Кіріспе

Басса тілі — Либерия, Кот-д’Ивуар және Сьерра-Леонеде 600 000-ға жуық басса халқының сөйлейтін кру тілі.

Басса әліпбилері

Оның өзіндік әліпбиі бар, Vah, алғаш рет Томас Фло Льюис танымал етті. Ол 1900 жылдардың ортасынан бастап 1930 жылдарға дейін тілде шектеулі материалдарды жариялауға бастамашы болды, оның ең гүлденген кезеңі 1910 және 1920 жылдарда болды. Әліпби Секуаның жасаған чероки буын жазуының (сылбырлардың) ықпалымен құрылған деген болжам бар. Vah әліпбиі "вай халқының көптен бері қолданып келе жатқан жүйе сияқты, әр буынға сәйкес келетін фонетикалық таңбалардан тұрады" деп сипатталған. Бірақ шындығында Vah әліпбилік. Онда 30 дауыссыз дыбыс, 7 дауысты дыбыс және әр дауыстының ішіндегі нүктелер мен сызықтармен белгіленетін 5 тон бар. 1970 жылдары Біріккен Киелі кітап қоғамы (UBS) Жаңа өсиеттің аудармасын жариялады. Либерия ішкі миссиясының өкілі Джун Хобли аудармаға жауапты болды. Баспаға байланысты практикалық себептерге байланысты осы аудармада Vah әліпбиінің орнына Халықаралық фонетикалық әліпби (IPA) қолданылды. Басса халқының жазу дәстүрі болғандықтан, олар жаңа әліпбиге оңай бейімделіп, мыңдаған адам оқуға үйренді. 2005 жылы UBS басса тілінде толық Киелі кітапты жариялады. Аударманы Либерияның христиандық білім беру қоры, христиандық реформаланған әлемдік миссиясы және UBS демеушілік етті. Дон Слэгер аудармашылар тобын басқарды, оған Сеокин Пейн, Роберт Глейбо және Уильям Боен кірді. IPA басылымдарда Vah әліпбиін көптеп ығыстырды. Дегенмен, Vah әлі де жоғары құрметке ие және кейбір егде жастағы ерлер оны әлі де қолданады, әсіресе жазба жүргізу үшін.