Кіріспе

Аргентиналық әскери офицер және мемлекет қайраткері (1759–1829), аргентиналық сарбаз. Корнелио Юдас Тадео де Сааведра и Родригес (15 қыркүйек 1759 – 29 наурыз 1829) – аргентиналық әскери офицер және мемлекет қайраткері. Ол Аргентинаның Испаниядан тәуелсіздік алуының алғашқы қадамы болған мамыр революциясында маңызды рөл атқарды және Primera Junta президенті болып тағайындалғанда Аргентина мемлекетіне айналатын автономиялы елдің алғашқы басшысы болды. Сааведра – британдықтардың Рио-де-ла-Платаға жасаған шабуылдарынан кейін құрылған Патрициандар полкінің алғашқы қолбасшысы. Қаланың әскериленуі және касталар жүйесінің жеңілдеуі оған, басқа криолдар сияқты, жергілікті саясатта маңызды тұлғаға айналуға мүмкіндік берді. Оның араласуы Альзага көтерілісін тоқтатуға және вице-король Сантьяго де Линьерске билікте қалуға мүмкіндік беру үшін шешуші болды. Ол Испаниядағы Пиреней соғысы кезінде құрылған хунталарға ұқсас хунта құруды қолдағанмен, криолдардың онда маңызды рөл атқаруын қалаған (Альзага көтерілісін пиренейліктер ұйымдастырды). Ол асығыс әрекеттерден де сақтандырды, және оның полкі вице-корольге қарсы кез келген әрекетте маңызды болғандықтан, стратегиялық уақыт келгенше оның көмегін бермеді. Бұл мүмкіндік 1810 жылғы мамыр айында келді, және мамыр революциясы вице-корольді сәтті құлатты. Сааведра Primera Junta президенті болып тағайындалды, ол одан кейін үкіметті басқарды. Жергілікті саясат тез арада оның және хатшы Мариано Мореноның арасында екіге бөлінді. Сааведра біртіндеп өзгерістерді қаласа, Морено радикалды өзгерістерді жақтады. Сааведра хунтаны басқа провинциялардан келген депутаттармен кеңейтуді қолдады; бұл Мореноны азшылыққа түсірді, ол отставкаға кетті. Кейін Сааведра атынан жасалған көтеріліс Мореноның қалған жақтастарын да отставкаға кетуге мәжбүр етті. Ол Жоғарғы Перудің бірінші жорылысының жеңілісінен кейін президенттік лауазымынан кетіп, Солтүстік армиясын басқаруға көшті. Сааведраның жоқтығын саяси қарсыластары пайдаланып, Бірінші Триумвиратты құрды және Сааведраға қатысты тұтқындау ордерін шығарды. Сааведра 1818 жылға дейін эмиграцияда болды, содан кейін оған қарсы барлық айыптар алынып тасталды.

Ерте өмір

Сааведра бұрынғы Императорлық Потоси қаласының жанындағы Отуйо қаласында орналасқан "Ла Фомбера" ранчосында дүниеге келді. Сол кезде қала Перудің испан вице-корольдігінің құрамында болды, бірақ бірнеше жылдан кейін Рио-де-ла-Плата вице-корольдігіне қосылды. Оның әкесі – Буэнос-Айрес қаласының тумасы Сантьяго Фелипе де Сааведра-и-Пальма, оның әулеті Эрнандо Ариас де Сааведраға дейін жетеді. Анасы – Вилла Империал де Потосидің тумасы Мария Тереза Родригес Мишель. Сантьяго Буэнос-Айрестен кетіп, Марияға үйленді. Олар бай отбасы болды, көптеген ұлдары болды, ал Корнелио – соңғы бала. 1767 жылы отбасы Буэнос-Айреске көшіп келді. Сол жерде, жасөспірім шағында Корнелио Сан-Карлос Корольдік колледжіне оқуға түсті. Бұл мектеп тек элита үшін арналған еді, оған қабылдану үшін вице-корольдің рұқсаты, оқу-жазу білімі, кемінде он жасқа толу, заңды ұл болу және таза қандылықты (limpieza de sangre) растайтын құжат қажет болды. Сааведра барлық талаптарға сай келді. Ол 1773 және 1776 жылдар аралығында философия мен латын тілі грамматикасын оқыды. Дегенмен, отбасылық ранчоны басқарудағы үлкен жауапкершіліктерге байланысты бітіре алмады. Сол кездегі басқа бай жастар сияқты, ол университетте оқымады. 1788 жылы ол туысы Мария Франсиска Кабрера-и-Сааведраға үйленді. Франсиска бай болғандықтан, бұл үйлену шартты түрде жасалған болуы мүмкін. 1801 жылы ол Бірінші дауысқа ие қаланың мэрі болып тағайындалды. Сол жылы ол екінші әйелі Дона Сатурнина Отарола дель Ривероға үйленді. 1805 жылы ол қаланың астықпен қамтамасыз етілуімен айналысатын жергілікті үкіметтік орган құрамында астық басқарушысы болып тағайындалды. Сааведра Буэнос-Айрес сауда консулдығында Мануэль Белграноның ауыл шаруашылығын, білім беруді және индустрияландыруды қолдаған ұсыныстарын жақтаған деген пікір бар, бірақ бұған нақты дәлелдер жоқ.

