Кіріспе
Американдық христиандық қозғалысы – тарихи христиандық қозғалысы. "Христиандық байланыс" – Америка Құрама Штаттарында XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында бірнеше аймақта пайда болған христиандық қозғалыс. Оның құрамына басқа христиан діндерінен шығып кеткен мүшелер кірді. Жаңа елдің құрылуы және Ұлыбританиядан бөліну, сондай-ақ шекаралық аймақтарды мекендеу осы қозғалысқа ықпал етті. "Христиандық байланыс" ешқандай діни догманы қабылдамады, тек Құранға ғана сүйенді. Іс жүзінде, мүшелер адам табиғаты туралы арминийлік теологиялық көзқарас, кальвинистік таңдау доктринасын қабылдамау және тәуелсіз шіркеу басқаруы сияқты ортақ теологиялық ұғымдардың негізінде бірікті. "The Connection" журналы – "Herald of Gospel Liberty" (алғаш рет 1808 жылдың 1 қыркүйегінде жарық көрді) – Америка Құрама Штаттарында жарық көрген алғашқы діни журналдардың бірі болды.
the historical Christian movement
The Christian Connection was a Christian movement in the United States of America that developed in several places during the late 18th and early 19th centuries, composed of members who withdrew from other Christian denominations. It was influenced by settling the frontier as well as the formation of the new United States and its separation from Great Britain. The Christian Connection professed no creed, instead relying strictly on the Bible. In practice, members coalesced around shared theological concepts such as an Arminian theological anthropology (doctrine of human nature), a rejection of the Calvinist doctrine of election, and an autonomous church government. The Connection's periodical, the Herald of Gospel Liberty (first published on September 1, 1808), was among the first religious journals published in the United States.
Алдыңғы топтар
Джеймс О'Келли Жаңа Өсиеттегі мәсіхшілікті қайтару арқылы бірлікке жетуді қолдаушылардың бірі болды. 1792 жылы ол методист епископ шіркеуіндегі епископтардың рөліне наразы болып, осы шіркеуден бөлініп шықты. О'Келлидің қозғалысы Вирджиния және Солтүстік Каролинада орталықтандырылып, бастапқыда Республикалық методист шіркеуі деп аталды. 1794 жылы олар «Христиан шіркеуі» деген атауды қабылдады. Осы кезеңде Вермонт штатының Элиас Смит және Нью-Гэмпшир штатының Абнер Джонс О'Келлидің ұстанымдарына ұқсас көзқарастарды жақтаған қозғалысты басқарды. Олар, мүшелер тек Киелі кітапқа сүйеніп, адамның салт-дәстүрлеріне және Еуропадан әкелінген діни ағымдарға тәуелді болмай, тек мәсіхші бола алады деп сенді. Біраз уақыттан кейін «Connection» халықаралық деңгейге жетіп, Нью-Брансуик, Нова-Скотия, Квебек (1811) және Онтариода (1821) шіркеулер құрылды. Әр жағдайда миссионерлік жұмыстар көршілес американдық штаттардан келген уағызшылардың сапарларының нәтижесі болды. Осылайша, Канададағы барлық қауымдар Жаңа Англия қозғалысына байланысты болды. 1837 жылғы сәтсіз көтерілістер (бастысы Луи Жозеф Папино мен Уильям Лайон Маккензи басқарған) «Connection» ұйымының канадалық бөлімдеріне ауыр соққы берді. Ғибадатханалар тек Онтариода, көбінесе Торонтоның солтүстігі мен шығысында сақталды. «Connection» мен Мәсіхтің шәкірттері арасындағы жанжал да бұрынғысының Канададағы дамуына кедергі келтірді. Смит христиандық «Connection» ішінде даулы тұлға болып танылды, ол бірнеше жылға дейін осы діни ұйымды тастап, универсалист болды. Ол 1823 жылы универсализмнен бас тартты, бірақ оны жақсы қабылдамады және тағы бірнеше жыл оған қайта оралды. Смит 1827 жылы универсализмді жоққа шығарып, «Connection» ұйымына қайта кіруге тырысты. Оның достары оны қабылдауға асықпады, бірақ Нью-Гэмпшир штатының Портсмут қаласындағы қауымы 1840 жылы оны қайта қабылдады.
