Грузин патшаларының ұл-қыздарына берілген атақ

Кіріспе

Грузия патшаларының ұлдары мен қыздарына берілетін атақ – Батонишвили (ბატონიშვილი) – Багратиони әулетінен тараған Грузия патшаларының ұрпақтары, патшазадалар мен патша қыздарына арналған атау. Батонишвили есімі жеке есімнің алдынан немесе артынан қосылады, мысалы, Давид Батонишвили немесе Батонишвили Иоан, және т.б.

Тарих

Бұл атақ бастапқыда биліктегі патшаның балаларына ғана емес, сондай-ақ бұрынғы патшалардың еркек әулетінің барлық ұрпақтарына берілді. Батонишвилиге қатысты дәстүрлі атрибут немесе сөз тіркесі – "უგანათლებულესი" (uganatlebulesi) ("Ең нұрлы" немесе "Ең жоғары"). Кавказ монархияларында дворян титулының бірнеше түрі болды, олардың кейбіреулері белгілі бір уақытта дербес билік құқығын жүзеге асырды. Олардың титулдары грузин тілінен басқа тілдерге аударғанда Батонишвили титулымен және дәрежесімен шатастырылуы мүмкін. Бұл, бір жағынан, осы титулдарға батыстың нақты эквиваленті болмағандықтан, екінші жағынан, Ресей аймақта үстемдік орнатып, олардың барлығын князь деп аударуының нәтижесінде болды. 1783 жылғы Грузия мен Ресей арасындағы Георгиевск шартында грузин дворяндық отбасыларының тізімі қоса берілді. Шартының IX бабында Ресей осы отбасыларға "орыс дворяндарына берілген барлық артықшылықтар мен жеңілдіктерден пайдалануға" рұқсат ететіні туралы уәде берілді. Анық себебі белгісіз, тізімде оған кірген отбасылардың дәрежелері арасында ешқандай айырмашылық көрсетілмеген (бірақ олар, көрінеу, дәрежесі бойынша төмендеп тізімделген). Ресей ақырында олардың барлығын, князь титулын иеленген, бірақ дербес немесе квази-дербес дәрежеге құқығы жоқ дворяндармен бірге, Дворяндық кітабының бесінші бөліміне қосты. Шарттағы тізімде алғашқы отбасы ретінде Багратиони әулеті аталды, оған Грузияның патшасы мен оның әке шешесінен тараған туыстары жатты. Бірақ одан кейін олар және басқа отбасылардың барлығы князь титулымен және Ресейдегі қарапайым дворян дәрежесімен марапатталды. Шындығында, Багратиони әулетінің Картли (соның ішінде патша Вахтанг V-нің Мухран ұрпақтары), Кахетия және Имеретия тармақтарының мүшелері Грузияда батонишвили титулын алып жүрді және олардың ұрпақтары 19 ғасырда Ресейде өмір сүрді. Кахетия мен Имеретияның мұрагерлері 1801 және 1810 жылдары олардың патшалықтары Ресейге қосылғаннан кейін Ресейге жер аударылды. Дегенмен, Ресей сарайында оларға 1833 жылға дейін Батонишвили титулына тең келетін орыс титулы, Царевич, алуға рұқсат берілді. Бұл 1832 жылы Александр Батонишвили басқарған, грузин тәжін қайта орнатуға бағытталған сәтсіз жоспардан кейін болды. Осыдан бастап Грузияның патша мұрагерлері мен олардың ұрпақтары князь дәрежесіне төмендетілді, тиісінше князь Грузинский және князь Имеретинский болып белгіленді.

The title was eventually borne not only by the children of the reigning king (mepe), but by all male line descendants of past kings. The customary attribute or form of address for a batonishvili was "უგანათლებულესი" (uganatlebulesi) ("Most Brilliant" or "Most High"). There were several types of noble in the monarchies of the Caucasus, some exercising more or less sovereign authority at times, whose titles are prone to be confused with the title and rank of Batonishvili when translated from Georgian into other languages. This is partially because there were no precise Western equivalents for those titles, and partially because they all came to be translated by the Russian word for prince, Knyaz, as Russia increasingly dominated the region. A list of Georgian titled families was attached to the 1783 Treaty of Georgievsk between Georgia and Russia pursuant to Article IX's promise that Russia would allow those families to " enjoy all the same privileges and advantages granted to the Russian nobility". Inexplicably, the list did not differentiate among the ranks of the families included therein (although they were apparently listed in descending order of rank). Russia eventually added all of them to the Fifth Book of Nobility, wherein were already included nobles that held the title of prince but who had no claim to sovereign or quasi sovereign rank. The first family named on the treaty's list was that of Bagrationi, to which belonged Georgia's king and agnates, but henceforth they and all of the other families were accorded the title of Knyaz and the rank of ordinary nobleman in Russia. In fact, members of the Kartli (including Mukhranian progeny of King Vakhtang V), Kakheti, and Imereti branches of the Bagrationi dynasty all bore the title of batonishvili in Georgia and had descendants living in Russia in the 19th century. The heirs of Kakheti and Imereti had been deported to Russia after their kingdoms were annexed in 1801 and 1810 respectively. Yet at the Russian court they were allowed to bear the Russian title equivalent to Batonishvili, Tsarevich, until 1833, the year following the abortive 1832 Georgian plot to restore the Georgian crown which had been led by Alexandre Batonishvili. Henceforth Georgia's royal heirs and their descendants were demoted to Knyaz, as Prince Gruzinsky and Prince Imeretinsky, respectively.