Кіріспе

Неміс жазушысы (1816–1877)

Фридрих Вильгельм Хакландер, кейінірек фон Хакландер атанған (1 қараша 1816 – 6 шілде 1877), табысты неміс авторы болған.

Өмір

Хакландер Германияның Аахен қаласына қарасты Бёрцхайд қаласында дүниеге келген. 12 жасында жетім қалған ол, кедейлікте әртүрлі туыстарының тәрбиесінде өскен. 14 жасында Эльберфельдте (қазіргі Вуппертал) дүкеншінің шәкірті болды, бірақ бұл оның жеке құштарлықтарына сай келмеді. Әскери қызметке бейім болғандықтан, 16 жасында Пруссия артиллериясына қабылданды, алайда бұл саладан мансап жасауға мүмкіндік таппады, сондықтан коммерциялық қызметке қайта оралды. 1840 жылы ол әдеби мансапты құру ниетімен бұрынғы өмірінен толық үзіліп, Штутгартқа көшіп келді. Бастапқыда үміттер ақталмады, ал пьесалары жақсы қабылданылмаған соң, Дикенстің шығармаларын аударуға мәжбүр болды. Бірақ, өзінің жеке тәжірибелерін жаза бастағанда сәттілікке жетті: оның алғашқы маңызды жарияланған еңбегі – 1841 жылы жарық көрген «Бейбіт уақыттағы солдат өмірінен суреттер» (Bilder aus dem Soldatenleben im Frieden) еді, ол әскери қызметте өткен кезеңіне негізделген. Содан бері, өмірінде болған барлық оқиға туралы кеңінен жазу арқылы, ол табысты және жемісті жазушылық жолын сақтап қалды. 1840 жылы Таяу Шығысқа саяхат жасағаннан кейін (бұл саяхат «Ориентке саяхат» (Reise in den Orient) деп жазылып, 1842 жылы жарияланды), Хакландер Вюртемберг тағының мұрагер ханзадасының кеңесшісі (Хофрат), хатшысы және серігі болып тағайындалды, бұл оған сарай өмірімен танысуға мүмкіндік берді. 1849 жылы ол сарай қызметінен кетіп, маңызды неміс баспасы Коттаның газеттері үшін Италиядағы соғыс тілшісі болды, нәтижесінде «Солдат өмірінен суреттер» (Bilder aus dem Soldatenleben im Kriege) (1849-1850) кітабы жарық көрді. 1859 жылы Хакландер Эдуард Холлбергермен бірлесіп «Убер Ланд унд Меер» (Über Land und Meer) атты суреттелген апталық журналын құрды және оның редакторы болды. 1859 жылы ол Вюртемберг мемлекетінің қызметіне Штутгарттағы патшалық саябақтар мен қоғамдық бақтардың директоры ретінде қайта оралды. Сол жылы Италия соғысы кезінде ол Австрия армиясының штаб-квартирасына бекітілді. Келесі жылы қызметтері үшін Австрия императоры оны Хакландерден Риттер фон Хакландер деп атап, мұрагерлік дворяндыққа көтерді және 1864 жылы жеке өмірге шықты. Хакландер Бавариядағы Штарнбергер көліндегі Леонидегі вилласында қайтыс болды. Ол Штутгарттағы Прагфридхофқа (Pragfriedhof) жерленген.

Шығармалары

Хаклендердің әзіл-сықақ пен реалистік стилі оны өте танымал етті және 19 ғасырдың ортасында ол Германияның ең көп оқылатын жазушыларының бірі болды. Оның көптеген шығармалары кедейлердің еңбек жағдайлары сияқты маңызды және өзекті мәселелерге арналған, ал кейде оны Чарльз Диккенспен салыстырған. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында айтылғандай, оның жазуы көңілді, оқиғаға толы, тіпті кейде романтикалық сипатқа ие, бірақ оның тақырыптық ауқымы тар, ал кейіпкерлердің бейнесі әлсіз және беткей. Ол өнімді жазушы болды: оның шығармаларының ең толық жинағы – 1876 жылы Штутгартта жарық көрген 60 томдық үшінші басылымы.

Соңғы басылымдар

Хакландердің өте көптеген еңбектерінің көпшілігі қайта басылмаған, бірақ олардың бірнешесі соңғы уақытта сақталған немесе қайта жаңғыртылған, олардың ішінде: екі ертегілер жинағы, «Der Leibschneider der Zwerge» және «Weihnachtsmärchen»; «Reise in den Orient» атты саяхат кітабы, сондай-ақ «Rheinfahrt» жинағында басқа авторлардың еңбектерімен бірге Рейн туралы бірнеше шығарма; және көптеген автобиографиялық еңбектерінің екеуі, «Handel und Wandel» – кішкентай дүкендегі арзан жұмысшы ретіндегі қанағаттанбаған ерте өмірін жеңіл ойшаландап сипаттайды, ал «Friedrich Wilhelm Hackländer, ein Preusse in Schwaben» – Вюртембергтегі тәжірибесін қамтиды.