1689 ж. Ирландиядағы Ньютаунбатлер шайқасы: Вильгельм III әскері мен Джеймс II арасындағы шайқас. Енніскиллен тұрғындарының қаһармандық күресі, шабуылдары мен жеңістері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландияның Ферманга графтығында 1689 жылғы шайқас
Battle in County Fermanagh, Ireland in 1689
Ньютаунбатлер шайқасы 1689 жылы Ирландияның Ферманга графтығындағы Эннискиллен қаласының жанында болды және Вильям III мен Мария II әскерлері мен II Джеймс патшаның күштері арасындағы Ирландиядағы Вильям соғысының бір бөлігі еді.
The Battle of Newtownbutler took place near Enniskillen in County Fermanagh, Ireland, in 1689 and was part of the Williamite War in Ireland between the forces of William III and Mary II and those of King James II.
Батыс Ольстердегі соғыс
Эннискилленде жергілікті протестант халқынан қаруланған Вильямдық азаматтар күшті жатқан әскери күш құрды. Эннискилленнің қарулы азаматтары Роберт Ландидің Дерриге шегіну туралы бұйрығын орындамады, керісінше якобиттерге қарсы партизандық шабуылдар жасады. Эннискилленді база ретінде пайдаланып, олар Конахт және Ольстердегі якобит күштеріне қарсы шабуылдар ұйымдастырды, Трилликті тонады, Аугер қамалын өртеп, Клоунсқа рейд жасады. 1-ші виконт Маунткашель (якобит аристократиясы) басқарған, шамамен 3000 сарбазды якобит әскері Дублиннен оларға қарай жорыққа шықты. Лорд Маунткашельдің жасағы үш жаяу әскер полкі және екі драгун полкінен тұрды. Полктерге 13 ротадан тұратын, шамамен 650 сарбаздық өзінің Маунткашель полкі, сондай-ақ 650 сарбаздық 13 ротадан тұратын О'Брайен полкі және Лорд Бофин (Бёрк) полкі кірді. Ол сонымен қатар Котер және Клэр драгун полктеріне де ие болды, олардың әрқайсысы шамамен 350 драгундық жеті ротадан тұрды. 1689 жылдың 28 шілдесінде Маунткашельдің әскері Эннискилленнің жанында орналасып, Эннискилленнің оңтүстік-шығысында орналасқан Кром қамалының Вильямдық бекінісін бомбалады. Кром қамалы (айтылуы – ‘Крамб’) Эннискилленнен жолмен шамамен 32 км, ал Ньютаунбэтлерден 8 км қашықтықта орналасқан.
In Enniskillen, armed Williamite civilians drawn from the local Protestant population organised a formidable irregular military force. The armed civilians of Enniskillen ignored an order from Robert Lundy that they should fall back to Derry and instead launched guerrilla attacks against the Jacobites. Operating with Enniskillen as a base, they carried out raids against the Jacobite forces in Connacht and Ulster, plundering Trillick, burning Augher Castle and raiding Clones. A Jacobite army of about 3,000 men, led by the 1st Viscount Mountcashel (in the Jacobite peerage), advanced on them from Dublin. Lord Mountcashel's men consisted of three regiments of infantry and two of dragoons. The regiments included his own regiment Mountcashel (approx 650 men) in 13 companies, The O'Brien regiment, also 13 companies of 650 men and the Lord Bophin (Burke) regiment. He also had the dragoon regiments of Cotter and Clare each with seven companies of about 350 dragoons. On 28 July 1689, Mountcashel's force encamped near Enniskillen and bombarded the Williamite outpost of Crom Castle to the south east of Enniskillen. Crom (pronounced 'Crumb') Castle is almost 20 mile (32 km) from Enniskillen by road and about 5 mile (8 km) from Newtownbutler.
