Кіріспе

Америкалық классикалық композитор (1904–1989)

Ундин Элиза Анна Смит Мур (1904 жылғы 25 тамыз – 1989 жылғы 6 ақпан), "Қара әйел композиторлардың деканы", ХХ ғасырдағы американдық композитор және музыка профессоры болған. Мур бастапқыда классикалық пианист ретінде білім алған, бірақ негізгі шығармалары вокалды музыкадан тұрды – ол өзінің сүйікті жанры. Оның көптеген туындылары қара рухани әндерінен және халық музыкасынан шабыттанды. Ундин Смит Мур белгілі педагог болды және бірде "оқытудың өзіндік өнер екенін" айтқан. Өмірінің соңында ол музыкалық білім берудегі жетістіктері үшін көптеген наградалар алды.

Ерте өмір

Ундейн Элиза Анна Смит Джеймс Уильям Смит пен Харди Тернбулл Смиттің үш баласының ең кішісі ретінде дүниеге келді. Оның туған қаласы Вирджиния штатындағы Джарратт қаласы, негізінен афроамерикалықтардан тұрды, және ол кейін қауымның Морнингстар баптистік шіркеуінде ән салып, дұға ететін естеліктерін еске алатын. Балалық шағы туралы ол: "Ең бастысы – музыка үстемдік құрды" деді. Ол сондай-ақ Alpha Kappa Alpha Sorority, Incorporated ұйымының мүшесі болды.

Білім

Жеті жасында Ундин Смит Лилиан Аллен Дарденнен фортепиано сабақтарын бастады, кейін ол оны Фиск университетіне түсуге ынталандырды, онда ол Алиса М. Грасспен фортепиано мен органды, ал Сара Лайт Лаубенштейнмен теорияны оқыды. Смит Фиск колледжіне оқуға түсу үшін Петербургтегі Вирджиния Нормал институтының стипендиясынан бас тартты. 1952–53 жылдары Мур Манхэттен музыка мектебінде Говард Мерфиден композицияны оқыды және Истман музыка мектебінде композиция семинарларына жиі қатысты. 1927 жылы Мур Петербургтегі Вирджиния мемлекеттік колледжінде (қазір Вирджиния мемлекеттік университеті) фортепиано оқытушысы және органшы болып жұмысқа орналасты, сонымен қатар контрапункт және теория сабақтарын оқытумен жүктелді, ол үшін ол «өте жақсы белгілі» болды. Джеймс Мур жаттығулы вокалист болғандықтан, олар жиі бірге концерттерде өнер көрсетті. 1941 жылдың 4 қаңтарында Мур жалғыз қызы Мэри Харди Мурды дүниеге әкелді. Оқытудан басқа, Мур Орталықты өзінің «ең маңызды жетістігі» деп есептеді. 1972 жылы Смит Мур Вирджиния мемлекеттік колледжінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Қара музыка орталығы жабылды. Ол профессор ретінде көп саяхаттап, қара композиторлар туралы лекциялар оқыды және семинарлар өткізді. Мур 1970-ші жылдары Карлтон колледжінде және Сент-Бенедикт колледжінде қонақ профессор, ал Вирджиния Юнион университетінде адъюнкт профессор болды. Ол 1976 жылға дейін Вирджиния Юнион университетінде еңбегі сіңген профессор ретінде оқытушылық қызметін жалғастырды, сонымен қатар Миннесотадағы бірнеше колледждерде сабақ берді. Ол Камилла Уильямс, Билли Тейлор және Фил Медли сияқты түрлі музыканттарды тәрбиеледі.

Құрметтер

1973 жылы Смит Мур Фиск университетінен гуманитарлық сыйлықты алды. 1985 жылы ол Вирджиния губернаторының өнер саласындағы сыйлығымен марапатталды. 2010 жылы Петербург қаласында орнату үшін тарихи белгі бекітілді. Мур 2017 жылы Вирджиния тарихындағы әйелдердің бірі деп есептелді.

