Мадалин Мюррей О’Хэр: Атеист-активист және дін мен мемлекетті бөлу күрескері

Кіріспе

Американдық атеист белсендісі (1919–1995)

Мадалин Мюррей О’Хейр (Мэйс; 13 сәуір 1919 – 29 қыркүйек 1995) – атеизмді, Холокостты жоққа шығаруды және шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін қолдаған американдық белсенді. 1963 жылы ол American Atheists ұйымын құрды және 1986 жылға дейін оның президенті болды, содан кейін оның ұлы Джон Гарт Мюррей оның орнына келді. Ол American Atheist Magazine журналының алғашқы нөмірлерін жариялады және өзін "жауынгерлік феминист" деп таныстырды. О’Хейр Балтимор қаласының мемлекеттік мектептеріндегі міндетті дұғалар мен Киелі кітап оқу саясатын сынаған Мюррей және Керлетт ісімен танымал. 1963 жылы Абингтон мектеп округінің ісімен біріктірілген бұл мәселені АҚШ Жоғарғы Соты қарады, ол Американың мемлекеттік мектептерінде ресми түрде санкцияланған міндетті Киелі кітап оқу конституцияға қайшы екенін шешті. Бұған дейін, 1962 жылы Энгл және Витале ісінде Жоғарғы Сот мектептердегі ресми түрде демеуленген дұғаға тыйым салған болатын. Ол American Atheists ұйымын құрғаннан және Мюррей және Керлетт ісіне жеңіске жеткеннен кейін, 1964 жылы Life журналы оны "Америкадағы ең жек көрілген әйел" деп атады. Оның ағасы Джон Ирвин кіші ("Ирв" деп аталды). Олардың әкесі шотланд-ирландтық, ал анасы неміс тегінен шыққан. Мадалин төрт жасында әкесінің пресвитериан шіркеуінде крещение рәсімінен өтті, ал анасы лютеран дінінде болған. Отбасы Огайо штатына көшіп барды, ал 1936 жылы Мейс Росфордтағы Росфорд орта мектебін бітірді. 1941 жылы Мейс Джон Генри Ротсқа тұрмысқа шықты. Олар екеуі де Екінші дүниежүзілік соғысқа шақырылған кезде ажырасып кетті, ол АҚШ Теңіз күштеріне, ал ол Әйелдер армиясына қатысты. 1945 жылдың сәуір айында Италиядағы криптографиялық лауазымда қызмет етіп жүргенде, ол үйленген католик офицер Уильям Дж. Мюррей кішімен қарым-қатынас бастады. Ол әйелімен ажырасудан бас тартты. Мейс Ротспен ажырасып, Мадалин Мюррей есімін қабылдады. Огайоға оралғаннан кейін ол офицер Мюррейден ұлын дүниеге әкелді және балаға Уильям Дж. Мюррей III (лақап аты "Билл") деп ат қойды. Ол ұлы Уильяммен бірге Мэриленд штатының Балтимор қаласына көшіп барды. 