Британдық шабуылдар

Буэнос-Айрес 1806 жылы Уильям Карр Бересфорд басқарған британдық экспедициялық күштер қалаға басып кірген кезде Ривер-Платадағы британдық шабуылдарға қатысты. Сааведра сол кезде әлі азаматтық қызметте болды. Сантьяго де Линиерс Буэнос-Айресті қайта басып алу үшін Монтевидеода күш ұйымдастырды, ал Сааведра әскери дайындықтан өтпегеніне қарамастан, Линиерске қосылған азаматтардың бірі болды. Бұл шайқастағы оның рөлі мардымсыз болды. Линиерс Буэнос-Айресті қайта басып алып, британдықтардың қарсы шабуылына қарсы қаланың қорғанысын ұйымдастырды. Қаланың 16-дан 50 жасқа дейінгі еркек халқы әскерге шақырылып, кастасы немесе тегі бойынша батальондарға бөлінді. Ең ірісі – Буэнос-Айресте туған ерікті жаяу әскерлерден құралған Патрициандар полкі. Полк үш жаяу әскер батальонынан тұрды, оларға Эстебан Ромеро, Доминго Уриен және Мануэль Белграно басшылық етті, кейіннен бұл міндетті Хуан Хосе Виамонтеге тапсырды. Әр батальон өз командирлерін, соның ішінде қолбасшысын сайлай алатын болды, ал Патрициандар полкі Сааведраны сайлады. 1807 жылы Джон Уайтлок басқарған британдықтар тағы бір шабуыл жасады. Сааведра Монтевидеоға аттанды, бірақ Колония-дель-Сакраментода британдықтар қаланы басып алғанын естіді, олар оны Буэнос-Айреске жоспарланған шабуылға дейін баспана ретінде пайдалануды ниеттенді. Британдықтардың одан әрі қимылдарын тоқтату үшін Сааведра Колониядан барлық әскери жабдықты шығаруға бұйрық берді, ол сол кезде қорғанысқа жарамсыз деп есептелді, және осы әскерлер мен жабдықты Буэнос-Айреске жөнелтіп, қаланы нығайтты. Буэнос-Айреске жасалған жаңа шабуыл көп ұзамай болды, британдық күштер 8000 сарбаз бен 18 зеңбірекке ие болды, бұл алғашқы шабуылда қолданылған 1565 адам мен 8 зеңбірекке қарағанда едәуір көп. Мисерередегі жергілікті күштерді жеңгеннен кейін, 5 шілдеде британдықтар Буэнос-Айрес қаласына кірді. Британдықтар өте қарсылық көрсететін халыққа тап болды, тіпті әйелдер, балалар мен құлдар да ерікті түрде қорғанысқа қатысты. Патрициандар полкінің штабы Сан-Карлос Корольдік колледжінде орналасқан, онда Сааведра мен Хуан Хосе Виамонте көптеген жаяу әскерлер мен зеңбіректерден тұратын Денис Пак пен Генри Кадоган басқарған британдық колоннаны кері қайтарды. Пак кейін қалған әскерлерін Крауфордтың әскерлерімен біріктіріп, Санто-Доминго монастырының ішінде соңғы қарсылық көрсетті. Кадоган Педро Медраноның жақын жердегі үйін басып алып, Пак пен Кадоганның әскерлері жергілікті әскерлерге ұшырамай тұрып, үйдің төбесінен ағылшындарға оқ жаудырды. Соңында Уайтлок Монтевидеодан барлық британдық күштерді шығаруға уәде беріп, капитуляциялады, осылайша екінші шабуыл аяқталды. Британдықтарға қарсы жеңіс Буэнос-Айрес саясатында үлкен өзгерістерге әкелді. Вице-король Собремонте қақтығысты басқарудағы өкілдігімен беделін жоғалтты, ал Кабилдо өзінің ықпалын арттырды; осылайша, ол вице-корольді қызметтен алып тастады және оның орнына Линиерсті тағайындады, бұл бұрын-соңды болмаған іс-қимыл болды. Касталар жүйесінде әлеуметтік өрлеуге шектеулі мүмкіндіктері болған жергілікті креолдар отаршылдардың ықпалының артуымен осындай мүмкіндікке ие болды. Осылайша, ең ірі креол ополчениесінің басшысы Корнелио Сааведра Буэнос-Айрес саясатында өте ықпалды тұлғаға айналды. Ол Испания монархиясының соғысқа көрсеткен әлсіз қолдауына наразы болды, осыған қарағанда Американың басқа қалаларындағы кабильдолардан алынған күшті қолдаумен салыстырғанда. Нәтижесінде ол француз тегіне жататын жаңа вице-корольге адал болды, оны Бурбондар үйінің ішкі дауларына аз бейім деп есептеді.

