1866 жылы құрылған Ұлттық секулярлық қоғам

Кіріспе

Британдық науқандық ұйым, 1866 жылы құрылған.

Ұлттық зайырлы қоғам (NSS) – діни көзқарасы немесе оның болмауы себепті ешкімге артықшылық немесе кемсітушілік жасалмауы керек деп санайтын, секуляризмді және мемлекет пен шіркеудің бөлінуін қолдайтын британдық науқандық ұйым. Ол Чарльз Брэдлоумен 1866 жылы құрылған.

Мақсаттар

"Діни артықшылықтарға қарсы тұру" деген ұраны бар Ұлттық секулярлық қоғам (ҰСҚ) мемлекеттік дін болмайтын, діннің мемлекеттік қаржыландырылатын білім беруде ешқандай рөл атқармайтын, сот процесіне араласпайтын және сөз бостандығын шектемейтін секулярлық мемлекет үшін күреседі. Мемлекет діни доктрина мәселелеріне араласпайды, діни қызметті қолдамайды не қаржыламайды, сондай-ақ әр азаматтың дінге сенуге, сенбеуге немесе дінін өзгертуге толық құқығын кепілдік береді. Бұл ұйым қадіргі түсініктерден тыс нәрселерді қабылдамайтын адамдар үшін құрылғанмен, ҰСҚ дінді жоюға немесе тыйым салуға шақырмайды, себебі дін бостандығы, сондай-ақ діннен бостандық – адам құқығы екенін, ал мемлекеттің белгілі бір діндерді қолдауы осы құқыққа нұқсан келтіреді деп санайды. ҰСҚ сенімнің жеке мәселе болуы керек, үй немесе құдайға табыну орнында шешілуі тиіс және қоғамдық кеңістікке жатпауы керек деген пікірде. Атеистердің мүдделерін және көзқарастарын қорғауға тырысатын ҰСҚ діннің зиянды салдары деп санайтындай әсерлеріне жиі сын айтады.

Тарих

Ұлттық зайырлы қоғам 1866 жылы Чарльз Брэдлоу президент, ал Чарльз Уоттс хатшы ретінде құрылды. Ұлыбритания бойынша бірнеше зайырлы топтар болды және олар өздерінің науқандарын үйлестіру және күшейту үшін бірікті. «Зайырлылық» деген сөзді 1851 жылы Джордж Холиоак ойлап тапты. ҰЗҚ-ның қағидалары «Бұл біздің жалғыз өміріміз, және оны жақсарту үшін жұмыс істеуіміз керек» деп мәлімдеді. 1877 жылы Брэдлоу мен Энни Бесант американдық дәрігер Чарльз Ноултонның «Философия жемістері» атты кітабын, онда бала тууды шектеу туралы ақпарат бар еді, жариялағаны үшін сотталды. Олар кінәлі деп танылды, бірақ апелляцияда ақталды. Бала тууды шектеу мәселесі зайырлылардың арасында дау тудырды, нәтижесінде «Британдық зайырлы одағы» деген жаңа топ құрылды. Бірақ ол бірнеше жылдан кейін таратылды. Брэдлоудың Парламентке өтуге тырысуы 19 ғасырдағы зайырлылықтың дамуындағы маңызды кезең болды. Ол 1880 жылы Нортгемптон округінен сайланды. Ол Киелі кітапқа ант берудің орнына, өз сенімдерін білдіруге құқылы екенін сенді, бірақ рұқсат етілмеген жағдайда ант беруге келісті. Оған Киелі кітапқа сенбесе, оған ант беруге болмайды деді. Ол алты жыл бойы заңдық және сайлау жолдарымен бұл қиындыққа қарсы күресті. 1886 жылы жаңа үкімет оған ант беруге рұқсат берді. Кейін ол барлық депутаттарға сенімдерін білдіру құқығын беретін заңға өзгеріс енгізді. Ол кедейлер, ирландтар және Үндістанның тәуелсіздігі үшін белсенді түрде жұмыс істеді. 1891 жылы қайтыс болған Брэдлоудың орнына «The Freethinker» газетінің редакторы Г.У. Фут президент болды. Фут Брэдлоудың өлімі «еркін ойлаудың қаһармандық дәуірін» аяқтағанын, және ол Брэдлоу сияқты ҰЗҚ мүшелерін жұмылдыра алмағанын айтты. Футтың ізбасары Чэпман Коэн болды (1915-1949 жылдар аралығында президент), ол дін мен философия туралы көптеген кітаптар мен памфлеттер жазды. 20 ғасырдың бірінші жартысында ҰЗҚ Би-Би-Си-дің діни хабар тарату саясатына, діни мекемелерді таратуға және зайырлы білім беруді қолдауға қарсы науқан жүргізді. 20 ғасырдың екінші жартысындағы белгілі президенттер Дэвид Триб және Барбара Смокер болды, олар зайырлы көзқарастарды тарату үшін БАҚты пайдалануды кеңейтуге үлкен үлес қосты. 21 ғасырда ҰЗҚ Ұлыбритания мен Еуропалық Одақта қоғамдық өмірдегі діни артықшылықтарға қарсы күресетін ұйым ретінде өз қызметін жалғастыруда.

