Кіріспе
Норвегиядағы теміржол желісі
Фурусет желісі (Furusetbanen) – Осло қаласындағы Хеллеруд пен Эллингсрудосен арасындағы Осло метрополитеніндегі ұзын желі. Көбінесе жер астынан өтетін бұл желі Гроруддаленнің оңтүстік бөлігінен өтіп, Ална және Фурусет аудандарындағы шағын аудандарға қызмет көрсетеді. Сағатына төрт немесе сегіз пойыз қатынайтын метроның 2-жолы осы желіге қызмет көрсетеді. Желі Kollektivtransportproduksjon компаниясына тиесілі және Ruter компаниясымен шарт бойынша MX3000 пойыздарын пайдаланатын Oslo T-banedrift компаниясы басқарады. 1970 жылы Хеллерудтан Твета арқылы Хаугерудке дейінгі бөлігі ашылды. Желі 1974 жылы Тростерудқа, 1978 жылы Линдеберг пен Фурусетке, ал 1981 жылы Эллингсрудосенге дейін ұзартылды. Желіні шығысқа қарай Лёренског арқылы Акершус университетінің ауруханасына дейін кеңейту және Фурусеттен Гроруд желісіне тармақ салу жоспарлануда.
Бағыт
Furuset Line Østensjø Line-ден Hellerud станциясынан кейін тармақталады және солтүстік-шығысқа қарай Groruddalen-нің оңтүстік бөлігі арқылы, негізінен тығыз тұрғын үйлер орналасқан Alna және Furuset аудандарынан өтеді. Желінің көп бөлігі жер астында, тек екі станса жер бетінде орналасқан. Бұл желі метроның ең жылдам желісі болып табылады және желінің көп бөлігінде жоғары жылдамдыққа мүмкіндік бар. Furuset Line Østensjø Line-ден Hellerud станциясынан кейін тармақталады. Сыртқы бағыттағы желі кіріс бағыттық желіге қосылғанға дейін Østensjø Line рельстерінің астындағы құбыр арқылы өтеді. Желі Тветенвейеннің оңтүстік жағымен жалғасады, содан кейін туннельге кіріп, атаулы көшелердің астынан өтеді және Твета станциясына жетеді. 3-ші сақинадан өткеннен кейін желі туннельден шығып, Тветенвейеннің батыс жағымен Хаугеруд станциясына дейін жүреді. Ол Тветенвейен бойымен жалғасады, Тростеруд станциясына жетуден бұрын одан өтеді. Содан кейін желі дереу туннельге кіреді, онда Линдеберг станциясы орналасқан. Желі қысқа уақытқа туннельден шығып, жаңа туннельге кіреді, онда қалады. Осы туннельде Фурсет және Эллингсрудосен станциялары орналасқан.
The Furuset Line branches off from the Østensjø Line after Hellerud Station. The outbound line runs in a culvert under the tracks of the Østensjø Line before joining up with the inbound track. The line continues along the southern side of Tvetenveien and then passes into a tunnel through which it runs under named road and reaches Tveita Station. After crossing under Ring 3 the line exits the tunnel and runs along the western side of Tvetenveien to Haugerud Station. It continues along Tvetenveien, which is crosses over just before it reaches Trosterud Station. Immediately afterwards the line enters a tunnel, in which Lindeberg Station is situated. The line exits the tunnel for less than before entering a new tunnel, in which it remains. In this tunnel are the stations Furuset and Ellingsrudåsen.