Альзага бүлігі

Испаниядағы Жарым арал соғысының басталуы және король Фердинанд VII-нің француздықтар тарапынан тұтқынға алынуы Америкадағы испан колонияларында саяси дағдарыс тудырды. Монархияны сақтауға бағытталған алғашқы жоба – Карлота Хоакинаны регент етіп тағайындауды көздеген, қысқа ғұмырлы Карлотизм болды. Бұл жобаны Мануэль Белграно және Хуан Хосе Кастелли сияқты криоллолар қолдады, бірақ Сааведра оны қолдады ма, жоқ па, деген мәселе даулы. Карлотизм көп ұзамай тоқтатылды, ал халық басқа жобаларды іздеді. Франсиско Хавьер де Элио, Испаниядағы соғыс кезінде құрылған хунталар сияқты, Монтевидеода хунта құрды, ал оның Буэнос-Айрестегі одақтасы Мартин де Альзага да осыған ұқсас әрекет жасауға тырысты. Альзага көтерілісі 1809 жылдың 1 қаңтарында болды. Ол Линерсті Кабилдоға адал адамдарды тағайындауға тырысқандығын айыптады және оның отставкасын талап ету үшін шағын наразылық жинады. Жарым аралдық әскерилердің қолдауымен көтерілісшілер Плазаны басып алды. Линьерс одан әрі қақтығыстарды болдырмау үшін отставкаға кете жазуға дайын еді. Бұл туралы білген Корнелио Сааведра оны криолло халқына саяси билікке ие болу үшін жарым аралдықтар жасаған қастандық деп санайды. Ол Патрициандар полкімен бірге Плазаға жылдам жетіп, көтерілістің алдын алды. Операцияда зорлық-зомбылық болған жоқ, себебі криоллолар көтерілісшілерді тек санының көптігімен бас тартуға мәжбүр етті. Осылайша Линьерс вице-король лауазымында қалды. Көтерілістің барлық басшылары Кармен де Патагонес түрмесіне сотталды, ал оған қатысқан милициялар таратылды. Көтеріліске қатыспаған Андалусия және Монтаньес милициялары ғана сақталды; криоллолар әскери басқаруды алды, ал Сааведраның саяси ықпалы одан да артты. Бірнеше айдан кейін Севилья хунтасы Балтасар Идальго де Циснеросты жаңа вице-король етіп тағайындады. Кейбір патриоттар Линерсті билікте ұстап тұру және жаңа вице-корольге қарсы тұру үшін өз-өздерінен төңкеріс жасауды ұсынды, бірақ Сааведра және Линьерс өзі бұған келіспеді, ал ауысу қиындықсыз жүзеге асырылды. Сааведра криоллолардың билікті басып алу жоспарларын қолдағанмен, Наполеон әскерлері испан қақтығысында шешуші үстемдікке қол жеткізген кезде оны жүзеге асырудың ең қолайлы уақыты болатынын ескертіп, асығыс шаралар қабылдамауға ескертті. Оған дейін ол өзге революционерлерді өз полкінің көмегін бермей, үндемеуге мәжбүр етті. Оның жиі айтатын сөзі: "Шарвалар мен мырзалар, әлі уақыт келген жоқ – инжір пісіп жетілсін, содан кейін біз оларды жейміз" деуі еді. Ол Циснеросқа деген ықыласы үшін кейде күдік тудырса да, ол өзінің стратегиясын сақтап қалды. Сааведраның саяси салмақтылығы оның бұрынғы Кабилдодағы мансабымен байланысты болуы мүмкін.

