Кіріспе

Украин раввині (1834–1904)

Хаим Езекия Медини (Иерусалим, 1834 – Хеброн, 1904), сонымен қатар өзінің басты халахикалық еңбегінің атауымен, «Седе Хемед» деп белгілі болған, он тоғызыншы ғасырдың раввиндік ғалымы.

Өмірбаян

Езекия Медини (кейін Хаим Езекия Меидини) Иерусалимде дүниеге келді. "Хаим" есімі, "өмір" деген мағынаны білдіретін сөз, ауыр науқас кезінде қосылды. Бұл оның әріптері "Chacham" деген сөзді құрауына себеп болды, бұл сөз әрі ойын-қалжың, әрі "дана" деген мағынаны білдіреді. Оның ата-анасы раввин Рафаэль Ашер Елияху Медини және Калу Вида болды. Медини он сегіз жасында Ривкаға үйленді және Ришон ЛеЦион (Сефард бас раввині) Ицхак Кубо мен Иерусалим раввиндік сотының төрағасы раввин Иосиф Ниссим Бурладан Тораны оқыды. Ол 19 жасында діни санға (семиха) ие болды. 1853 жылы әкесінің күрт қайтысынан кейін Константинопольге көшіп, онда ол мен оның отбасы бай туыстарының көмегімен қамтамасыз етілді. Ол сондай-ақ күніне бірнеше сағат балаларға сабақ берді. Ол ғалым ретінде танылып, қалалық раввиндер сотында қызмет етуге шақырылса да, оқу мен жазуға уақытын арнауды жөн көрді. Константинопольде ол 1865 жылы өзінің алғашқы еңбегін – "Михтав Лехизкияху" жариялады.

Раббилік мансап

Крымнан келген еврей саудагерлері оған бас раввин қызметін ұсынғанда, ол оны қабылдап, Крымдағы Кара Су Базарға (қазіргі Билохирск) көшіп барды. Ол 1867 жылдан 1899 жылға дейін қызмет етіп, ешива құрып, көп жылдар бойы раввинсіз болған қауымның діни сауаттылығын арттырды. Оның бір ұлы мен үш қызы болды. Оның жалғыз ұлы 1868 жылы (5628) қайтыс болды, және Хаим Езекия ұлының есіміне арнап бір кітап жазды, оны «Маған Нұр» (Or Li) деп атады, және 5634 жылы (1874) Смирнада жариялады. Автор кішіпейілділікпен кітапты авторлық атын жазбай шығарды. Онда жауаптар мен Талмудқа қатысты түсіндірмелер бар. Сондай-ақ, ол «Пакуот Саде» (Иерусалим, 1900) және «Сефер Бакашот» (Одесса, 1879) атты халахикалық еңбектер жазды. Соңғысы «Рахатты әндер» (Ne'im Zemirot) деген атпен кеңейтілген басылымда қайта басылды (Варшава, 1886). Ол сонымен қатар, басқа авторлардың әртүрлі кітаптарында жарияланған бірнеше жауаптар жинағының авторы. Қара Су Базарда өткен 33 жылында ол өзінің басты еңбегі «Седе Хемедтің» көп бөлігін жазды, заңдарды нақтылау үшін әлемнің әртүрлі аймарындағы ғалымдармен хат алмасты. Бұл еңбек жауаптардың энциклопедиясы болып табылады және Исаак Лампронтидің «Пхад Ицхак» еңбегімен бірге, Талмуд энциклопедиясы мен «Отар ха-Поским» дерекқоры сияқты қазіргі заманғы ресурстар пайда болғанға дейін жауаптарды іздеудегі негізгі көз болды. 1899 жылы Медини қасиетті жерге оралып, алдымен Иерусалимде екі жыл тұрды. Ол Сефардтардың бас раввині, Ришон Лецион болып тағайындалғанын естігенде, 1901 жылы тыныштықта оқуға мүмкіндік алады деп үміттеніп, Хебронға көшіп барды. Бірақ, ол келгеннен кейін көп ұзамай Хебронның екі ірі Тора ғалымы, Хахам Элияху Мани және Хахам Йосеф Франко қайтыс болды, және Хебронның жаңа бас раввинін іздеу басталды. Бастапқыда Медини барлық ұсыныстарды қабылдамады, бірақ ақырында мойынсұнып, 1904 жылы қайтыс болғанға дейін бас раввин қызметін атқарды. Аңыз бойынша, ол қаладағы еврей және араб қауымдарында өте құрметті болған, сондықтан ол қайтыс болғаннан кейін араб қауымы оның денесін ұрлап, оны мұсылман зиратына қайта жерлеуге тырысты. Ол Бейт-Романо ғимаратында тұрды, онда оның кабинетінің көшірмесі бар. Көшеге оның құрметіне ат қойылды. 2018 жылы оның есімімен аталатын Езекия ауданына жер учаскелерін бөлуге рұқсат берілді. Оның Хеброн қаласындағы ежелгі еврей зиратындағы жерлеу орны бүгін де көрілуге болады. «Седе Хемед» еврей тілінен аударғанда «әдемі өрістер» деген мағынаны білдіреді, сонымен қатар Израильдің орталық бөлігіндегі Кфар-Саба маңындағы мошавтың және Маале Адумимдегі бастауыш мектептің аты.