The National Secular Society was founded in 1866 with Charles Bradlaugh as president and Charles Watts as secretary. There were a number of secularist groups around the UK and they joined up to coordinate and strengthen their campaigns. The word secularism was coined by George Holyoake in 1851. The NSS's principles asserted that "this is the only life we have, and that we should work for its improvement". In 1877 Bradlaugh and Annie Besant were prosecuted for publishing a book containing birth control information, The Fruits of Philosophy by the American doctor Charles Knowlton. They were convicted, but acquitted on appeal. The issue of contraception divided secularists and a breakaway group, the British Secular Union, was formed. It closed after a few years. Bradlaugh's struggle to enter Parliament became an important moment in the development of nineteenth century secularism. He was elected for Northampton in 1880. He believed he had the right to affirm rather than swear on the Bible, but when refused, said he would take the oath. He was told that since he did not believe in the Bible he could not swear on it. For six years he struggled to overcome this problem, by legal and electoral methods. In 1886 a new government allowed him to be sworn in. He later brought about a change giving all MPs the right to affirm. He was a very active MP on behalf of the poor, the Irish and Indian independence. Bradlaugh, who died in 1891, was succeeded as president by G. W. Foote, editor of The Freethinker. Foote noted that the death of Bradlaugh brought the "heroic period" of freethought to an end, and he never succeeded in galvanising NSS members as Bradlaugh had done. Foote's successor was Chapman Cohen (president from 1915 to 1949), a prolific pamphleteer and author of books on religion and philosophy for a popular audience. In the first half of the twentieth century the NSS campaigned against the BBC's religious broadcasting policy, for disestablishment and for secular education. Notable presidents in the second half of the twentieth century were David Tribe and Barbara Smoker, who did much to increase the use of the media to put across secularist views. In the twenty first century, the NSS continues as an organisation campaigning in the UK and EU against what it regards as religious privilege in public life.

Ұйым

NSS Ұлыбританияның кепілдікпен шектелген компаниясы ретінде тіркелген, нөмірі 01418145. Қоғамның 2006–2007 жылдардағы кірісі 232 149 фунт стерлингті құрады, бұл Companies House-қа ұсынылған есептерде көрсетілген. Ол үкіметтен немесе басқа ұйымдардан қаржы алмайды: оның қызметі мүшелік жарналары мен қайырымдалықтарымен толығымен қаржыландырылады. NSS веб-сайтында мүшелердің саны көрсетілмейді, бірақ 2012 жылдың 13 ақпанындағы The Daily Telegraph газетінде қоғамта 7000-ге жуық мүшесі бар екені хабарланды.