Май революциясы

Сааведра күткен мүмкіндік 1810 жылдың мамыр айында келді, екі британдық кеме Жарым арал соғысының соңғы жаңалықтарын әкелген кезде. Өткен қаңтарда Севильяға шабуыл жасалды, Севильялық хунта жұмысын тоқтатты, ал мүшелерінің бір бөлігі Кадис пен Леонға, соңғы жеңілмеген испан провинцияларына қашқан еді. Испанияның толық жеңілісі жақын болды. Вице-король ақпаратты жасыру үшін барлық газеттерді тәркіледі, бірақ олардың бір бөлігі революционерлердің қолына тиді. Полковник Виамонте Сааведраға хабарласып, жаңалықты жеткізді және әскери қолдауын қайтадан сұрады. Сааведра бұл жағдайдың әрекет етуге қолайлы екенін мойындады және танымал жауабын берді: "Мырзалар, енді уақыт келді ғана емес, бір сағат та ысырап етуге болмайды." Циснерос Сааведра мен Мартин Родригеске хабарласып, халық көтерілісі болған жағдайда олардың әскери қолдауын сұрады. Олар қолдау көрсетуден бас тартты, ал Сааведра Циснеростың отставкаға кетуі керек екенін айтты, өйткені оны тағайындаған Севилья хунтасы енді жоқ. Нәтижесінде Циснерос Хуан Хосе Кастеллидің ұсынысын қабылдады: қаланың белгілі адамдарының кезектен тыс отырысын – ашық кабильдоны шақыру және жағдайды талқылау. Келесі күні Антонио Берути мен Доминго Френч басқаратын қарулы топ Плазаны басып алып, ашық кабильдо өткізуді талап етті, Циснеросқа рұқсат беретініне күмән келтірді. Сааведра жиналған халыққа сөз сөйлеп, Патриот полкі олардың талаптарын қолдайтынын мәлімдеді. Ашық кабильдо 22 мамырда өтті. Халық Циснерос билікте қалу керек пе, әлде қызметтен алынса, қандай үкімет құру керек екенін талқылады. Сааведра сөз кезегін күтіп, көп бөлігінде үнсіз отырды. Ең маңызды сөз сөйлегендердің қатарында епископ Бенито Луэ и Риега, Хуан Хосе Кастелли, Руис Уидобро, Мануэль Генаро Виллота, Хуан Хосе Пасо және Хуан Непомусено де Сола болды. Сааведра соңғы болып сөз сөйледі және саяси билікті басқарушы хунта құрылғанға дейін Кабилдоға беруді ұсынды, Кабилдо қажет деп санаған тәсілмен және формада. Сөзінде ол "( ) және халықтың билік беруге құқығы бар екеніне күмән болмауы керек" деген фразаны атап өтті. Бұл мәлімдеме Кастелли ұсынған саяси тұжырымдамамен үйлесімді болды, ол заңды басшы болмаған жағдайда егемендік халыққа қайтарылады, содан кейін оны басқа біреуге беруге құқығы болады. Кастелли өзінің ұстанымын Сааведраның ұстанымымен сәйкестендірді, бұл ақырында 87 дауыспен қабылданған ортақ ұстанымға айналды. Алайда, Кабилдо Циснерос басқаратын хунтаны тағайындады, ол жаңа лауазымда болса да билікте қалады. Сааведра осы хунтаға, сондай-ақ Кастелли мен екі аралдыққа мүше болды. Олар ант берді, бірақ хунта халықтың наразылығын тудырды, өйткені ол ашық кабильдоның нәтижесіне қайшы келеді деп саналды. Түнде Сааведра мен Кастелли отставкаға кетіп, Циснеросты да солай етуге көндірді. Кабилдо Циснеростың отставкасын қабылдамады және халықты бақылауға және күнгі шешімді орындауға әскерилерге бұйрық берді. Басшылар олар солай істесе, әскерлерінің көтеріліске шығатынын ескертті. Демонстрация кабильдоның бір бөлігін басып алғаннан кейін Циснеростың отставкасы ақыры қабылданды. Жаңа хунтаның мүшелері алаңда жиналған халықтың арасында жасалған жүздеген қол қойылған құжаттың нәтижесінде құрылды. Корнелио Сааведра осы хунтаның президенті болды. Ол бастапқыда революцияны жеке мүддесі үшін ілгерілетуде күдік тудыратынынан қорқып, оны қабылдамады, бірақ ақырында Циснерос өтініші бойынша қабылдады. 25 мамырда хунта құрылғаннан кейін басқа қалалар үкімет түрін талқылау үшін құрылтай жиналысына депутаттарды жіберуге шақырылды, ал 27 мамырда хунтаға қосылу үшін депутаттарды жіберуге шақырылды. Екі шақыру да бір-біріне қайшы келді, бірақ салдары бірнеше айдан кейін орын алады. Аталған құжаттың нақты авторлығы және хунтаның құрамы да анық емес. Сааведра естеліктерінде бұл "халық" екенін айтты, бірақ нақтырақ айтпады. Президенттікке тағайындалуына наразы болғандықтан, ол келіссөздерге қатыса алмады (Мануэль Белграно мен Мариано Морено, басқа мүшелер, олардың келісімінсіз тағайындалғаны хабарланды). Бұл Патриот полкі де болуы мүмкін емес: хунта әскери хунта емес еді (тоғыз мүшесінің тек екеуі әскери болды), және полк Сааведрамен бәсекелестігі белгілі болған Мореноны тағайындамаған болар еді. Жалпы қабылданған теорияда бұл Карлотистер мен Алзагуистер арасындағы тепе-теңдік болды. Хунтаның президенттігі жергілікті саясатта жасақтардың және әсіресе Сааведраның үлкен ықпалының нәтижесі болды. Сол кезде бастап, ол өзінің уақытының көп бөлігін Буэнос-Айрес бекінісінде өткізіп, Морено, Белграно және Кастеллимен бірге үкіметті басқарды. Ол бизнесін де тастаған болуы мүмкін.

