Кіріспе

Камоника аңғары, сондай-ақ Камоника аңғары және ағылшын тілінде Камоника аңғары деп аталатын бұл аңғар, Италияның Ломбардия аймағының шығысындағы Орталық Альп тауларының ең ірі аңғарларының бірі. Ол Тональ өтегінен басталып, Ізео көліне жақын Пизонь коммунасындағы Корна Трентапассиге дейін созылады. Аумағы шамамен және 118 323 тұрғыны бар. Оглио өзені бастауын Понте-ди-Легнодан алып, Пизонье мен Коста-Волпино арасында Ізео көліне құяды. Аңғардың көбі Бреша провинциясының әкімшілік аумағында орналасқан, ал Ловере, Рогно, Коста-Волпино және Валь-ди-Скальве Бергамо провинциясына жатады. 1979 жылдан бері аңғар бойындағы тасқа салынған суреттер ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген, ал 2018 жылы бүкіл аңғар ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік биосфералық қорығы болып жарияланды.

Этимология

Валь Камоника латын тіліндегі Vallis Camunnorum, "Камунндар аңғары" деген сөзден туындаған.

Гидрографиялық

Валь Камоника арқылы Италиядағы бесінші ең ұзын өзен – Оглио өзені ағып өтеді, ол Понте-ди-Легнода Фригидолфо және Нарканелло өзендерінің қосылуынан бастау алады. Ол Пизоне және Коста-Волпино қалалары арасында Изео көліне құяды. Тау беткейлерінен көптеген арналар, олардың кейбіреуі маусымдық, төмен ағып Оглиоға құяды. Биік тауларда Моро көлі сияқты көптеген альпілік көлдер, сондай-ақ Арно көлі секілді көптеген жасанды су қоймалары бар.

Тарих

Камоника аңғары шамамен 15 000 жыл бұрын, соңғы мұз дәуірі аяқталғанда, аңғарды алғаш рет ойып шығарған мұздықтың еруімен мекен етуге жарамды болды. Алғашқы адамдар эпипалеолит дәуірінде аңғарға келген болуы мүмкін, ал неолит дәуірінде қоныстанғандары көрінеді. Ежелгі римдіктер По өзенінен солтүстікке қарай өз билігін кеңейткенде, олар аңғарда тұратын Камуни тайпасымен кездесті, олар Раетия тайпасынан шыққан. Осы кезеңнен шамамен 300 000 петроглиф сақталған. Б.з.б. бірінші ғасырдың соңында Камоника аңғарына Ежелгі Рим билік етті және Cividate Camuno қаласын құрды, онда моншаханалар, амфитеатр және Минерваға арналған үлкен храм болды. Орта ғасырларда бұл аймақта гвельфтер мен гибеллиндер арасында көптеген қақтығыстар болды. Гвельфтер Брешия епископының және Папаның билігін қолдады, ал гибеллиндер Киелі Рим императорының жағында болды. 1287 жылы Валь Камоника Брешияның үстемдігіне қарсы көтеріліп, 14 ғасырда аймақты бақылауына алған Миланның Висконти иелерімен бірікті. 1427 жылдан 1454 жылға дейін Милан герцогтығы мен Венеция Республикасы арасында аңғарды бақылау үшін көптеген шайқастар болды. Нәтижесінде аңғар Венецияның билігіне көшті. Келесі ғасырларда азаматтық халықтың саны өсіп, темір саудасымен айналысты. Валь Камоника 1797 жылы Наполеонның Венецияны басып алғаннан кейін Венециядан бөлінді. Наполеон биліктен қуылғаннан кейін, аймақ Австро-Венгрия империясының бақылауында болды. 1859 жылы Валь Камоника Италия Корольдігіне қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғыс шебі оның шығыс шекарасы бойымен, Адамелло тобы арқылы созылды. Бұл аймақтағы шайқастар Адамеллодағы Ақ соғыс деп белгілі. 1955 жылы Ломбардияның археологиялық басқармасы Капо ди Понтедегі Накуан тас мүсіндерінің ұлттық паркін құрды.