Кіріспе

Боуэн Ройға қарсы, 476 U. S. 693 (1986) – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ-та дін бостандығының шектерін белгілеген ісі.

Өмірбаян

Арыз берушілер – АҚШ үкіметінің әлеуметтік көмек бағдарламасы бойынша қаржылай жәрдем сұраған американдық ата-аналар еді. Осы бағдарламалар аясында Мүгедек балалары бар отбасыларға көмек және тағамдық купондар алу үшін талаптардың бірі – өтініш берушілердің өздері және балалары үшін әлеуметтік сақтандыру нөмірін ұсыну болатын. Арыз берушілер осы нөмірді қыздары үшін пайдаланудан бас тартты, себебі олар оның есейген кезде, рухани өзін-өзі дамытудың бір түрі ретінде, оның еркінен тыс қолданылуы олардың діни сенімдерін бұзады деп мәлімдеді. Сотта Рой мырза: «Бұл ерекше мақсатқа қызмет етеді. Ол оған және тек оған ғана қатыстырылады; оған қатыстырылуы бізді ренжітеді, біз оның жекелігін ерекше сақтауға тырысамыз, оның рухын ерекше сақтауға тырысамыз, және егер осы нөмірді қолдансақ, ол оны бақылаудан шығарып алады деп қорқамыз, сондай-ақ ол өзін сол нөмірге қарсы қолданылатын кез келген жамандықтан қорғай алмайды» деді. Басқа діни сенімдер де ұқсас наразылық білдірді – Киелі кітапты ұстанатын христиандар «Аян кітабынан» үзінді келтіріп, әлеуметтік сақтандыру нөмірінің Антихристтің американдық қоғамдағы барлық адамдарды жұмыс істеуге, тауар сатып алуға немесе сатуға мәжбүрлейтін сандар жүйесінің бір бөлігі екенін, ал әлеуметтік сақтандыру нөмірлерінің – әлемді билеуді көздеген Антихристтің «жануардың таңбасы» екенін, ал нөмірді қабылдаудың – «жануарға қызмет ету» екенін айтты. Ройлер қыздарына әлеуметтік сақтандыру нөмірін беруден бас тартқанда, Пенсильвания штатының Әлеуметтік қамқорлық департаменті федералдық нұсқауларға сәйкес келу үшін «Көңілді қарлы құстың» жәрдемақысын қысқарды. Содан кейін Ройлер өз дінін ұстану құқығының бұзылғанын айтып, сотқа шағымданды. Пенсильвания штатының орталық округінің сотында екі тарап та сотқа дейін және сот барысында «Көңілді қарлы құстың» әлеуметтік сақтандыру нөмірі жоқ екенін мәлімдеді. Соттың соңғы күні Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы іздеу нәтижесінде «Көңілді қарлы құстың» туылғаннан кейін жақын арада берілген әлеуметтік сақтандыру нөмірінің бар екенін хабарлады. Өзінің сотқа ұсынған құжатында үкімет Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасына федералдық заң бойынша талап етілетін, бірақ өтінішті толтырудан бас тартқан адамдарға жеке [әлеуметтік сақтандыру нөмірлерін] өзі тағайындайтынын хабарлады. Егер [әлеуметтік сақтандыру нөмірін] талап ететін адам діни себептермен әлеуметтік сақтандыру карточкасын алуды қаламаса, агенттік бұл сұранысты қанағаттандырады. Сол сияқты, егер өтініш беруші [әлеуметтік сақтандыру нөмірін] діни себептермен алу үшін өтініш нысанына қол қоюдан бас тартса, [Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының қызметкерлері] өтініш берушінің орнына қол қоя алады.

Шешім

Жоғарғы Сот үкіметтің баланың әлеуметтік сақтандыру нөмірін пайдалануы оның отбасының дінін "сену, білдіру және іске асыру" еркіндігіне зиян келтірмегенін және талапкерлердің талабы негізсіз екенін мәлімдеді. Көпшілік пікірде Бас судья Уоррен Бергер "Біздің білімімізге, Сот ешқашан Бірінші түзетуді үкіметтен жеке адамның немесе оның отбасының рухани дамуын ілгерілететіндей әрекет етуді талап ету үшін түсіндірген емес" деп атап көрсетті, сондай-ақ аудандық соттың үкіметке әлеуметтік сақтандыру нөмірін пайдалануға тыйым салған бұйрығын күштен шығарды. Сот судья О'Коннор жартылай келісіп, жартылай қарсылық білдірді: "Үкімет қазір "Қар құсының" әлеуметтік сақтандыру нөмірі бар екенін мәлімдесе де, "Қар құсына" әлеуметтік жәрдемақы төлеу қажеттігін мойындаудан бас тартады". Көпшілік шешіммен іс Пенсильвания штатының орталық округіндегі Федералды аудандық сотқа қайта жіберілді, үкімет әлеуметтік сақтандыру нөмірін беру және пайдалану кезінде Жеке өмірге қатысты заңды сақтаған-сақтамағанын анықтау үшін жаңа тыңдау тағайындалды. Ақырында, іс тараптардың келісімімен шешілді, оған сәйкес барлық компьютерлердегі "Қар құсы Ройдің" әлеуметтік сақтандыру нөмірін қамтитын барлық жазбалар мен деректер жойылды немесе өшірілді.