Бірінші хунта

Корнелио Сааведра Хунтаға бұрынғы билікке адал топтар қарсылық көрсететінін білген. Оған жергілікті жерде Кабилдо мен Корольдік аудиенция қарсылық көрсетті; Монтевидео мен Парагвайдың жақын маңдағы алаңдары оны танымады; Сантьяго де Линьерс Кордобада қарсы төңкеріс ұйымдастырды. Осы алғашқы кезеңде Хунта роялистердің қатерлеріне қарсы бірігіп жұмыс істеді. Соғыс министрі Мариано Морено корольдік билік жақтастарымен күресу үшін жарлықтар мен ережелерді жасады. Біріншіден, жарлықта дау туғызуға тырысқандарға, сондай-ақ Хунтаға немесе басқа адамдарға қарсы сөз байласуды жасырып жүргендерге жазалау туралы бұйрық берілді. Корольдік аудиенция регенттік кеңеске адал болуға ант берді, сондықтан олар бұрынғы вице-король Цизнероспен бірге шақырылды және олардың өміріне қауіп төнді деген сылтаумен Испанияға жер аударылды. Хунта революцияға адал Аудиенсияға жаңа мүшелерді тағайындады. Морено Парагвай науқанын және Жоғарғы Перудегі бірінші науқанын Хунтаға қарсылық көрсеткен алаңдарға ұйымдастырды. Екіншісі, Франсиско Ортис де Окампо бастаған, Кордобаға көшуі және Жоғарғы Перуге қарай жүріп өтуі керек. Окампоның алғашқы бұйрығы қарсы революциялық көшбасшыларды тұтқындап, оларды сотқа беру үшін Буэнос-Айреске жіберу болды. Контрреволюция күшейген кезде Морено Хунтаны шақырып, жау басшыларын сотқа берудің орнына тұтқындалғаннан кейін атып өлтіруді ұсынды. Жаңа тапсырыстарды Хуан Хосе Кастелли орындады. Корнелио Сааведра осы шаралардың барлығын қолдады. Алайда уақыт өте келе Сааведра мен Морено бір-бірінен алыстады. Сааведраға қатысты алғашқы уақытта Хунтада сенімсіздік болды, бірақ бұл оның нақты билік күресінен гөрі құрмет пен артықшылықтарға деген құмарлығының нәтижесі болды. Бастапқы қиындықтар шешілгеннен кейін Сааведра жомарттық саясатын алға тартса, Морено радикалды шаралар қабылдауды талап етті. Мысалы, 16 қазанда Хунта Кабильдоның кейбір мүшелерінің Регенттік кеңеске адал болуға ант бергенін анықтады. Морено оларды жазалауды ұсынды, ал Сааведра үкімет кешірімділікті насихаттауы керек деп жауап берді және Патриция полкін осындай жазалауды жүзеге асыру үшін пайдаланудан бас тартты. Сааведра жеңіске жетті, ал Кабильдоның мүшелері өлтірілместен, жер аударылды. Жалпы алғанда, Мореноны "Жұлдыз" полкі, Хунтаның басқа мүшелері және мамыр революциясының белсенділері қолдады; Сааведраны саудагерлер, оны кіші зұлымдық ретінде көрген ескі режимге адал адамдар және ең үлкен Патрициандар полкі қолдады. Сааведраның күш-қуатына қарсы тұру үшін Морено жоғарылату ережелерін