1954 жылдың 16 қарашасында ол өзінің екінші ұлы Джон Гарт Мюррейді дүниеге әкелді, оның әкесі оның жігіті Майкл Фиорилло болды. Баптист дінінің пасторы Уильямның айтуынша, Мадалин Совет Одағын қолдаған социалист болған. Уильямның сөзіне қарағанда, ол әлі бала кезінде Социалистік Еңбек партиясының кездесулерін өткізе бастады және оны қатысуға шақырды, осылайша ол Мадалинның сөздері бойынша "капитализм туралы "нақты" білуге" болады. Уильям сонымен қатар Мадалиннің екі рет Совет Одағына қашуға тырысқанын, бірінші рет 1959 жылы Вашингтондағы Кеңес елшілігі арқылы, ал екінші рет 1960 жылы Париждегі Кеңес елшілігіне арнайы сапар жасап, одан бас тартқанын мәлімдеді. Парижден оралғаннан кейін Мюррей ұлдарымен бірге Балтимор маңындағы Лох-Рейвен ауданындағы үйінде анасы, әкесі және ағасы Ирвпен бірге тұруға кетті. Біраз уақыттан кейін Мадалин Уильямды оның көршілес мектебіне, Вудборн орта мектебіне, бірінші сыныпқа қайта қабылдау үшін ертіп барды. Мадалин студенттердің адалдық ант беру рәсімінен кейін дұға ететінін көргенде, қатты ренжіді. Ол Уильямға келесі екі аптада барлық діни іс-шаралар мен дінге сілтемелерді жазуды тапсырды, "Егер олар бізді Ресейге барудан тоқтатуға тырысса, онда біз Американы өзгертуге тиіспіз" деді. Екі аптадан кейін, мектеп басшылығы Уильямға намаз оқу уақытында сабақтан босату туралы өтінішін қабылдамағаннан кейін, ол оны мектептен алып, Балтимор қалалық мектеп жүйесіне қарсы сотқа шағымданып, Уильямды талапкер етіп көрсетті. Ол міндетті дұға ету және Киелі кітапты оқу конституцияға қайшы екенін айтты. 1963 жылы АҚШ Жоғарғы Соты оның ұстанымын бекітті. Бұл іске байланысты Балтимордағы отбасына қарсылық таныту салдарынан Мюррей 1963 жылы ұлдарымен бірге Мэрилендтен Гавайидің Гонолулу қаласына көшіп кетті. Ол баласын Сьюзанды алып кетуге тырысқан Балтимор қалалық полиция бөлімінің бес қызметкеріне шабуыл жасады деген айып тағылды, өйткені ол кәмелетке толмаған және үйден қашқан еді. Сюзан Уильямның Робин есімді қызын дүниеге әкелді. Кейіннен Мюррей Робинді асырап алды. Олардың қарым-қатынасын "бір-біріне тәуелді" деп сипаттаған. Бұл істі АҚШ Жоғарғы Соты қараудан бас тартты, өйткені юрисдикция болмады. Бұл шағымның әсері шектеулі болды. О’Хейр 1976 жылғы президент сайлауында Джимми Картерді қолдады, өйткені Картер мектепте міндетті дұғаға қарсы болды, мемлекеттік мектептерде жыныстық тәрбиеге қолдау көрсетті және экологиялық мәселелерде белсенділік танытты. 1989 жылғы сұхбатта О’Хейр: "Егер маған қабір тасы керек болса, үш сөзді ғана жазғым келеді. Мен өзімді әйел ретінде жақсы көремін. Мен әйел болуды, ана болуды, әже болуды ұнатып өттім. Мен үш сөзді қалаймын: Әйел, Атеист, Анархист. Міне, мен кіммін" деді. Ол сонымен қатар әйелдердің бостандығы қозғалысына наразылық білдірді.

