Жапон мифологиясы: Камаитачи – желмен келетін мысық тырнақты демон

Кіріспе

Йокай – жапондық йокай.

Камаитачи (鎌鼬) – Кошинэцу аймағының ауызша халық мұрасынан шыққан жапондық йокай. Бұл атау осы жаратылыстың тудыратын ерекше оқиғаларды да білдіруі мүмкін. Олар шаң дауылдарымен келеді және кірпіктейтін алдыңғы тырнақтарымен адамдарды кесіп, теріге өткір, бірақ ауыртпайтын жаралар келтіреді. Атауы "кама" (орақ) және "итачи" (бездік) сөздерінің қосылуынан пайда болған.

Шығу тегі

Бастапқыда бұл атау "қалыпты семсер" (kamae tachi) сөзінің бұрмалануы деп есептелген, бірақ Торияма Секиннің "Газу Хьяки Ягё" еңбегіндегі "Ин" бөліміндегі кюки сияқты, олар қайта пайдаланылып, қызылша йокай ретінде бейнеленді және ақырында қазіргі йокай түрінде қалыптасты. Негиси Шизуморидің "Мимибукуро" еңбегінде де Эдодағы Кагая елді мекеніндегі балаларды дауыл шарлады. Олардың арқаларында аңның іздері қалды және бұл "қалыпты семсер" (kamae tachi) екенін жазды. Олар қанаттарымен ауада ұшатын, кірпі секілді дауысы бар, қасқырдың терісімен жабылған жануарлар ретінде сипатталады, оларлар орақ немесе қылыш тәрізді аяқтарымен адамдарға шабуыл жасайды деп айтылады.

Аймақ бойынша аңыздар

Адамдарды кесетін жынды желдер Чубу, Кинки және басқа да аймақтарда айтылады. Көптеген ұқсас аңыздар қарлы аймақтарда тараған. Кейбір аймақтарда дауылдар "камаитачи" деп аталады. Суық жел кезінде және басқа уақытта адам құлап, аяғына түсініксіз жарақат алуы мүмкін. Шинэцу аймағында камаитачи зұлым құдайдың ісі деп есептеледі және күнтізбеге басқан адам апатқа ұшырайды деген халық сенімі бар. Бұл Эчигоның жеті құпиясының бірі саналады. Тохоку аймағында, егер адам камаитачиден жарақат алса, ескі күнтізбеді қара күйдіріп жараға жапса, жазылады деп айтылады. Хидада, Ню өзенінің алабында, олар үш зұлым құдайдың тобы деп есептеледі. Бірінші құдай адамды жерге құлатады, екіншісі оны пышақпен кеседі, ал үшіншісі оған дәрі жағады, сондықтан қан кету немесе ауырсыну болмайды. Кейбір аймақтарда бұл үш құдай – әке, бала және бауыр деп саналады. Нара префектурасының Йосио ауданында, адам көзіне көрінбейтін камаитачи шақса, адам құлап түседі; қан шықпаса да, етінде үлкен жарақат пайда болады. Аичи префектурасының шығыс бөлігінде оларды идзуна (飯綱) деп те атайды. Идзунаны қолданған адам бір кезде шәкіртіне идзунаны қалай тоқтату керектігін айтуды ұмытып, қашқан идзуна бұрқасын көтеріп, адамдарға шабуыл жасап, олардың тірі қанын сорып алады. Камаитачидің жараларынан қан шықпауының себебі – қанның сорылуы. Батыс Жапонияның таулы аймақтарында, Кочи және Токусима префектураларында мұндай оқиғаға тап болу "ногамамен кесілу" деп аталады және олар далада қалдырылған, ұмытылған шөп кесетін шұңқырлардан пайда болып, йокайға айналады. Олар сонымен қатар өшпенділікпен шабуылдаған шұңқырдың рухы (онрё) болып саналады, ол оны цукумогамиге (йокайға айналған затқа) айналдырды. Шығыс Жапонияда бұл құлжанша немесе ұзын мүйізді қоңыздың рухынан туады деп есептеледі. Ниигата префектурасының Санто ауданындағы Катакай қаласында "Камакири зака" (鎌切坂 немесе 蟷螂坂) деген жерде, бұрын сонда тұрған алып құлжанша қатты қардың астында қаза тапқаннан кейін, құлжаншаның қарғысымен, төбеден құлаған адам орақпен кесілгендей жарақат алады, нәтижесінде қара қан ағады. Жапонияның батыс бөлігінде камаитачи казакама (風鎌, "жел орақ") деп аталады және адамдардың терісін кесіп тастайды. Ол бірден жыртылса, бірден ауырмайды, бірақ кейін төзімсіз ауырсыну мен қан кету басталады. Бұған қарсы тұру үшін ескі күнтізбе алу керек. Бұл жануарлар сыртта ғана емес, үй ішінде де кездесетіні айтылады. Эдода Йоцуядағы ванна бөлмесінде өз ісін істеуге тырысқан әйелдер және Ушигомеде гета киюге тырысқан ер адамдар камаитачимен кездескен. Осылайша, осы әртүрлі аймақтардағы камаитачи туралы аңыздар бірдей құбылыстарды көрсетеді, бірақ олардың нағыз болмысы бірдей емес деп есептеледі. Хокурику аймағында, "Хокуэцу Кидан" жинағында камаитачи – қорқынышты құдайдың пышағына тигеннен пайда болған жарақат. Кочи ауылында (қазіргі Шиманто) бұл тау рухтары риоге деп аталады және олар күтпеген оқиғалардан қайтыс болғандардың рухтары саналады. Бұлардың біріне тап болу "рёге цуки" (рёгеге ие болу) деп аталады. Амами Ошимада айтылғандай, Обон уақытында зираттардың жанындағы жолдарда және басқа да осындай жерлерде жылы жел соғып, суықтатады, ал үйге келгенде киімді шешуге тырысқанда денеде қандай да бір дақ пайда болады. Көп ұзамай жоғары температура көтеріліп, оны жын-періден құтқару үшін ютаға (Окинава, Кагосима немесе Амами аралдарындағы шаманға) бару қажет. Кочи префектурасының Такаока ауданындағы Куроива ауылында (қазіргі Очи) жоғарыда аталған ногамаға ұқсас жынды жел меші (鞭, "шапқыш") деп аталады, бірақ бұл даланың үстінен шапқыш сияқты соққан жел дейді. Ол адамды ауыр сырқатқа шалдықтырады. Тоса ауданының Тойосама қаласында (қазіргі Кочи қаласы) мучи түнде жолға шыққан адамдармен бірге жылқы мен малдарды өлтіреді. Аттар мен малдың көзін жауып, олардан қорғану керек.