"Христиандардың" бөлінуі
1832 жылы Стоун басшылығымен Кентукки мен Теннесидегі көптеген христиан шіркеулері Александр Кэмпбелл басшылығымен бірікті. Азшылық Байланыс шеңберінде қызмет етуін жалғастырды. Стоун-Кэмпбелл қозғалысына қосылған шіркеулердің көпшілігі, енді өздерін Христиандық Байланыстың бір бөлігі деп санамаса да, «Христиан шіркеуі» деген атауды қолдануын жалғастырды. Осыдан туған атаулардағы шатасу әлі де жалғасуда. Осы кезеңнің тарихнамасының көп бөлігі мұрагер ағымдардың қазіргі қажеттіліктері мен мәселелерімен анықталады. 1832 жылы Стоун мен Александр Кэмпбеллдің реформаторлары (Шәкірттер және Христиан баптистері деп те аталады) біріккенде, Смит/Джонс және О'Келли қозғалыстарынан шыққан христиандардың аз ғана бөлігі қатысты. Жаңа Англиядағы Христиандық Байланыстың көптеген уағыздаушылары Уильям Миллердің болжамдарынан туған эсхатологиялық қозғалысқа қатысты. 1840 жылы адвентистердің бас конференциясын шақыру туралы үндеуге қол қойған 16 адамның жетісі – Байланыс уағыздаушылары еді. 1840 жылдардың ортасында көптеген мүшелер Байланыстан шығып, жеті күндік адвентистер және адвентистік христиандар сияқты жаңа ағымдар құруға қатысты. 1850 жылы Христиан шіркеуінің Бас жиыны Антиохия колледжін құру туралы қаулы қабылдады. Колледж 1852 жылы есігін ашты. Өз уақытында ерекшелігі, Христиандық Байланыс колледждің «екі жынысты студенттерге тең мүмкіндіктер беретінін» шешті. Христиандық Байланыс сектасы жаңа колледждің секталық болғанын қалады, бірақ жоспарлау комитеті басқаша шешім қабылдады. Антиохия колледжі – ерлер мен әйелдерге бірдей оқу бағдарламасын ұсынған, сондай-ақ қара нәсілділерді қабылдап, сектанттық емес принциптерде жұмыс істеген елдегі алғашқы колледждердің бірі болды.
Негізгі ағымы мен бірігу
XIX ғасырдың екінші жартысында Коннекшн жетекшілері бағытталған саясатты ұстанды, ол бағыттың негізгі ағымымен келісімге келтіруді көздеді. Бұрынғы қатал қарсылық, ескірген діншілдікке қарсы туған болатын, енді сол бағытқа қайта оралып бара жатқан еді. Арақты шектеу қозғалысы, жексенбілік мектептер және Библия қоғамдары Коннекшн мүшелерінің басқа конфессияларға осы бір кездегі шеткерлік ұйымдардың қазіргі ірі діни ұйымдармен қаншалықты ортақ екенін көрсетуге мүмкіндік берді. 1931 жылы Христиан шіркеуі Америка Құрама Штаттарының қауымдық шіркеулерінің ұлттық кеңесімен бірігіп, Қауымдық Христиан шіркеулерін құрды. 1957 жылы жиырма жылдық талқылаулар мен жұмыстардан кейін, Қауымдық Христиан шіркеулері мен Евангелистік және реформаторлық шіркеу, ол екі неміс-американдық конфессияның бірігуінің нәтижесі болды, Мәсіхтің Біріккен шіркеуін құрды. 1989 жылы UCC және Мәсіхтің шәкірттері толық қарым-қатынасқа түсуге келісті, бірақ жеке конфессиялар болып қала берді.