Білім беру және діни мектептер

Білім беру NSS-тің басты назар аударатын мәселелерінің бірі болып табылады, және ол діни мектептерді мемлекеттік қаржыландыруға қарсы күресін жалғастыруда. Ол мораль, этика және азаматтық жауапкершілік діни негізден тыс оқытылуы керек деп санайды. Сондай-ақ, ол жаратылыс теориясы немесе интеллектуалды дизайнды дәстүрлі ғылымға балама ретінде қабылдамайды. Сонымен қатар, ол діни ұйымдарға дискриминацияға қарсы заңнамадан босату туралы жалпы науқанның бір бөлігі ретінде мұғалімдер мен қосымша персоналды діни критерийлер бойынша тағайындауға қарсы. Қоғам мектептегі діни жиындардан үлкен оқушылардың өзіндік бас тарту құқығы үшін сәтті күресті. Қоғам діни мектептердің көптігіне байланысты, дінсіз және "бұрыс дінді" отбасылардың балалары қабылдау кезінде жиі кемсітілуде деп мәлімдейді. Қалалық технологиялық колледждермен (қабылдауға артықшылықтары бар) бірге, Қоғам осы мектептердің қоғамдық мектептерге айналуын қалайды, бірақ бұл мақсатқа жету үшін кезеңдік өтудің қажеттілігін мойындайды. NSS өзінің діни мектептердегі кемсітушілік туралы талаптарын растайтын соңғы статистикалық зерттеулерге назар аударды, бұл бай отбасылардан балаларды іріктеуге негізделген. Атап айтқанда, діни мектептер жергілікті аудандағы кедей оқушыларға қарағанда 10%-ға аз қабылдайды. Алайда, Англия шіркеуінің өкілдері мен жеке ата-аналар қауымдастығы өз мектептерінде әлеуметтік жағдайға байланысты іріктеудің бар екенін немесе оның дәлелдерін жоққа шығарды, ал Экономика орталығының өкілі әлеуметтік ортадағы бұрмалаушылық діни мектепке түсуге бейім адамдардан туындауы мүмкін екенін, іріктеу процесінен емес екенін көрсетті. NSS діни мектептер діни, этникалық және мәдени бөліністерді күшейтеді, өйткені олар балаларды басқа діндер мен мәдениеттерден оқшаулайды деп мәлімдейді. 2010 жылы NSS кеңес отырыстарының ресми жұмысының бір бөлігі ретінде дұғаның заңдылығын тексеру үшін сот сараптамасын бастады, өйткені ол саясат пен дінді бөлек ұстау қажет деп санайды.

Education is one of the NSS's prime concerns, and it continues to campaign against public funding of faith schools. It holds that morality, ethics and citizenship should be taught outside a religious framework. It also opposes the teaching of creationism, or intelligent design as an alternative to mainstream science. In addition, it is against the appointment of teachers and support staff according to religious criteria, as part of a more general campaign against exemptions from anti discrimination legislation for religious bodies. The Society has successfully campaigned for the legal right of older pupils to opt themselves out of religious assemblies at school. The Society argues that children of families of no faith and "the wrong faith" are being increasingly discriminated against in admission procedures, because of the high number of religious schools. Together with City Technology Colleges (which also have admissions privileges), the Society would like to see these schools become community schools, although it accepts the need for a transition period to achieve this goal. The NSS has drawn attention to recent statistical research supporting its claims of discrimination in faith schools, based on selection of pupils from wealthier families. Specifically, religious schools take in 10% fewer poor pupils than are representative of the local area. However, both representatives from the Church of England and a separate Parent Association denied the existence or evidence of selection to their own schools being based on social background, and a spokesman for the Centre of Economics has indicated that the bias in social background may stem from those more likely to apply to a religious school, not the selection process. The NSS has claimed that faith schools exacerbate religious, ethnic and cultural divisions, by separating children from those of other faiths and cultural backgrounds. In 2010, the NSS instigated a judicial review to test the legality of prayers being part of the official business of Council meetings, as it believes politics and religion should be kept separate.

