Кіріспе

Грузия билеушілері б.з.д. 299 жылдан 1800 жылға дейін

Бұл Грузия патшалықтарының 1801–1810 жылдары Ресейге қосылғанға дейін билік еткен патшалар мен патшайымдардың тізімі. Грузия монархтары мен билеушілерінің толық тізімдері мен шежірелерін «Грузия монархтарының тізімдері» бөлімінен қараңыз.

Иберия патшалары

АтыПортретіТәуелділік мерзіміЕскертпелерФарнаваз I Фарнавази 299 – 234 б.з.д.Иберия патшасы. Сауромакс I Саурмаг I 234 – 159 б.з.д.Иберия патшасы. Фарнаваздың ұлы. Мириан I Мириан I 159 – 109 б.з.д.Иберия патшасы. Сауромакс I-нің күйеу баласы және асырап алған ұлы. Фарнажомның ұлы. Артаксиас I Аршак I 90 – 78 б.з.д.Иберия патшасы. Фарнажомның әпкесіне үйленген. Артокс Артаги 78 – 63 б.з.д.Иберия патшасы. Артаксиас I-нің ұлы. Фарнаваз II Фарнаваз II 63 – 30 б.з.д.Иберия патшасы. Артокс ұлы. Мириан II Мириан II 30 – 20 б.з.д.Иберия патшасы. Фарнажомның ұлы. Аршак II Аршак II 20 б.з.д. – 1 б.з.Иберия патшасы. Мириан II-нің ұлы. Ұлы Фарсман I Фарсман I 1 – 58 Иберия патшасы. Фарнаваз II-нің немересі. Мирдат I Мирдат I 58 – 106 Иберия патшасы. Фарасман I-нің ұлы. Амазасп I Амазаспи 106 – 116 Иберия патшасы. Михрдат I-нің ұлы. Фарсман II Батыр Фарсман II 116 – 132 Иберия патшасы. Амазасп I-нің ұлы. Гадам 132 – 135 Иберия патшасы. Фарасман II-нің ұлы. Фарсман III Фарсман III 135 – 185 Иберия патшасы. Гадамның ұлы. Амазасп II Амазасп II 185 – 189 Иберия патшасы. Фарасман III-нің ұлы. Рев I Әділ Рев I 189 – 216 Иберия патшасы. Амазасп II-нің әпкесінің ұлы. Ваче 216 – 234 Иберия патшасы. Рев I-нің ұлы. Бакурий I Бакурий I 234 – 249 Иберия патшасы. Вахенің ұлы. Мирдат II Мирдат II 249 – 265 Иберия патшасы. Бакурий I-нің ұлы. Амазасп III Амазасп III 260 – 265 Иберияның анти-патшасы. Асфагур I Асфагур I 265 – 284 Иберия патшасы. Михрдат II-нің ұлы. Мириан III Мириан III 284 – 361 Иберия патшасы. Аспакурестің қызына үйленген. Христиан дінін қабылдаған және оны өзінің билігі кезінде мемлекеттік дін ретінде енгізген алғашқы грузин патшасы. 345–361 жылдары Иберияның Рев II-сімен бірге билік жүргізді. Рев II 345 – 361 Сауромакс II Саурмаг II 361 – 363 Иберия патшасы. Рев II-нің ұлы. Асфагур II 363 – 365 Иберия патшасы. Мириан III-нің ұлы. Мирдат III Мирдат III 365 – 380, екі патшалық 370–378 Иберия патшасы. Аспакурес II-нің ұлы. 370–378 жылдары Сауромакс II-мен бірге билік жүргізді. Асфагур III Асфагур III 380 – 394 Иберия патшасы. Михрдат III-нің ұлы. Трдат 394 – 406 Иберия патшасы. Рев II-нің ұлы. Фарсман IV Фарсман IV 406 – 409 Иберия патшасы. Аспакурес III-нің ұлы. Мирдат IV Мирдат IV 409 – 411 Иберия патшасы. Аспакурес III-нің ұлы. Арчил 411 – 435 Иберия патшасы. Михрдат IV-тің ұлы. Мирдат V Мирдат V 435 – 447 Иберия патшасы. Архилдің ұлы. Вахтанг I Горғасали Вахтанг I Горғасали 447 – 522 Иберия патшасы. Михрдат V-тің ұлы. Дачи 522 – 534 Иберия патшасы. Вахтанг I-нің ұлы. Бакурий II Бакурий II 534 – 547 Иберия патшасы. Дачидің ұлы. Фарасман V Фарсман V 547 – 561 Иберия патшасы. Бакурий II-нің ұлы. Фарасман VI Фарсман VI 561 – ? Иберия патшасы. Фарасман V-нің інісінің ұлы. Бакурий III Бакурий III ? – 580 Иберияның соңғы патшасы. Фарасман VI-ның ұлы. Хормизд IV патшалық билікті жойды.