Madalyn Murray O'Hair ( Mays; April 13, 1919 – September 29, 1995) was an American activist supporting atheism, Holocaust denial, and separation of church and state. In 1963, she founded American Atheists and served as its president until 1986, after which her son Jon Garth Murray succeeded her. She created the first issues of American Atheist Magazine and identified as a "militant feminist". O'Hair is best known for the Murray v. Curlett lawsuit, which challenged the policy of mandatory prayers and Bible reading in Baltimore public schools, in which she named her first son William J. Murray as plaintiff. Consolidated with Abington School District v. Schempp (1963), it was heard by the United States Supreme Court, which ruled that officially sanctioned mandatory Bible reading in American public schools was unconstitutional. The Supreme Court had prohibited officially sponsored prayer in schools in Engel v. Vitale (1962) on similar grounds. After she founded the American Atheists and won Murray v. Curlett, she achieved attention to the extent that in 1964, Life magazine referred to her as "the most hated woman in America". She had an older brother, John Irwin Jr. (known as "Irv"). Their father was of Scots Irish ethnicity and their mother was of German ancestry. At the age of four, Madalyn was baptized into her father's Presbyterian church; her mother was a Lutheran. The family moved to Ohio, and in 1936, Mays graduated from Rossford High School in Rossford. In 1941, Mays married John Henry Roths, a steelworker. They separated when they both enlisted for World War II service, he in the United States Marine Corps, and she in the Women's Army Corps. In April 1945, while posted to a cryptography position in Italy, she began a relationship with officer William J. Murray Jr., a married Roman Catholic. He refused to divorce his wife. Mays divorced Roths and adopted the name Madalyn Murray. She gave birth to her son with officer Murray after returning to Ohio, and named the boy William J. Murray III (nicknamed "Bill"). She moved with her son William to Baltimore, Maryland. On November 16, 1954, she gave birth to her second son, Jon Garth Murray, fathered by her boyfriend Michael Fiorillo. According to her son William, a Baptist minister, Madalyn was a socialist who unabashedly supported the Soviet Union. William claimed that when he was still a child, Madalyn began hosting Socialist Labor Party meetings and asked him to attend so he could, as quoted from Madalyn, "learn the 'truth' about capitalism." William also claimed that Madalyn twice sought to defect to the Soviet Union, applying first in 1959 through the Soviet Embassy in Washington, D. C., and again at the Soviet Embassy in Paris, travelling there for the express purpose in 1960; on both occasions, the Soviets denied her entry. On their return from Paris, Murray and sons went to live with her mother, father, and brother, Irv, at their house in the Loch Raven, Baltimore neighborhood. Soon after, Madalyn accompanied William to their neighbourhood school, Woodbourne Junior High, to re enroll William for freshman classes. Madalyn was unhappy to see students, after the recitation of the Pledge of Allegiance, engaging in prayer. She instructed William to keep a log of all religious exercises and references to religion for the next two weeks, saying, "Well, if they'll keep us from going to Russia where there is some freedom, we'll just have to change America." After the two weeks, and after her request that William be allowed to leave class during prayer times was denied by school authorities, she pulled him out of school and proceeded to file a lawsuit against the Baltimore Public School System, naming William as plaintiff. She said that its practices of mandatory prayer and required reading of the Bible were unconstitutional. The US Supreme Court upheld her position by a ruling in 1963. Because of hostility in Baltimore against her family related to this case, Murray left Maryland with her sons in 1963 and moved to Honolulu, Hawaii. She had allegedly assaulted five Baltimore City Police Department officers who tried to retrieve her son William's girlfriend Susan from her house; she was a minor and had run away from home. Susan gave birth to William's daughter, whom she named Robin. Murray later adopted Robin. Their relationship has been described as "textbook codependents". The case was rejected by the U. S. Supreme Court for lack of jurisdiction. The challenge had limited effect. O'Hair endorsed Jimmy Carter in the 1976 presidential election because of Carter's opposition to mandatory school prayer, his support for sex education in public schools, and his stance on ecological matters. In a 1989 interview, O'Hair said "I told my kids I just want three words on my tombstone, if I have one. I'll probably be cremated. One is "woman." I'm very comfortable in that role. I've loved being a woman, I've loved being a mother, I've loved being a grandmother. I want three words: Woman, Atheist, Anarchist. That's me." She also expressed her discontent with the women's liberation movement.