Басқа науқандар

ҰҚК бірқатар басқа да мәселелер бойынша күш жұмсады. Олардың қатарында Ұлыбританиядағы құдайға қарсы заңның жойылғаны, Лордтар палатасынан 26 епископтың шығарылуы, діни ұйымдардың кемсітушілік және теңдік заңдарынан босатылуы, түрмелердегі, ауруханалардағы және қарулы күштердегі дін қызметкерлеріне мемлекеттік қаржыландыруды тоқтату, шіркеулерді салықтан босатуды тоқтату және діни хабар таратуға мемлекеттік қаржыландыруды тоқтату (мысалы, ҰҚК ұзақ уақыттан бері «Күннің ойы» Би-Би-Си лицензия төлеушілердің есебінен таратып отырған діни насихат екенін айтып келді). Басқа да науқандар дәрігерлер мен фармацевттердің кейбір процедураларды немесе емдеуді бас тартуға ар-ождандық құқығына; мал сою алдында оларды есінен танытуды талап ететін заңдардан және есінен танытусыз өндірілген етті таңбалаудан (оның көп бөлігі қазіргі уақытта дүкендерде де, мейрамханаларда да белгісіз сатылады) босатылуына; және скауттар қозғалысын реформалауға, олардың сертінен Құдайға қатысты сөздерді алып тастауға бағытталған. ҰҚК жиі үкімет пен Ұлыбританияның ірі ұйымдарына консультациялық құжаттар ұсынады. Мысалы, ол сенімге негізделген әлеуметтік көмек, дәрігерлердің ар-ождандық құқығы, нәсілшіл және діни қылмыстарды қудалау, халық санағы, мүше донорлығы және теңдік мәселелері туралы жазды. Ол Ұлыбританиядағы бұрынғы мұсылмандар кеңесінің ашылуына және Халықаралық әйелдер күніне арналған конференцияға – «Әйелдер құқықтары, хиджаб және исламдық және діни заңдар» демеушілік етті. ҰҚК Ұлыбританиядағы қызметімен қатар, Еуропа мен БҰҰ-да да белсенді, көбінесе Халықаралық гуманистік және этикалық одақтың (IHEU) өкілі ретінде. Ең маңыздысы – Еуропа Кеңесі мен Еуропа Парламентіндегі араласулары. Сан-Маринода өткен Еуропа Кеңесінің конференциясында оның араласуы нәтижесінде қорытынды коммюникеге мәдениетаралық мәселелер бойынша кеңес алу қажеттігі қосылды, бұл діни ұйымдарға қарағанда азаматтық қоғамға көбірек назар аударуға мүмкіндік берді. Страсбургте ҰҚК Еуропа Кеңесіне орынсыз діни ықпал деп санайтын нәрсеге қарсы шықты. Саясаткерлермен және хатшылықпен тығыз байланыс сақталды. ҰҚК Рой Браунға Женевадағы БҰҰ Адам құқықтары кеңесінде көмектесе бастады және халықаралық органдардың тізімі кеңейе келе, оның мәселелерін көтеріп тұруды жалғастыруда. Еуропалық Парламентте (ЕП) ҰҚК дін мен саясатты ажырату жөніндегі жұмыс тобының құрамында және Брюссель декларациясының ашылуына қатысты. Ұйымның президенті Кит Портеус Вуд жаңа Еуропадағы дін мен саясат тақырыбында Католиктер таңдауының демеушілігімен ЕП-де өткен жиынға сөз сөйледі және ЕП президентіне ЕП-де сөйлеу үшін Рим папасын шақыру туралы ұсыныс жасады. Қоғамнан ақпарат немесе ұсыныстар іздейтін саясаткерлер әлі де ҰҚК-ға кеңес алады. Вуд Брюсселдегі БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының 60 жылдығына арналған конференцияда және Париждегі Сенатта өткен Libre Pensée конференциясында БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комиссиясымен туындаған мәселелер туралы айтты. 