Грузия Багратиони әулетінің тұсында

БилеушіТұңғыш патшалықӨлімТерриториясыКонсортАшот I Ұлы (აშოტ I დიდი) 807 жылға дейінАдарназе I Тао Кларджети 807 830 (813 830 жылы Иберияның князі ретінде) шамамен 830 Нигали доласы кем дегенде 22/23 Тао Кларджети княздігі Белгісіз төрт бала Багратидтер отбасының біріншісі 813 жылы Иберияның князі болды. Тао Кларджетидегі базасынан ол Багратидтер аумағын кеңейту үшін күресті және арабтардың басып кіруіне қарсы Византия протекторатын іздеді. Христиан мәдениеті мен шіркеудің досы болған ол Грузин православие шіркеуінің қасиеттілері қатарына қосылды. Баграт I) 826 жылға дейін Ашот I-нің ұлы 830 876 876 жасы кем дегенде 49/50 Тао Кларджети княздігі Белгісіз (Армения) Смбат VIII Багратунидің қызы үш бала Сондай-ақ Иберияның князі. Баграт ағаларымен мұралық иеліктерін бөлісті, бірақ оның нақты қандай жерлерге ие болғаны ортағасырлық дереккөздерде тікелей көрсетілмеген. Ол өзін арабтармен, абхаздықтармен және кахетиялықтармен орталық Иберияны иелену үшін үнемі күресте тапты. Адарназе II (ადარნასე II) 826 жылға дейін Ашот I-нің ұлдары 830 867 867 кем дегенде 40/41 жастағы Тао Кларджети княздігі Абхазияның Беврели (Абхазияның Баграт I қызы) үш бала Баграттың ағалары, княздіктің әртүрлі бөліктерін басқарды. Гуарам (გუარამ) 830 882 882 жасы кем дегенде 55/56 Тао Кларджети княздігі Белгісіз (Армения) (Смбат VIII Багратунидің қызы) бір бала Дәуіт I (დავით I) Баграт I-нің ұлы 876 881 881 Тао княздігі Белгісіз (Абхазияның Константин III қызы) екі бала Сондай-ақ Иберияның князі. Дәуіт Тао Кларджетидегі Багратидің мұрагерлік жерлерін өзінің ағалары мен ағайындарымен бөлісті. Гурген I (გურგენ I) Адарназе II мен Беврели Абхазияның ұлы 876 891 (881 888 - Иберияның князі) 891 Тао княздігі Белгісіз (Армения) (Смбат VIII Багратунидің қызы) екі бала Тао Князесін өзінің мұралық мұрасынан айырғысы келген Тао Кларджетидің князі Насраға қарсы Арменияның князы Адарназе мен патша Ашот I-ге қосылды. Содан бері Адарназе патшалық мәртебеге ие болды, ал Гурген өзінің мұрасын сақтады. Сумбат I (სუმბატ I) Адарназе II мен Беврели Абхазияның ұлы 876 889 889 Кларджети Хосровануштің княздігі екі бала Сумбат Кларджети провинциясын мампали атағымен билік еткен аппанай ретінде алды, бұл Гуарам Мампали сызығының жойылғаннан кейін Сумбат пен оның ұрпақтарына берілді. Адарназе IV (ადარნასე IV) Дәуіт I-нің ұлы 888 923 923 Иберия патшалығы Белгісіз алты бала Бізантия императоры бөліну саясатына сәйкес Адарназе емес, оның туысы Гургенді куропалата етіп тағайындады. Алайда, соңғысы Адарнаске мен Арменияның патшасы Ашот I-ге қарсы Тао Кларджетидің ханзадасы Насраға қосылды, ол Адарнаске өзінің мұралық мұрасын тартып алғысы келді. Жеңіс Адарнаске патшалық мәртебеге ие болуға мүмкіндік берді. Адарнасе, содан кейін, 888 жылы 6-шы ғасырда Сасани империясы жойғаннан бері тоқтатылған Иберия патшалығын қалпына келтіру үшін жауапты болды. Давид I (დავით I) Сумбат I-нің ұлдары 889 943 23 ақпан 943 Кларджети княздігі Белгісіз бір бала Сумбат I-нің ұлдары, бірлесіп билік жүргізді. Баграт I (ბაგრატი I) 889 900 20 сәуір 900 Кларджети княздігі Белгісіз бес бала Адарназе III (ადარნასე III) Гурген I-нің ұлы 891 896 896 Тао княздігі Белгісіз үш бала Ашот I (II) Ересегі (აშოტ კუხი) Гурген I-нің ұлы 896 918 918 Тао княздігі Белгісіз үш бала Ағасы мен немересі, мүмкін, бірлесіп билік еткен. Ұрпағы қайтыс болғаннан кейін Ашот жалғыз билік жүргізді. Давид (დავით) Адарназе III-нің бірінші ұлы 896 908 908 Тао княздігі белгісіз үш бала Гурген II Ұлы (გურგენ II დიდი) Гурген I-нің екінші ұлы 918 941 14 ақпан 941 Тао княздігі белгісіз (Кларджетидің) (Ашот Свифттің қызы) бір бала Жергілікті монастырлық қауымдардың қамқоршысы, Гурген Ханцтадағы жаңа собордың құрылысына төрағалық етті. Гурген күшті билеуші болған және оның қолында көп билік жинақталған, Тао, Кларджети мен Джавахетидің кей бөліктері, сондай-ақ Аджара мен Нигалиде билік жүргізді. Оның аумағын кеңейтуі оның туыстары мен көршілерінің есебінен болды. Алайда, оның еркек баласы болмады, ал жері оның туыстарына тиді. Давид II (დავით II) Адарназе IV ұлы 923 937 937 Иберия патшалығы Белгісіз, төрт баласы Патшалық атағына қарамастан және әкесіне қарағанда, Давид Дәуіттің кіші інісі Ашот II-ге император берген дәстүрлі биік Византиялық титулмен (куропалат) ие болған жоқ. Нәтижесінде Дәуіттің ықпалы мен беделі оның інісінің беделі мен беделінен төмен болды. Сумбат I (სუმბატ I) Адарназе IV ұлы 937 958 958 Иберия патшалығы Белгісіз екі баласы Екі ағасының мұрагері, Иберияны Тао...