Шайқас
Екі күннен кейін олар полковник Берри, полковник Уильям Вулсли және Густав Гамильтон басқаратын шамамен 2000 Уильямдық "Иннискиллиниерге" тап болды. Антони Гамильтонның якобит драгундары Лиснаскея маңында Берридің әскеріне шабуылға түсіп, 230 адамдық шығынға ұшырады. Маунткашел өзінің негізгі күшімен Берридің кавалериясын кері шегіндірді, бірақ содан кейін Вулсли басқаратын Уильямдық күштердің көп бөлігімен бетпе-бет келді. Көптеген дереккөздерде әскер саны туралы пікірталас бар, бірақ Маунткашелдің көптеген нашар қаруланған сарбаздары болған деп есептеледі. Ақымақтықпен Маунткашел Ньютаунбатлерден оңтүстікке қарай шамамен бір шақырым жерде тоқтап, әскерін шайқасқа дайындады. Уильямдық тарихшылар якобит әскерінің көп бөлігі алғашқы оқ атылғанда қашқандарын, Уильямдық кавалерия қуып жеткенде Жоғарғы Лох-Эрнде 1500-ге дейін қаза тапқан немесе суға батқандарын, Лохты жүзуге тырысқан 500 адамның тек біреуі ғана аман қалғанын, ал лорд Маунткашел бастаған 400-ге жуық якобит офицерлері тұтқындалып, кейін Уильямдық тұтқындармен айырбасталған, ал қалған якобиттер өлтірілгенін мәлімдейді. Бұл мәлімдемелер бірнеше себептерге байланысты күмәнді көрінеді. Әр ирланд полкі шамамен 40 офицерден тұрады, сондықтан барлық күш шамамен 200 офицерден аспайды. Бұл офицерлердің көпшілігі 1689 жылдың қазан айындағы тізімде есептелген, ол жаяу әскер полктері үшін шілдеден бері офицерлік құрамда шамамен 15-20% өзгеріс болғанын, ал драгундар үшін 5% өзгеріс болғанын көрсетеді. Бұл барлығы шамамен 20-30 офицерді құрайды. Сонымен қатар, қазан айындағы Маунткашел полкінің тізімінде әдетте 50-60 адамнан тұратын роталарда шамамен 25 адам болды, бұл полк үшін шамамен 300-400 адамдық шығынға әкелді. 1689 жылдың қазан айындағы тізімге сәйкес, шайқастан қашқан Коттер мен Клэр драгундары айтарлықтай шығынға ұшырамады. Егер қалған екі жаяу әскер полкі де ұқсас шығынға ұшыраса, жалпы шығын 1200-1300 адамды құрайды. Олардың офицерлері қазан айындағы тізімде тіркелгендіктен және Маунткашел полкіне қарағанда офицерлер арасында аз шығын көрсеткендіктен, қатардағы сарбаздар арасында да аз шығын болған болуы мүмкін. Уильямдық тарихшылар олардың шамамен 400 адамды тұтқындағанын мойындайды, оның ішінде кейінірек Дерриге жіберілгендер де бар, бұл 800-900 аралығында өлген, жараланған және жоғалғандардың санын көрсетеді, және бұл сан одан да аз болуы мүмкін. Бұл сан қол жетімді деректерге негізделген бағалау, бірақ Уильямның 2000 адамды өлтіріп, суға батырғаны туралы мәлімдемелермен салыстыру керек. Маунткашел полкінің бірнеше жүз адамы Лох-Эрнеге қарай батпақтарға қашып кеткен болуы мүмкін, ал өзенге жеткендердің кейбіреулері жүзуге тырысып, суға батып, жүздеген адамның суға батқандығы туралы әңгімеге әкелген болуы мүмкін. Лорд Маунткашел оқтан жарақат алды, бірақ қаза тапқан жоқ. Кейіннен ол Эннискилленнен қашып, француз армиясының ирланд бригадасын басқаруға оралды. Якобит полковнигі сэр Томас Ньюкомен, 5-ші баронет қаза тапты. Уильямдықтардың Ньютаунбатлердегі жеңісі 1689 жылдың тамызында Шомберг герцогының Даун графтығына қонуына кедергі келтірмеді. Бұл шайқас Ольстердегі Оранж орденімен әлі де еске алынып, дәстүрлі "The Sash" әнінде айтылады. Бұл шайқас тағы бір маңызды жайтқа ие, өйткені екі жақтағы полктар Уильямдық жақта Иннсикиллингтік 27-ші полк, ал якобит жағында Ирландия бригадасының Клэр және Маунткашел/Ли/Булкели полктері ұзақ және даңқты тарихқа ие болды. Екі ирланд полкі 1745 жылы Фонтеной шайқасында тағы да бетпе-бет келді, онда ирланд бригадасы шайқастың соңғы кезеңінде британдық әскерді шайқас алаңынан қуумен көзге түсті.
