Кіріспе

Форт-Шарлотта шайқасы, сондай-ақ Форт-Шарлотта қоршауы деп те аталады, 1779-1783 жылдардағы ағылшын-испан соғысы кезінде испандық генерал Бернардо де Гальвес жүргізген, Мобиль портын қорғаған британдық бекіністерге қарсы екі апталық қоршау болды (бұл аймақ сол кезде Ұлыбританияның Батыс Флорида провинциясының құрамында болған, қазір Алабама штатында). Форт-Шарлотта – Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына қауіп төндіретін соңғы британдық шекаралық бекеті еді. Оның құлауы британдықтарды Батыс Флориданың батыс бөлігінен ығыстырып, Батыс Флоридадағы британдық әскери күшін оның астанасы – Пенсаколаға дейін азайтты. Гальвес армиясы 1780 жылғы 28 қаңтарда Нью-Орлеаннан шағын көлік флотымен теңізге шықты. 25 ақпанда испандықтар Форт-Шарлоттаға жақын жерге қонды. Сан жағынан кем болған британдық гарнизон испандықтардың бомбалауымен қабырғалар бұзылғанға дейін батыл түрде қарсылық көрсетті. Гарнизон командирі капитан Элиас Дурнфорд Пенсаколадан көмек күткенімен, берілуге мәжбүр болды. Олардың капитуляциясы Мобил шығанағының батыс жағалауын бақылауға алды және Пенсаколаға қарсы испандық әрекеттерге жол ашты.

Өмірбаян

1779 жылы Испания Америка Тәуелсіздік соғысына қатысқанда, Луизиананың белсенді губернаторы Бернардо де Гальвес дереу шабуылдық операцияларды бастады. 1779 жылдың қыркүйегінде ол Бьют бекінісін басып алып, Миссисипи өзенінің төменгі ағысында толық бақылауға ие болды, содан кейін Батон-Руж шайқасынан кейін өзендегі қалған британдық күштердің тапсырылуын алды. Осы жетістіктерден кейін ол Батыс Флорида провинциясындағы қалған британдықтардың орналасқан жерлері – Мобайл және Пенсаколаға қарсы операцияларды жоспарлай бастады.

Испания әскерлері

Гальвес испандық тұрақты әскерлер мен жасақтан аралас күшін Нью-Орлеанда жинады. Ол 1779 жылы Мобил мен Пенсаколаға қарсы операциялар үшін Гаванадан қосымша әскерлер сұраған болатын, бірақ оның өтініші қабылданбады. Нью-Орлеаннан аттанғанға дейін ол Гаванаға бір лейтенантын соңғы рет өтініш білдіру үшін жіберді. 1780 жылдың 11 қаңтарында 754 сарбаз тасыған он екі кемеден тұратын флот теңізге шықты және 18 қаңтарда Миссисипи өзенінің сағасына жетті. 20 қаңтарда капитан Уильям Пиклс басқаратын және 58 адамнан тұратын экипажы бар «Гальвезтаун» (бриг-слоп) кемесі оларға қосылды. 6 ақпанда болған дауыл флотты таратып жіберді. Дегенмен, барлық кемелер 9 ақпанға дейін Мобил шығанағына жетті. Флот шығанаққа кіруде елеулі қиындықтарға тап болды. Бірнеше кеме құмға шағылысып, ал кем дегенде біреуі – «Воланте» кемесі қирады. Гальвес кемеден қаруларын құтқарып алып, шығанақ кіреберісін күзету үшін Мобил Пойнтке орналастырды. 20 ақпанда Гаванадан күшейтеру келді, соның арқасында әскер саны шамамен 1200 адамға жетті. 25 ақпанға қарай испандықтар өз әскерін Форт-Шарлоттадан 16 шақырымдай қашықтықтағы Дог өзенінің жағалауына түсірді. Бір дезертир оларға фортта 300 сарбаздық гарнизон барын хабарлады.

Британдық қорғаныс

Форт Шарлотта 1717 жылы француздар Мобиль Луизиананың (Жаңа Франция) француз провинциясының бір бөлігі болған кезде Форт Конде ретінде салынды. 1763 жылы, француздар мен үндістер соғысынан кейін британдықтар билікті алғанда, форт қираған халде болды. Сол кезде жөндеу жұмыстары жасалғанмен, 1779 жылы Испаниямен қарым-қатынас ушыққанда, ол қайтадан тозығы жетті. Гарнизонның негізгі әскерлері 60-шы полктен болды, және оларға Мэриленд пен Пенсильваниядан келген лоялистер, сондай-ақ жергілікті еріктілер қосылды, барлығы шамамен 300 адамды құрады. Гальвес жемістері туралы жаңалық Мобильге жеткеннен бері Дурнфорд форттың қорғанысын күшейтуге тырысты.

Қоршау

1 наурызда Гальвес подполковник Франсиско Булиньиді Дурнфордқа хат жеткізу үшін жіберді, ол оның капитуляциясын қабылдауды ұсынды, бірақ Дурнфорд одан әдептілікпен бас тартты. Гальвес келесі күні форт төңірегіне артиллериялық батареяларды орнатуға кірісті. Дурнфорд Пенсаколадағы генерал Джон Кэмпбеллге күштерді күшейту туралы өтінішпен хат жазды. 5 және 6 наурызда Пенсакола гарнизонының көп бөлігі Мобилге қарай жорыққа шықты. Қиын өткелдерден кешіккендіктен, бұл күштер Форт-Шарлотта гарнизонына көмектесе алмады. Испандықтар қамау операцияларын жүргізіп, қаруларын фортқа жақындатқанда, Гальвес пен Дурнфорд әдепті жазбаша диалогке түсті. Мысалы, Гальвес Дурнфордты испандарға тығылған үйлерді өртеп, оларға қорғаныш беруге мүмкіндік бермегені үшін сыпайы түрде сынға алды. Дурнфорд жауап ретінде форттың екінші жағының (қаланың көп бөлігінен алыс) шабуылға көбірек мүмкіндік беретінін атап көрсетті. Осы уақыт аралығында испандықтар бекіністер қазып, фортты бомбалауды жалғастырды. 13 наурызда Форт-Шарлоттаның қабырғалары бұзылып, Дурнфорд келесі күні гарнизонын тапсырып, капитуляциялады.

Салдары

Гальвес Форт-Шарлоттадағы жеңісінен кейін Пенсаколаға қарсы дереу әрекет етпеді, бірақ Мобильді қолдауға жасалған тыраштан туындаған британдықтардың дезорганизациясын пайдалануды қалады. Дегенмен, Пенсаколаның мықты қорғалғанын және қуатты зеңбіректермен жабдықталғанын білген соң, ол Гаванадан қайтадан кең ауқымды теңіз күшінің көмегін сұрады. Сәуір айында ол Пенсаколаға қосымша күштер мен жарақтар, соның ішінде британдық Корольдік теңіз күштерінің кемелері келгенін білді. Көмек келмей, ол Мобильде гарнизон қалдырып, Пенсаколаға шабуыл үшін қажетті әскерлер мен жабдықтарды жинау үшін Гаванаға аттанды. Гальвес 1781 жылға дейін Пенсаколаға сәтті шабуыл жасаған жоқ, және ол Мобильдегі гарнизон 1781 жылдың қаңтарында британдықтардың қарсы шабуылына тойтарыс бергеннен кейін ғана мүмкін болды. Форт-Шарлотта 19 ғасырда қиратылған. 20 ғасырдың соңында оның негізі қайта табылып, сол жерде кішірейтілген көшірмесі салынды. Форт тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне енгізілген.