Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сылбырлы музыкалық аспап
Stringed musical instrument
Псалмодикон (psalmodikon немесе salmodikon) – бұл сымы бар музыкалық аспап; ең көп таралған түрлерінде бір ғана сым болады. Ол Скандинавияда шіркеулер мен мектептерде музыканы оңайлату және қасиетті музыка үшін скрипканың орнына қолдану үшін жасалған. Сол кезде көптеген қауымдардың органдарды сатып алуға мүмкіндігі болмады. Би аспаптары қасиетті орындарға лайықсыз деп есептелді, сондықтан скрипкаларға рұқсат берілмеді. Ал псалмодиконды жасау арзанға түсті, оны би үшін пайдаланбады, аз орын алды және музыкалық білімі аз адамдар да ойнай алатын. Оның баяу, әуенді дыбысы сол дәуірдегі ән-кұрылыстарымен үйлесімді болды. Бұл шіркеулердегі ескі жазылған музыка үлгілерінде сөздердің үстіндегі сандар, псалмодиконның тақтасындағы сандармен сәйкес келеді. Бұл жүйе, сиффернотскрипт деп аталады, стандартты нота оқи алмайтын музыканттарға ән-кұрылыстарға сүйемелдеуге мүмкіндік берді. Бірақ шіркеулер органдарға ақша жинаған сайын псалмодикон азайып, 20-шы ғасырдың соңында мұражайлардың сыртында сирек кездесе бастады. Дегенмен, кейінірек бұл аспапты көп аспапты ойнататын халық музыканттары қайтадан таныстырды.
The psalmodicon (psalmodikon or salmodikon) is a stringed musical instrument; the most common variants have a single string. It was developed in Scandinavia for simplifying music in churches and schools, and as an alternative to the fiddle for sacred music. At the time, many congregations could not afford organs. Dance instruments were considered inappropriate for sacred settings, so violins were not allowed. The psalmodikon, on the other hand, was inexpensive to build, was not used for dancing, took up little space, and could be played by people with little musical training. Its slow, melodic quality worked well with the hymns of the period. Examples of older printed music from these churches often have numbers written over the words, corresponding to numbers painted on the fret board of the psalmodikon. This system, known as siffernotskrift, allowed players who could not read standard musical notation to accompany hymns. As churches saved money for organs, however, psalmodikons became less common; by the late 20th century, they were rarely seen outside museums. In later years, however, the instrument was reintroduced by multi instrumentalist folk musicians.
Құрылыс
Құрал ұзын қораптан тұрады, үстінде 25 жарты тонға дейін болатын хроматикалық тақташа орналасқан. Оның бірден үшке дейін металл немесе ішек жіптері (немесе қазіргі заманда нейлон) бар; кейбір ертерек үлгілерінде металл резонанстық жіптер болған, оларға қол тигізілмеген, бірақ айналасындағы дыбыс толқындарынан дірілдеген. 1869 жылғы швед құралының өлшемі 878 миллиметрге тең, бұл шамамен виолончель өлшемімен сәйкес келеді. Бастапқыда үш металл жіп болған, олардың екеуі оқу процесін жеңілдету үшін алынып тасталған. Күрделі үлгілер тақташаның екі жағына да қосымша жіптермен жабдықталуы мүмкін, олардың саны он екіге дейін жетеді және әрқайсысы жеке механикалық түрде басылуы мүмкін.
The instrument consists of a long box, upon which is a chromatic fret board with up to around 25 semitone positions. It has one to three strings of metal or of gut (or in the modern day nylon); some earlier variants included metal sympathetic strings that were not touched, but vibrated due to the sound waves around them. The measure of one Swedish instrument from 1869 is 878 millimeter, which roughly corresponds with that of a cello. Over a sawtooth shaped fret board, it originally had three metal strings, of which two were removed to facilitate the learning process. Advanced models could be fitted with bourdon strings on both sides of the fret board, up to twelve strings that individually could be mechanically subdued.
Тарих
Кейбір кітаптарда аспапты швед лютеран пасторы Йохан Дилльнер (1785–1862) ойлап тапқаны айтылса да, басқалары оның аспапты өнертапқан емес, оны танымал еткенін көрсетеді. Ол 1830 жылы ән үшін сандармен нота жазу жүйесі бойынша кітап жариялап, кез келген адамды екі сағат ішінде ойнатуға үйрете аламын деп мәлімдеді. Аспапты ойнаушылардың ішінде Ole H. Bremnes, Salmodikon, 1998 жылы Forlaget Habet (норвег тілінде) және 1981 жылғы қазан айында «Атасының ән кітабы; немесе Америкадағы Псалмодикон» атты кітап жазған швед пионер тарихы журналынан Ардит К. Меллох бар. Ғалымдардың көпшілігінің пікірінше, аспап 1820 жылдар шамасында Данияда пайда болып, содан тараған. 1830 және 1840 жылдары норвегиялық музыка педагогы Ларс Роверуд Норвегияда кеңінен саяхаттап, оқушылар мен қауымдастырылған адамдарды ән салуға үйрету үшін аспапты танымал етті. АҚШ-та аспапты скандинавиялық текті американдықтар арасында шағын топ сақтап қалды, олар аспапты дамыту және сақтау, жазбалар мен оқулықтар жасау үшін Nordic American Psalmodikonforbundet құрды. Норвегияда ол salmodikon немесе salmedunken деп аталады. Финляндияда бұл аспап virsikantele деп белгілі.
Though some books attribute the instrument's invention to the Swedish Lutheran priest Johan Dillner [sv] (1785–1862) from Medelpad, others note that he promoted, rather than invented, the instrument. He published a book of siffernotskrift for hymns in 1830, and claimed that he could teach anyone to play in two hours. Notable players of the instrument include Ole H. Bremnes, Salmodikon, Forlaget Habet in 1998 (in Norwegian), and Ardith K. Melloh from the Swedish Pioneer Historical Quarterly who wrote a book called "Grandfather's Songbook; Or, The Psalmodikon in America" in October 1981. There is some scholarly consensus that the instrument first developed in Denmark around 1820, and spread from there. In the 1830s and 1840s, the Norwegian music educator Lars Roverud traveled widely in Norway popularising the instrument for training students and congregations in singing. In the United States, the instrument retains a small following among Scandinavian descended Americans, who have formed Nordic American Psalmodikonforbundet to promote and preserve the instrument, produce recordings and tutorials. and in Norway as the salmodikon or salmedunken. In Finland the instrument is known as virsikantele.