850 жылы Петербург ғылым академиясының сыйлығымен марапатталды, ал 1865 жылы генерал-лейтенант шеніне ие болды. 1862 жылы Багратион Тверь губерниясының губернаторы тағайындалды, ал 1870 жылдан өмірінің соңына дейін Балтық губернияларының (Курляндия, Ливония және Эстония) генерал-губернаторы қызметін атқарды. 1868 жылы 2-дәрежелі Санкт-Владимир, 1869 жылы Ақ бұрқут және 1872 жылы Александр Невский ордендерімен марапатталды. Багратион 1876 жылғы 17 қаңтарда Санкт-Петербургте қайтыс болды.

Ғылыми жұмыс

Багратион 1843 жылы алғашқы құрғақ гальваникалық элементті жасап шығарды және 1845 жылы осы туралы монография жариялады. Басқа жұмыстарында ол гальваникалық элементте және гальванопластикада жүретін реакцияларды зерттеді. 1843 жылы ол Мориц фон Якобидің куәгерлігімен алтынды электролық жалатылған, ал Мориц фон Якоби электропластика мен гальванопластиканың алғашқы ойлап табушысы еді. 1845 жылы Багратион Петербург ғылым академиясы тарапынан Германияға, Францияға және Англияға жіберілді. Ол цианид қосылыстарының сулы ерітінділеріндегі алтын, күміс және мыстың ерігіштігін зерттеді және алтын цианидтеудің стехиометриясын сипаттайтын Эльснеров теңдеуін бірінші болып ашты. 1847 жылы Багратион сирек кездесетін элементтерге бай соросиликатты ашты, ол оның құрметіне "Багратионит" деп аталды, бірақ ол бұрыннан алланит (немесе ортит) ретінде сипатталған еді.