Қызмет
Фурусет желісі метроның 2-жолымен қызмет көрсетеді. Бұл желіде сағатына төрт пойыздық базалық қызмет бар, бірақ жұмыс күндері сағат 7-ден 19-ға дейін және сенбі күндері сағат 9-дан 19-ға дейін сағатына сегіз пойызға дейін екі есеге артады. Желі Østensjø желісі бойымен сосын қала орталығы арқылы өтетін ортақ туннельге жалғасады. Қаланың батысында 2-жол Røa желісімен қатынайды. Операцияны Sporveien T-banen, Ruter компаниясымен (Осло және Акершюс аймақтарындағы қоғамдық көлік операторы) шарт бойынша жүзеге асырады. Инфрақұрылым Sporveien муниципалды компаниясына тиесілі. Қызметтер MX3000 үш және алты вагондық пойызбен қамтамасыз етіледі. 2002 жылы желідегі станциялар жұмыс күндері күніне орташа есеппен 10 261 жолаушыны қабылдады. Эллингсрудосеннен Хеллерудке дейінгі сапар 11 минут, ал Эллингсрудосеннен қала орталығындағы Стортингетке дейін – 23 минут. Алғашқы нақты жоспарлар 1954 жылдың наурыз айында ұсынылды, олар төрт тармақтан тұрды, соның ішінде Гроруддаленнің оңтүстік жағындағы Фурусетке дейін салынатын тармақ. Бастапқы жоспарлар бойынша аяқтама станциясы қала орталығындағы Grønlands torg болды, содан кейін Nationaltheatret станциясына дейін ұзарту қарастырылды, онда желі Осло батысына қызмет ететін Holmenkolbanen жеңіл рельстік жолымен қиылысатын еді. Алайда, тез арада аяқтама станциясы Ослоның шығыс вокзалына қызмет көрсететін Jernbanetorget болады деп шешілді. Фурусет желісінің Хеллерудтен Тветаға дейінгі құрылысы 1950 жылдардың ортасында басталды. Жер жұмыстары мен электр жабдықтарын құрылыс компанияларымен келісімшарт бойынша орындады, ал жол төсеу жұмыстарын Жоспарлау кеңсесі жүзеге асырды. Бастапқы жоспарлар батыс жеңіл рельстік жолымен салыстыруға мүмкіндік беру үшін пантограф арқылы 600-650 вольт (В) тұрақты ток (DC) қолдануды көздеген. Кейіннен жүйе үшінші рельс арқылы 750 В DC-ге ауыстырылды. Бұл жоғары диаметрге, демек, жоғары амперге және оңай техникалық қызмет көрсетуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, жүйе кабиналық сигнализация және жылжымалы блоктарды пайдаланды, бұл сол кездегі ең озық технология болды және Еуропада тек Стокгольм метросында ғана қолданылған. Рұқсат етілген аралық жалпы учаскелерде 90 секунд болса, Гроруд желісінде 120 секундқа белгіленді. Бастапқы жоспарлар Grorud желісін қоса алғанда, әрбір желіде депо салуды қарастырды, бірақ кейіннен бұл Райендегі орталық депоға өзгертілді. Желінің бірінші бөлігі, Хеллерудтен Хаугерудке дейін, 1970 жылдың 18 қарашасында ашылды, метроның бірінші бөлігі ашылғанына төрт жыл өткен соң. Желі 1974 жылдың 15 желтоқсанында Тростерудке дейін, 1978 жылдың 19 ақпанында Фурусетке дейін және соңында 1981 жылдың 8 қарашасында Эллингсрудосенге дейін ұзартылды. Желіде алты вагонға дейін жететін T1000 электрлік пойыз бірліктері пайдаланылды. Фурусет желісінің құны 48 миллион норвегиялық кронаны құрады. Grorud желісіндегі пойыздар ортақ туннель арқылы Røa желісіне дейін қатынайтын. 2010 жылдың маусым айында желідегі аралық уақыт 15 минуттан 7,5 минутқа дейін қысқартылды, сондай-ақ, жол жүрулердің жартысы Стортингетте аяқталды. Бұл Røa желісінің қуат көзі жаңартылып жатқандықтан және 2-жол тек үш вагондық пойыздармен ғана қатынай алатындықтан жасалды. 2010 жылдың 6 қарашасынан бастап 1-жолдың шығыс бағыты Ламберсетер желісінен Фурусет желісіне ауыстырылды, осылайша соңғысы бойынша сағатына сегіз қызмет көрсетілді. Бұл Holmenkollen желісін метро стандартына жеткізу арқасында мүмкін болды. 1-жолдағы қызметтер 2-жолдағы қосымша қызметтердің орнына келді.