Ұшып кету және кісі өлтіру

1995 жылдың 27 тамызында О’Хейр, оның ұлы Джон Гарт Мюррей және немересі Робин Мюррей О’Хейр үйінен және кеңсесінен жоғалып кетті. Үш адам телефон арқылы сөйлескенде, олардың Сан-Антониода, Техаста “іскерлік” сапарда екендерін айтты. 27 қыркүйекке дейін American Atheists қызметкерлері Робин мен Джоннан бірнеше рет телефон қоңырауларын алды, бірақ олардың ешқайсысы неге кеткенін немесе қашан қайтып келетінін түсіндірмеді; қызметкерлердің айтуынша, олардың дауыстары қысылған және алаңдаулы болып көрінді. Брайс, Уильям Мюррей, ABC Nightline тілшісі Валери Уильямс және San Antonio Express News тілшісі Джон МакКормак, сондай-ақ басқалар, ресми тергеуге аз күш жұмсалғанын байқады, себебі билік ұрлық пен жоғалудың American Atheists ішіндегі мәселе екеніне сенгенді жөн көрді. 1999 жылы, 1995 жылғы тамыздағы жоғалудан кейін шамамен төрт жыл өткен соң, әртүрлі тілшілердің жалғасқан тергеулері мен ізденістері нәтиже берді. Уотерс жеңіл жаза алған кезде, О’Хейр American Atheists бюллетенінде мақала жариялады, онда ол ақша ұрлығын және оның бұрынғы қылмыстарын жариялады. О’Хейр, оның ұлы мен немересі өлтірілгеннен кейін бірнеше күн өткен соң, Уотерс пен Карр Фрайды өлтірді. Оның денесі 1995 жылғы қазан айында Далас округінің шеткері ауданындағы өзен арнасында табылды, бірақ оның басы мен қолы жоқ еді; нәтижесінде, оның дене қалдықтары үш жарым жыл бойы анықталмады.

Уотерс тұтқындалды және сотталды; 2001 жылғы қаңтардағы келісім бойынша, ол О’Хейрлердің бөлік-бөлікке бөлінген денелері өртелген және жерленген жерді көрсетуге келісті. Ол Техас штатының түрмесінде бұрын жасаған ұрлық үшін жазасын өтегісі келмегендіктен, 20 жылға сотталды. Ол О’Хейр отбасының үш мүшесін ұрлап, өлтіргені үшін сотқа тартылмады. Оған American Atheists және Мадлен Мюррей О’Хейр, Джон Гарт Мюррей және Робин Мюррей О’Хейрдің мүліктеріне 543 665 доллар қайтаруға бұйрық берілді. Уотерс түрмеде болғандықтан ақша таба алмағандықтан, осы қарыздардың ешқайсысы төленбеген болуы мүмкін. Уотерс 2003 жылғы 27 қаңтарда Солтүстік Каролина штатының Батнер қаласындағы Федералдық медициналық орталықта өкпе қатерінен қайтыс болды. Дэнни Фрайдың басы мен қолы да сол жерде табылды. 1995 жылы Уотерс және оның қатысы бар адамдар О’Хейрлерден ұрлаған алтын монеталарды оның әйелі жалға алған қауіпсіз емес сақтау жайға салып қойды. Онда тек арзан құлып болған. Діни көзқарасы жоқ студенттер мұндай іс-шараларға қатысуы күтілді, ал штаттық саясат әртүрлі болды. 2012 жылы Мюррей, оның ұлы Джон және немересі Робиннің естелік кірпіштері Техастың Остин қаласындағы Зилкер паркіндегі Лу Нефф Пойнтке орнатылды. 2013 жылы Флоридадағы Брэдфорд округінің сотында американдық үкіметтік жерде орнатылған алғашқы атеистік ескерткіш ашылды, онда басқа тұрғындар діни идеалдарға ескерткіш орнатқан (бұл жағдайда Он Буйрықтың көшірмесі). Бұл О’Хейр, Томас Джефферсон және Бенджамин Франклиннің цитаталарымен жазылған 1500 фунт салмақты граниттік тұғыр және тақтадан тұрады. American Atheists сол кезде тағы 50 ескерткіш салуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. О’Хейр 1974 жылы Федералдық коммуникация комиссиясына (FCC) ұсынылған RM 2493 туралы қате ақпараттан туындаған танымал қалалық аңызға айналды. Бұл ұсыныстың мақсаты білім беруге лицензия берілген станцияларда діни хабар таратуды шектеу болды. О’Хейр RM 2493-ті қолдады және оның мақсаты діни қызметтердің көрсетілуін және радиода Киелі кітап оқуды тыйым салу екені туралы жалған ақпарат тарады. FCC-нің 1975 жылы RM 2493-ті қабылдамауы және О’Хейрдің кейіннен жоғалуы мен өлтірілуі аңыздың таралуын тоқтатуға көмектеспеді, тіпті жылдар өткен соң да О’Хейр FCC ұсынысын қолдап отыр деген қауесет тарады. Кейінгі қауесеттерде О’Хейр мемлекеттік мектептерден және “офис ғимараттарынан” Рождество бағдарламаларын және әндерін алып тастауға тырысқаны туралы айтылды. Басқа нұсқаларда эфирден шығарылуы керек деп болжанатын белгілі бір діни басшылар туралы және “Аңгелдің сенгені” телехикаясының ұсынысы бойынша тоқтатылуы мүмкін екені айтылды. Евангелист христиандық көшбасшы Джеймс Добсон да аңызбен жалған байланысты болды, ол FCC өтінішіне қарсылық көрсеткендіктен. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, FCC әлі күнге дейін О’Хейрге қатысты ай сайын ондаған хаттарды алуда.

