Кіріспе

Француз саясаткері және заңгері (1788–1868) Луи Мари де ла Хей, Кормен виконты (6 қаңтар 1788, Париж – 6 мамыр 1868, Париж) – француз құқықшысы және саяси памфлеттер авторы.

Ерте өмір және мансап

Оның әкесі де, атасы да адмиралтейство генерал-лейтенанты шеніне ие болған. Жиырма жасында ол адвокатты қабылдап, сол шамада өткір және нәзік өлеңдердің авторы ретінде танымал болды. 1810 жылы Наполеон I оны мемлекеттік кеңеске аудитор қызметіне тағайындады, ал Бурбондар билікке қайта келгеннен кейін ол өтініштерді қарау жөніндегі кеңесші болды. Кеңеспен байланысты болған кезеңде ол әкімшілік құқықты зерттеуге жанданды. Ол кеңестің ең маңызды есептерін дайындауға таңдалды. Осы жылдары жарық көрген оның жекелеген еңбектерінің арасында «Du conseil d'état envisagé comme conseil et comme juridiction dans notre monarchie constitutionnelle» (1818) және «De la responsabilité des agents du gouvernement» кітаптары бар. Біріншісінде ол әділет тарату жүйесінде жеке тұлғалардың құқықтарын қорғау үшін мүшелері ауыстырылмайтын арнайы сот құруды, ауызша қорғану құқығын және сот процесінің ашықтығын қажет етті. 1822 жылы ол «Questions de droit administratif» атты еңбегін жариялады, онда әкімшілік құқықтың шашыраңқы элементтерін бірінші рет біріктіріп, ғылыми жүйеге келтірді. Оларды ол афоризмдер түрінде логикалық тұжырымдармен ұйымдастырып, мемлекеттік кеңестің мұрағаттарынан алынған деректермен дәлелдеді. Бұл оның заңгерлік қызметіндегі ең маңызды еңбегі деп есептеледі. Бесінші басылымы (1840) мұқият өңделді.

Саяси мансап

1828 жылы Корменен Орлеаннан депутаттар палатасына мүше болып кірді, солтүстік орталықтан орын алды және Карл X үкіметіне қарсы белсенді оппозиция ұйымдастырды. Ол шешендік дағдыларымен көзге түспегендіктен, трибунада сирек сөйледі; бірақ түрлі комитеттерде ол халық бостандықтарының барлық түрлерін қорғады, сонымен қатар «Тимон» псевдонимімен жазылған күшті памфлеттер сериясында тирандыққа және барлық саяси және әкімшілік бұзушылықтарға қарсы күйрете соққылар жасады. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін Корменен Орлеан әулетінің таққа отыруына қарсы наразылық білдірген 221 депутаттың бірі болды; ол мемлекеттік кеңестегі лауазымынан және палатадағы орындығынан бас тартты. Бірақ көп ұзамай ол қайтадан депутат болып сайланды және енді солшыл радикалдармен бірге дауыс берді. 1831 жылы бюджет мәселесі талқыланғанда оның әйгілі «Lettres sur la liste civile» атты мақалалар сериясы жарық көрді, ол он жыл ішінде жиырма бес рет қайта басылды. Келесі жылы ол Белли округінен депутат болып сайланды. 1834 жылы ол екі округтен сайланды және 1846 жылға дейін Жоиньи округін өкілдік етті. Осы жылы ол діни бостандыққа жасалған шабуылдарға қарсы жазған «Oui et non» (1845) және оған жауап ретінде жазылған «Feul Feul» (1845) памфлеттерінен туындаған халықтың наразылығы салдарынан депутаттығынан айырылды. Алпыс мың данасы тез сатылып кетті. Корменен 1848 жылғы ақпан революциясына дейін жалпы сайлау құқығының жақтаушысы болды және «Ordre du jour sur la corruption électorale» памфлетінде сайлаудағы жемқорлықты аяусыз әшкереледі. Революциядан кейін ол төрт департаменттен Конституциялық Ассамблеяға сайланды және оның вице-президенттерінің бірі болды. Ол сонымен қатар конституциялық комиссияның мүшесі және төрағасы болды, республикалық конституцияны әзірлеуде маңызды рөл атқарды. Бірақ Ассамблея мүшелері арасындағы даулар оны төрағалықтан кетуге мәжбүр етті. Көп ұзамай ол мемлекеттік кеңес мүшесі және контенциоз комитетінің төрағасы болып тағайындалды.

Әдеби мансап

Осы кезеңде ол Sur l'indépendance de l'Italie ("Италияның тәуелсіздігі туралы") атты екі памфлет жариялады. 1851 жылдың 2 желтоқсанындағы мемлекеттік төңкерістен кейін, Страсбургтегі әрекетінен кейін Людовик Наполеонды қорғауға кіріскен Корменен империяның жаңа мемлекеттік кеңесіне қабылданды. Төрт жыл өткен соң императорлық жарлық бойынша ол институт мүшесі болды. Кормененнің ең ерекше еңбектерінің бірі – «Ораторлар кітабы», қалпына келтіру және шілде монархиясының негізгі парламенттік ораторларына арналған көркем зерттеулер жинағы. Оның бірінші басылымы 1838 жылы, ал он сегізіншісі 1860 жылы жарық көрді. 1846 жылы ол «Ауылдық әңгімелер» атты еңбегін жариялады, ол оған Монтион сыйлығын әкелді және сол жылы оның алты басылымы сұранысқа ие болды. Оның соңғы еңбегі – «Алжирдегі тоннаж құқығы» (1860). Ол 1868 жылдың 6 мамырында Парижде қайтыс болды. Оның екі томдық «Қалдықтары» сол жылы Парижде басылып шықты.