реформалау арқылы әскери күштер тепе-теңдігін өзгертуге тырысты. Осы уақытқа дейін лауазымды адамдардың ұлдарына автоматты түрде кадет мәртебесі беріліп, олар тек ағалық бойынша жоғарылатылды; Морено оның орнына жоғарылатулар әскери еңбегі бойынша жасалды деп ұйымдастырды. Алайда, қысқа мерзімде бұл шара оған қарсы жұмыс істеді, өйткені ол дәл осындай ережелер арқылы жоғарылатылған әскери қызметшілерге қарсы болды. Сааведра Суипаха шайқасындағы жеңіске деген көзқарасын нығайтты, өйткені Хунта өз жауларын жеңеді деп ойлады. Ол Мореноның жеккөрушілігі жоғарыда аталған Альзага бүлігіне негізделген деп есептеді, өйткені Морено оған қатысты. Жеңісті патрициандардың казармасында тойлады, онда мас офицер Анастасио Дуарте Американың патшасы болғандай Сааведраға тост айтты. Морено оны білген кезде құрметтерді жою туралы жарлық жасады, ол бұрынғы вице-корольдік қызметтен мұра еткен Хунта президенті рәсімдері мен артықшылықтарын жойды. Алайда Сааведра оған наразылық білдірмей қол қойды. Патрициандар полкі Мореноға осыған бола наразы болды, бірақ Сааведра мұны қарапайым мәселеге сәйкессіз жауап деп тапты. Бірнеше ай бұрын шақырылған депутаттардың келуі олардың атқаратын рөлі туралы дау тудырды. Мариано Морено 25 мамырдағы шақыруды қолдады және Газета де Буэнос-Айрес газетінде депутаттар конституциялық ассамблея құруы керек деп жазды. Алайда олардың көпшілігі Сааведраның қарапайым стиліне сай болды. Кордобалық Грегорио Фунес бастаған олар екінші шақыруда айтылғандай, Хунтаға қосылуды өтінді. Сааведра мен Фунес бұл өзгеріс Мореноны азшылыққа қалдырады деп ойлады, ол өзінің радикалды шараларын алға тарта алмайды. Депутаттар мен Хунта 18 желтоқсанда не істеу керектігін шешуге жиналды. Сааведраға жақын болған Фунес Буэнос-Айрестің ұлттық билікті өзі тағайындауға және провинциялардан мойынсұнуды күтуге құқығы жоқ екенін айтты. Тоғыз депутат олардың қосылуы үшін дауыс берді, сондай-ақ Хунтаның негізін қалаушылары Лареа, Аскуэнага, Матеу және Альберти дауыс берді. Сааведра қосылудың толыққанды заңды емес екенін мәлімдеді, бірақ ол оны қоғамдық ыңғайлылық үшін қолдайтынын айтты. Тек Хуан Хосе Пасо Мореномен бірге депутаттардың қосылуына қарсы дауыс берді. Хунта ішінде азшылыққа түскен Морено отставкаға кетті. Ол Еуропадағы дипломатиялық миссияға тағайындалды, бірақ белгісіз жағдайларда теңізде қайтыс болды. Кейбір тарихшылар Сааведра Мореноны өлтіруге қастандық жасады деп санайды, ал басқалары капитанның немқұрайлылығына, ал үшіншілері Мореноның нашар денсаулығына байланысты деп санайды.