Болашақ
Фурсет желісі Лёренског және Акерсхус Университет ауруханасы (Ахус) бағытына ұзарту ұсынылды, оның қашықтығы Лиллестрёмге дейін ұзартылуы мүмкін, онда ол Недре Ромерике-нің негізгі көлік торабы Лиллестрём станциясында аяқталады. Бірінші кеңейтудің құны 2,5 млрд. NOK, екіншісі 1,9 млрд. NOK деп бағаланады. Эллингсрудосеннен Ахусқа дейінгі кеңейтуді қаржыландыру «Осло» 3-пакеті аясында қамтамасыз етілді. Эллингсрудосеннен Ахусқа дейін 6 минут, ал Ахустан Лиллестрёмге дейін 4 минут уақыт кетеді. Бұл жобаның негізі – жаңадан салынған ауруханада жұмыс істейтін 5000 адам және ол Гроруддаленнің жергілікті ауруханасы ретінде қызмет етеді. Сонымен қатар, Coca Cola компаниясы мен Norway Post компаниясы Висперуд және Лёренског станциясының айналасындағы аймақтарда 3300 адамға жұмыс орындарын ашуда. Висперуд сондай-ақ 500 мен 2000 автомобильге арналған тұрақ және көлік айырмасы үшін ұсынылды, өйткені ол 159-шы ұлттық жолда және Е6 Еуропалық жолда орналасқан. Акершюс округінің әкімдігі Висперуд, Лёренског орталығы, Ахус және Лиллестрём қалаларында станциялар салуды ұсынды. Сонымен қатар, маршруттың таңдалуына байланысты, Курландта станса болуы мүмкін. Эллингсрудосеннен Лиллестрёмге дейінгі желінің көп бөлігі, соның ішінде барлық станциялар туннельмен жүреді. Ерекшелік – Лёренског орталығы мен Ахус арасындағы және Лиллестрёмге қарай соңғы бөлігінде, оның ішінде Нительвадағы көпір, бірақ Лиллестрёмдегі станция жабық болады. Балама нұсқа – Фурсет желісін Висперудқа дейін ұзарту, содан кейін Лёренског станциясынан Висперуд арқылы Ахусқа дейін жеңіл рельстік жол салу. Тағы бір балама – желіні Висперуд, Лёренског станциясы және содан кейін метроның Гроруд желісінің Стовнер станциясына дейін ұзарту. Бұл жобаның бір бөлігі – 1200 жаңа үйді жоспарлап отырған Скарерёдгарден жаңа шағын қалашығын қамтамасыз ету. Сондай-ақ, метро мен Осло қалалық темір жолы арасында ауысуға мүмкіндік береді. Желі толығымен жер астынан жүреді. Лёренског станциясында метро стансасын темір жол стансасының астына орналастыру ұсынылады. Бұл бағыт бойынша Øvre Stovner станциясына қызмет көрсететін станция болуы мүмкін, ол Лёренског станциясы мен Стовнер арасында орналасқан. Қазіргі жоспарлар бойынша, үш кезеңнен тұратын құрылыс жүргізілуі керек: біріншісі – Эллингсрудосеннен Ахусқа дейін, екіншісі – Висперудтан Стовнерге дейін, үшіншісі – Ахустан Лиллестрёмге дейін. Солтүстікке қарайғы ұзартудан тәуелсіз, Фурсет желісінен Гроруд желісіне тармақ салу жоспарлануда. Жоба бойынша Økern-нен Гроруд желісіне дейін Бреволл арқылы жаңа желі салу жоспарланып отыр, онда Тростерудқа дейін Trunk Line-дегі Осло қалалық темір жолымен алмасу болады. Мұндай қиылысқан байланыс Гроруд желісі мен Фурсет желісінің төменгі деңгейлері арасындағы өзара байланысты қамтамасыз етеді, сонымен қатар Фурсет желісінен Нордре Аккерге қызмет көрсететін сақиналық желіге кіру мүмкіндігін береді. Сонымен қатар, жоспарлар бойынша Фурсет желісіне параллель желі Гроруддаленнің төменгі бөліктері арқылы Фурсет желісі мен Trunk Line арасында жүретін болады. Бұл желі Фурсеттегі Фурсет желісіне қосылуы мүмкін немесе өзенді кесіп өтіп, магистральдық желідегі Гроруд станциясы арқылы Роммендегі Гроруд желісіне қосылуы мүмкін.