2011 жылдың 2 желтоқсанында ҰҚК және атеист кеңесші Бидфорд қалалық кеңесін кеңес отырыстарында өткізілген дұғаларға қатысты мәселе бойынша Жоғарғы сотқа шақырды. 2012 жылдың 10 ақпанында Жоғарғы сот қалалық кеңес заңды түрде әрекет етпегенін, өйткені 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заңның 111-бабына сәйкес, кеңестер заңмен рұқсат етілмеген ештеңе істей алмайды деп шешті. Дұғалар актіде көрсетілмегендіктен, оларды ресми жиынның бөлігі ретінде өткізуге болмайды. Алайда судья бұл шешімді жұмсартты және кеңесші Боунның адам құқықтары бұзылған деген дәлелін қабылдамады, кеңесшілер шақырылмаса және олар күн тәртібінде болмаса, дұғалар өткізілуі мүмкін екенін мәлімдеді. Оусли мырза атеистер дұға кезінде ыңғайсыздық сезінуіне байланысты оларға адам құқықтары туралы заң бойынша мемлекеттік қорғау беруге негіз жоқ екенін мәлімдеді, бұл ҰҚК адвокатының дәлелі болды. Іс қозғалған кезде 1972 жылғы заң 2011 жылғы «Жергіліктілік туралы» заңмен алмастырылып, кеңестерге «жеке адамдар жасай алатын кез келген нәрсені жасауға» жалпы құзыреттілік берілді. Осы шешімге байланысты заң 2012 жылдың ақпан айында мерзімінен бұрын күшіне енді және кеңестердің көпшілігі қаласа, жиналыстың бір бөлігі ретінде дұға ету мүмкіндігін қалпына келтірді. 2015 жылдың наурыз айында «Жергілікті мемлекеттік басқару (Діни және т.б.) рәсімдері» туралы 2015 жылғы заңға Корольдік келісім берілді, бұл кеңестерге қалаған жағдайда кездесулердің ресми бөлігі ретінде дұға ету құқығын қайта бекітті. ҰҚК кейбір жергілікті билік органдарының шіркеуге барушыларға парковка жасаған жеңілдіктеріне қарсы күресті. 2011 жылы ҰҚК Уокинг қалалық кеңесіне қарсы заңдық шағымдануды бастау ниетін жариялады, ол қала орталығына жақын шіркеулерде қызметке қатысушыларға парковка төлемдерін қайтаруға рұқсат берді. Саясат қайта қараудан кейін сақталды, бірақ кеңес схеманы барлық діни қауымдастықтардың немесе ерікті ұйымдардың мүшелеріне жеке-жеке кеңейтуге мүмкіндік беретінін көрсетті. Кейбір кеңесшілер шағымға және саясатты қорғауға жұмсалған қаражатқа сын айтты, олардың бірі Ұлттық секулярлық қоғамды «қатыгез және төзбес» деп атады. 2019 жылдың ақпанында ҰҚК «Қоғамдық мүдде үшін бе? «Дінді дамытуды» қайырымдылық мақсаты ретінде алып тастау туралы» 48 беттік есеп жариялады. Онда дінді дамыту «табиғи қоғамдық игілік» ретінде қарастырылмауы керек екені және қайырымдылық ұйымдары басқа қайырымдылық мақсаттарының бірі бойынша нақты, секулярлық қоғамдық пайданы көрсетуі керек екені айтылады.