Waters was arrested and prosecuted; in a January 2001 plea agreement solely on the charge of conspiracy, he agreed to lead authorities to the site where the dismembered bodies of the O'Hairs had been burned and buried. He was sentenced to serve 20 years in federal prison, which he had requested, because he did not want to serve time for his earlier theft conviction in Texas state prison. He did not go on trial for the kidnapping and murder of the three members of the O'Hair family. He was also ordered to pay back a total of $543,665 to American Atheists and the estates of Madalyn Murray O'Hair, Jon Garth Murray, and Robin Murray O'Hair. It is unlikely that any part of these debts were ever paid, because Waters was not able to earn any money while he was in prison. Waters died of lung cancer on January 27, 2003, at the Federal Medical Center in Butner, North Carolina. The head and hands of Danny Fry were also found at the site. In 1995, Waters and his girlfriend had put the gold coins, which he and his accomplices had extorted from the O'Hairs, in an unsecured storage locker which had been rented by the girlfriend. It only had a cheap padlock. Non religious students had been expected to participate in such activities, and state level policies varied. In 2012, a memorial brick for Murray, her son Jon, and her granddaughter Robin was placed at Lou Neff Point in Zilker Park in Austin, Texas. In 2013, the first atheist monument to be erected on American government property was unveiled at the Bradford County Courthouse in Florida, where other residents had installed a monument to religious ideals (in this case, a replica of the Ten Commandments). It is a 1,500 pound granite bench and plinth inscribed with quotes by O'Hair, Thomas Jefferson, and Benjamin Franklin. The American Atheists said at the time that they planned to build 50 more monuments. O'Hair was incorporated into a popular urban legend stemming from an erroneous characterization of RM 2493, a proposal made to the Federal Communications Commission (FCC) in 1974. The purpose of the proposal was to prevent organizations from making religious broadcasts on stations licensed for educational use. False rumors spread that O'Hair was a proponent of RM 2493, and that its intent was to ban the broadcast of religious services, and the reading of the Bible over the airwaves. The FCC's denial of RM 2493 in 1975, and O'Hair's later disappearance and murder, did little to stem the spread of the legend, which still claimed years later that O'Hair was pushing an active FCC proposal. Subsequent iterations of the rumor included allegations that O'Hair was campaigning to remove Christmas programs and songs from public schools and "office buildings". Other variations mentioned specific religious leaders who were supposedly being targeted for removal from the airwaves, or stated that the television series Touched by an Angel was threatened with cancellation because of the proposal. Evangelical Christian leader James Dobson became falsely associated with the legend as well, purportedly leading opposition to the FCC petition. As of 2015, the FCC was still receiving dozens of correspondences relating to O'Hair every month.

Танымал мәдениет

2002 жылдың желтоқсан айындағы "Forensic Files" телесериалының "Without a Prayer" атты эпизоды О'Хейрдің, оның ұлы мен немересінің жоғалуы және қазасына арналған. 2017 жылғы Netflix фильмі "Америкадағы ең жек көрінетін әйел" О'Хейр өмірінің еркін бейнелеуін ұсынады. Фильм 1995 жылы О'Хейр мен оның отбасының екі мүшесінің құсылып, өлтірілуіне баса назар аударады.