Ұлы хунта

Жаңа мүшелермен бірге Хунта Гранде деп аталды. Корнелио Сааведра, Грегорио Фунеспен бірге президенттік қызметін жалғастырды және олардың үстемдігі күшті болды. Морено енді Хунтаның мүшесі болмаса да, оның бұрынғы жақтастары "Кафе де Маркос" кафеінде жиналып, Сааведраға қарсы қастандық жоспарлады. Олар Фунес пен Сааведраны карлотистер деп айыптады. Доминго Френчтің полкі бүлікке көтерілуге тырысты, бірақ олар анықталып, талқандалды. Мореноның осы қастандыққа қатысы бар-жоғы белгісіз. Ақырында, бұл дау жағалау тұрғындарының төңкерісімен шешілді. Сааведраны қолдаған мэрлер Томас Григера мен Хоакин Кампана, Буэнос-Айрес маңында тұратын кедей "жағалау тұрғындарымен" бірге Патрициандар полкінің қатысуымен Плазаға келді және мореннистер Гиполито Виейтс, Аскуэнага, Ларреа және Родригес Пеньяның отставкасын талап етті. Олардың орнына Сааведристер Хуан Алагон, Атанасио Гутьеррес, Фелисиано Чиклана және Кампана тағайындалды. Үкіметтен саяси бағытын өзгерту үшін алдымен дауыс беру талап етілді. Бірақ, төңкеріс Сааведраны қолдағанмен, Сааведра оған қатысы жоқ екенін мәлімдеді және өзінің өмірбаяндық еңбегінде оны айыптады. Осы сәттен бастап Сааведра саяси ықпалын жоғалта бастады. Мариано Мореноның әскери шендеулерді өзгертетін жарлығы, ешқашан жойылмаған, Морено Хунтада болмаса да, нәтижесін берді. Армияда кәсібилік артты, милицияға тәуелділік азайды. Көптеген жаңа әскери шенеуніктер Сааведраға қарсы болды. Соғыстың нашар әскери нәтижелері саяси дағдарысты ушықтырды: Белграно Парагвай кампаниясында, Кастелли Жоғарғы Перу кампаниясында жеңіліске ұшырады, ал Монтевидеоны басып алу португалдық әскерлердің араласуымен қиындады. Хунтаның көптеген мүшелері ішкі жұмысты қиындатты, себебі барлық мәселелер барлық мүшелермен талқыланды, бұл соғысқа қажетті жылдам әрекетке кедергі келтірді. Сааведра осы кезде Буэнос-Айрестен шығып, Солтүстік армиясына басшылық ету үшін Жоғарғы Перуға бет бұрды. Ол Буэнос-Айрестегі саяси тартыстарға қатысудан гөрі, әскери басшы ретінде көбірек пайда әкеле аламын деп ойлады.