The NSS has campaigned on a number of other issues. These include the successful abolition of the blasphemy law in the United Kingdom; removal of the 26 bishops from the House of Lords; exemption of religious organisations from discrimination and equality laws; withdrawal of state funding of chaplains in prisons, hospitals and armed services; the end of tax exemption for churches; and stopping public funding of religious broadcasting (the NSS has long argued, for example, that Thought for the Day is religious propaganda broadcast by the BBC at licence payers' expense). Further campaigns are concerned with the conscientious objections by doctors and pharmacists to refuse to administer certain procedures or treatments; the religious exemption from laws requiring stunning of animals before slaughter and for the labelling of meat produced without stunning (much of it is currently sold to the general public unlabelled, both in shops and in restaurants); and the reform of the Scouts movement to remove references to God from their promise. The NSS is frequently invited to submit consultation documents to Government and major UK organisations. For example, it has written about faith based welfare; doctors' conscientious objections; the prosecution of racist and religious crimes; the census; organ donation; and equality issues. It co sponsored the launch of the Council of Ex Muslims of Britain and a conference for International Women's Day – Women's Rights, the Veil and Islamic and Religious Laws. As well as its activities in the UK, the NSS has been active in Europe and at the UN, often as a representative for the International Humanist and Ethical Union (IHEU). Most notable have been interventions at the Council of Europe and the European Parliament. At a Council of Europe conference in San Marino, its interventions caused the closing communiqué to be changed to require consultation on inter cultural matters, giving much more emphasis to civil society, as opposed to religious bodies. In Strasbourg, the NSS argued against what it saw as undue religious influence on the Council of Europe. Close links have been maintained with the politicians and secretariat. The NSS started assisting Roy Brown on the UN Human Rights Council in Geneva, and continues on a broader front, raising awareness of its problems with a growing list of international bodies. In the European Parliament (EP), the NSS is involved with the Separation of Religion & Politics Working Group, and attended the launch of the Brussels Declaration. The organisation's president, Keith Porteous Wood, also spoke at a meeting in the EP sponsored by Catholics for Choice on Religion & Politics in the New Europe, and made a representation in a debate to the EP President about an invitation to the Pope to address the EP. The Society continues to be consulted by politicians seeking information or proposals. Wood spoke about problems with the United Nations Human Rights Commission at a UDHR 60th Anniversary Conference in Brussels, and at the Libre Penseé Conference at the Senate in Paris. On 2 December 2011, the NSS and an atheist councillor took Bideford Town Council to the High Court over prayers held during council meetings. The High Court ruled on 10 February 2012 that the town council was not acting lawfully, as under Section 111 of the Local Government Act 1972 councils could not do anything they were not specifically permitted to do by the act. As prayers were not mentioned by the act, they could not be held as a formal part of the meeting. However, the judge tempered this ruling by rejecting Councillor Bone's argument that his human rights had been breached, stating that prayers could be held as long as councillors were not summoned to attend and they did not appear as an item on the agenda. Mr Justice Ouseley declared that the fact that atheists might feel uncomfortable during prayers was not a reason for them to be granted the protection of the state under human rights law, which had been the argument of the NSS's counsel. At the time of the case, the 1972 act was being superseded by the Localism Act 2011, which gave councils a general power of competence 'to do anything individuals may generally do.' In light of the ruling, the law was brought into force ahead of schedule in February 2012, and its general power of competence was asserted to have restored the ability of councils to hold prayers as part of the meeting should the majority of them wish to do so. To remove any remaining confusion, in March 2015 the Local Government (Religious etc. Observances) Act 2015 was granted Royal Assent, explicitly restoring the right of councils to hold prayers as a formal part of meetings should they wish. The NSS has campaigned against the practice of some local authorities in granting parking concessions to churchgoers. In 2011, the NSS announced its intention to take forward a legal challenge against Woking Borough Council, which allowed those attending services in churches close to the town centre to claim a refund of their parking charges. The policy was retained following a review, but the council indicated the scheme could be extended to members of all religious communities or voluntary organisations on a case by case basis. Some councillors were critical of the challenge and the amount spent on defending the policy, with one councillor referring to the National Secular Society as 'bullying and intolerant.' In February 2019, the NSS released a 48 page report titled For the Public Benefit? The case of removing 'the advancement of religion' as a charitable purpose. It argues that the advancement of religion should not be 'regarded as an inherent public good', and charities should be required to 'demonstrate a tangible, secular public benefit under one of the other charitable purpose headings'.

Жылдың зайырлысы сыйлығы

Жыл сайын Ұлттық секулярлық қоғам (ҰҚК) «Жылдың зайырлысы» сыйлығын табыстау рәсімін өткізеді, оның аясында 5000 фунт стерлингтік Ирвин сыйлығы беріледі. «Жылдың зайырлысы» номинацияларын Ұлттық секулярлық қоғам мүшелері ұсынады; жеңімпазды қоғамның басшылары Майкл Ирвинмен бірге анықтайды, ол осы сыйлықты қаржыландыруға қаражат бөлген. Бұрынғы сыйлық иелерінің қатарында бұрынғы Либерал-демократтар партиясының парламент депутаты Эван Харрис, Лорд Авебери, Софи Инт-Велд және Питер Тачелл бар.