Devilish winds that cut people are spoken of in the Chūbu, Kinki, and other regions. There are many similar legends passed down in snowy regions and there are some regions where whirlwinds themselves are called "kamaitachi". On occasions of cold wind and other times, it can happen that one would fall and get an inexplicable leg injury. In the Shin'etsu region, a kamaitachi is said to be the work of an evil god and there is a folk belief that one would encounter calamity by stepping on a calendar. It is counted among the seven mysteries of Echigo. In the Tōhoku region, when one receives an injury from a kamaitachi, it is said that by burning an old calendar black and putting it on the wound, this would heal. In Hida, in the Niu River basin, they are said in legends to be a company of three evil gods. The first god would knock down the person, the next god would cut them with a blade, and the third god would put some medicine on it, which is why there is no bleeding or pain. There are also regions that think of these three gods as a parent, child and brother. In the Yoshio District area of the Nara Prefecture, it is said that when one gets bit by a kamaitachi invisible to the human eye, one would tumble over; even though no blood comes out, there is a big opening in the flesh. In the eastern part of Aichi Prefecture, they are also called idzuna (飯綱) and it is said that since an izuna user once forgot to tell his disciple how to seal an izuna, the runaway izuna would ride on whirlwinds and attack people in order to suck their living blood. It is said that the reason why no blood comes from the wounds from a kamaitachi is because the blood is being sucked away. In the mountainous regions of Kōchi Prefecture and Tokushima Prefecture among other areas of West Japan, encountering such a strange event is called "being cut by a nogama (野鎌, "wild sickle")" and they are said to be caused by grass cutting sickles that have been left and forgotten in fields and have ended up turning into yōkai. They are also said to be a sickle's vengeful spirit (onryō) that has turned it into a tsukumogami (a receptacle that has turned into yōkai). In East Japan, they are also said to be the work of a mantis or longhorn beetle's ghost. In the town of Katakai, Santō District, Niigata Prefecture, in a place called "Kamakiri zaka" (鎌切坂 or 蟷螂坂), after a giant mantis that once lived there was crushed to death by heavy snow, it is said that when one falls over on the hill, because of the mantis' curse, one would receive a wound as if one was cut by a sickle, result in one suffering from black blood flowing out. In the western parts of Japan, kamaitachi are called kazakama (風鎌, "wind sickle") and said to slice off people's skins. There is no pain the instant after it is scraped off, but after a while an unbearable pain and bleeding would start to occur. It is said that one could protect against this by obtaining an old calendar in one's hand. There are tales of encountering these not only outdoors but also indoors. In Edo, there are tales of women who attempted to do their business in a bathroom in Yotsuya and men who attempted put on a geta in Ushigome who encountered kamaitachi. In this way, the legends of the kamaitachi in these various areas represent the same phenomena, but what their true identity is thought to be is not uniform. In the Hokuriku region, according to the collection of fantastic stories, the Hokuetsu Kidan, a kamaitachi is a wound resulting from touching the blade of a dreadful god. In the village of Kōchi, Hata District, Kōchi (now Shimanto), these yama misaki are called ryōge and they are considered to be the spirits of those who died through unforeseen accidents. Happening upon one of these is called "ryōge tsuki" (being possessed by a ryōge). In Amami Ōshima, it is said that near the time of Obon, at cemetery roads and other such places, a lukewarm wind would graze by and give one a chill, and when one returns home and tries taking off one's clothing, there would be some kind of speckle on some part of the body. Before long, a high fever comes about and one would need to go to a yuta (a shaman of Okinawa, Kagoshima, or the Amami Islands) to have it exorcised. In the village of Kuroiwa, Takaoka District, Kōchi Prefecture) (now Ochi), a devilish wind resembling the aforementioned nogama is called muchi (鞭, "whip"), but this is said to be a wind that blows on top of a field as if a whip was flung around. It is said that when struck by it, one falls ill. In Toyosama, Tosa District (now Kōchi city), muchi are said to kill horses and cattle that take along people who travel on roads at night. It is said that one protects against this by covering the eyes of the horses and cattle.