Стиль

Фиск университетіндегі жылдарына көз жүгірткен Ундейн Смит Мур өзінің алғашқы композицияларын, әсіресе фортепиано музыкасын, Леопольд Годовскийдің музыкасына жалпы ұқсас деп сипаттады. Оның композициялық стилінде "африкалық-американдық элементтер болмады", және Мур 1953 жылға дейін (Ховард Мерфимен оқыған кезінде) көп музыка жасамады, сол кезде "стилінде айқын өзгеріс болды". Мур анасы ән салған әуендерді нотаға түсіріп, осының нәтижесінде музыкасында афроамерикандық рухани әндерін қолдана бастады. 1953 жылы Мур "қуатты және диссонансты" фортепиано солосын – "Құл болмай тұрып" шығарды, ол "тональдық кластерлер, битональділік және кварталық гармониялармен" сипатталады. Мур өзінің музыкасында "көбінесе күшті контрапункттік ықпал" болғанын мойындады, және 1953 жылдан кейін оның музыкасы диссонансты контрапунктке қарай көшті. "Рухани әндерден симфонияларға дейін" атты кітабының авторы Хелен Уокер Хилл Мурдың композициялық стилін "еркін тоналды, кейде күшті модальды, жиі ХХ ғасыр техникасын қолданатын, көбінесе речитатив стилінде, әрқашан күшті контрапункттік және қара идиомымен ерекшеленетін" деп жазады. Дегенмен, Мур өзі тек "қара халық музыкасы мен Бахты нағыз ықпал етуші деп" мойындады. Музыкасының философиясы туралы Смит Мур былай деді:
Кейінге қарай қарасам, көбінесе үмітпен, қара адамдардың өмірімен байланысты эмоционалдық жарыққа, шіркеудің түрлі рәсімдерінде және жалпы қара өмірде көрінетін, құлына жатқан, бірақ тірі қалуға бейімделген халықтың толыққанды өркендеуге деген құштарлығымен айналысқан сияқтымын.

Композициялар

Смит Мурдың шығармалары "рухани әндерді әдептеуден бастап, жеке өнер әндеріне, аспаптық камералық музыкаға және хор, солистер мен аспаптарға арналған көп бөлімді шығармаларға дейін" жетеді. 1925 жылдан 1987 жылға дейін жүзден астам шығарма жазса да, оның өмірінде тек жиырма алтысы жарияланды. Мур 50-ден астам хор шығармасы, жеке дауыс пен сүйемелдеуге 21 композиция және 18 аспаптық шығарма жазды. 16 бөлімді оратория дін қызметкері, доктор Мартин Лютер Кингтің өміріне негізделген және хор, оркестр, жеке дауыстар мен баяндаушыға арналған. Мур афроамерикандық музыка мен өнерді насихаттаудың жақтаушысы болды: оның пікірінше, өнер "әлеуметтік өзгерістердің қуатты құралы" ретінде қолданылуы мүмкін. Мур афроамерикандықтарды қоршаған әлеуметтік мәселелерге байланысты олардың музыкасы мен өнері стереотиптелуі мүмкін екенін айтты.

Жазбалар

"Даниел, Даниел, Иеміздің қызметшісі" Steal Away: The African American Concert Spiritual (2016) жұмысында. Флейта, виолончель және фортепианоға арналған сюита: African American Composers Chamber Music: Songs for the Soul: African American Composers (2010) жинағында. "Мен құл болмас бұрын" Soulscapes (2007) жұмысында. "Анадан балаға" (1955), "Біз аңғар арқылы өтеміз" (1977), "Даңққа барабандар" (1973), Vocalessence Witness – Dance Like the Wind (2004) жұмысында. "Шомылдыру рәсімінен өтуге" (1973), "Тұрақта!" (1951), "Мен сені сүйген кезде өлгім келеді" (1975), "Кел, періштелер" (1978), Ah! Love, But a Day – Американдық әйелдердің әндері мен рухани әндері (2000) жұмысында. "Шомылдыру рәсімінен өтуге" және "Ояу болып, дұға етіңдер". The Angels Bowed Down: African American Spirituals жұмысында. "Кел, періштелер, суды бүлдіріңдер" (1978), "Мен күмәндемін" (1981), "Ояу болып, дұға етіңдер" (1973), "Сүйіспеншілік желдің қалай есіп тұрғанын қалаймын" (1961), Watch and Pray (1994) жұмысында. "Даңққа барабандар" және "Біз аңғар арқылы өтеміз". Dance like the Wind: Music of Today's Black Composers жинағында.