Two days later, they were confronted by about 2,000 Williamite 'Inniskilliniers' under Colonel Berry, Colonel William Wolseley and Gustave Hamilton. The Jacobite dragoons under Anthony Hamilton stumbled into an ambush laid by Berry's men near Lisnaskea and were routed, taking 230 casualties. Mountcashel managed to drive off Berry's cavalry with his main force, but was then faced with the bulk of the Williamite strength under Wolseley. There is some debate in the sources over troop numbers, though it is thought that Mountcashel had a large number of poorly armed conscripts. Unwisely, Mountcashel halted and drew up his men for battle about a mile south of Newtownbutler. Williamite histories claim that many of the Jacobite troops fled as the first shots were fired; that up to 1,500 of them were hacked down or drowned in Upper Lough Erne when pursued by the Williamite cavalry; that of 500 men who tried to swim across the Lough only one survived; and that about 400 Jacobite officers, along with Lord Mountcashel, the Jacobite commander, were captured and later exchanged for Williamite prisoners, with the other Jacobites being killed. These claims seem unlikely, for several reasons. Each Irish regiment included approximately 40 officers; the entire force therefore would have included only approximately 200 officers. Many of these officers are accounted for in an October 1689 roll call which shows approximately 15–20% change in the officer roll call since July for the infantry regiments, and 5% for the dragoons. This would total some 20–30 officers in total. Also, the Mountcashel regiment whose roll call for October shows that companies which would normally have 50–60 men had around 25 which would result in a loss of approximately 300–400 men for this regiment. The Cotter and Clare dragoons who rode away from the battle did not have significant losses, based on the October 1689 roll call. Assuming the other two infantry regiments suffered similar losses would give a total loss of 1200–1300. Given their officers are recorded in the October roll, and they show fewer losses than the Mountcashel regiment among officers there may have been fewer losses in the ranks also. The Williamite histories acknowledge that they captured approximately 400, including men who were later sent to Derry, which would give a loss of killed, wounded and missing of 800 900 and likely less. This number is necessarily an estimate based on the available data but should be contrasted with Williamite claims that they killed and drowned 2000. It appears likely that a couple hundred men of Mountcashel's regiment may have fled into the bogs toward Lough Erne and some of them who made it to the river tried to swim and were drowned leading to the story of the hundreds drowned. Lord Mountcashel was wounded by a bullet and narrowly avoided being killed. He later escaped from Enniskillen and returned to lead the Irish Brigade in the French army. The Jacobite colonel Sir Thomas Newcomen, 5th Baronet was killed. The Williamite victory at Newtownbutler ensured that a landing by the Duke of Schomberg in County Down in August 1689 was unopposed. The battle is still commemorated by the Orange Order in Ulster, and is mentioned in the traditional unionist song, "The Sash". The Battle is significant in another way in that the regiments on both sides went on to have long and famous histories on the Williamite side the Innsikilling Regiment 27th foot and on the Jacobite side the Clare and Mountcashel/Lee/Bulkeley regiments of the Irish Brigade. The two Irish regiments would face off again at the Battle of Fontenoy in 1745, where the Irish Brigade famously drove the British army from the battlefield with a charge in the final stage of the battle.