Қатысу және қудалау

Сааведраны хунта мүшелері, әскери басшылар және тіпті Кабильдо егер ол Буэнос-Айрестен кетсе, үкімет саяси дағдарысқа ұшырайтыны туралы ескертті. Ол Солтүстік армияны қайта ұйымдастыра алатынына сенімді болғандықтан кетіп қалды. Ескертулер расталды; оның кеткеннен кейін көп ұзамай Хунта заң шығару билігіне айналды, ал атқару билігі Бірінші Триумвиратқа жүктелді. Бұл келісім қысқа ғана уақытқа созылды, содан кейін Хунта таратылды. Патрициандар полкі Триумвиратқа қарсы бүлік көтерді, бірақ сәтті болмады. Сааведра Салтаға келгеннен кейін сегіз күн өткен соң осы жаңалықты естіді. Оған Хунта президенті лауазымынан алынғаны және Солтүстік армиясының басшылығын Хуан Мартин де Пуэрредонға тапсыруы керектігі хабарланды. Буэнос-Айреске оралудан қашынбақ ниетпен ол Тукуманға немесе Мендосаға көшіруді сұрады. Ол әйелі мен балаларымен қайта қосылып, соңғы қалада қалуға рұқсат алды. Буэнос-Айрес баспасөз оған өте қатал болды, сондықтан Триумвират губернатордан Сааведраны тұтқындап, Буэнос-Айрес маңындағы Луханға жіберуді өтінді. Алайда бұл бұйрық орындалмады, өйткені 1812 жылғы 8 қазандағы төңкеріс Триумвиратты құлатты және оның орнына Екінші Триумвират құрылды. Жоғарғы директор Гервасио Антонио де Посадастың тағайындалуы Сааведраға деген жаулықты күшейтті. Посадас 1811 жылы қуылғандардың бірі болды және кек ретінде оған үй қамағында болуға мәжбүр етті. Хуан де ла Роза Альба Сааведраны қорғады, оны Кампанамен бірге 1811 жылғы төңкерісті ұйымдастыруда айыптады. Сот Сааведраны жер аударуға үкім шығарды, бірақ ол ұлымен бірге Анд тауларын кесіп өтіп, Чилиде саяси пана іздеу арқылы одан құтылды. Хуан Хосе Пасо Сааведраны экстрадициялауды сұрады, бірақ Чилидің жоғарғы директоры Франсиско де ла Ластра оны қабылдамады. Сааведра Чилиде ұзақ тұрмады; Чилиге жасалған ірі роялистік шабуыл (Ранкагуа апаты мен Чилидің роялистер тарапынан қайта басылып алынуы) оны Анд тауларын қайтадан кесіп өтіп, Чилиден қоныс ауғандармен бірге Мендосада пана іздеуге мәжбүр етті. Сол кезде Мендосаны басқарған Хосе де Сан-Мартин оған Сан-Хуанға қоныстануға рұқсат берді. Сааведра 1814 жылы Сан-Хуанға қоныстанды. Оның Педро Корнелио есімді ұлы дүниеге келді және ол жүзім өсіру арқылы қарапайым өмір салған. Ол Посадастың соңғы шешімін күтті, бірақ жоғарғы директор сол кезде саяси дағдарысқа тап болды. Испания королі Фердинанд VII таққа оралып, колониялардан бұрынғы құрылымын қайтаруды талап етті, Жоғарғы Перудегі роялистер әлі де қауіпті болды, ал Хосе Гервасио Артигас Буэнос-Айреске қарсы болды, өйткені ол тым орталықтанған. Нәтижесінде Карлос Мария де Альвеар Корнелио Сааведраның соңғы тағдырын шешетін жаңа жоғарғы директор болды.

Соңғы жылдар

Алвеар Сааведраға істі дереу жабу үшін Буэнос-Айреске келуге бұйрық берді. Ол қалаға уақтылы жетіп, Альвеар оның жағдайына көңіл бөлді. Бірақ Альвеар бірнеше күннен кейін істі шеше алмай отставкаға кетті. Буэнос-Айрес Кабильдосы, уақытша үкімет, Сааведраның әскери шені мен құрметін қайта қалпына келтірді, бірақ бұл шешімді келесі жоғары директор Игнасио Альварес Томас жойды. Содан кейін Сааведра ауылға барып, ағасы Луиспен бірге тұрды. Ол үкіметтен шенін қайтаруды жиі өтінді. Соңында, Жоғарғы директор Хуан Мартин де Пуэрредон Сааведраның ісін қарау үшін комиссия құрды. Осы кезде Тукуман Конгресі бірнеше жыл бұрын Аргентинаның тәуелсіздік декларациясын қабылдаған еді. Комиссия Сааведраны бригадир шеніне қайта орнатып, төмендетілген кезеңде алмай қалған жалақысын төлеуге бұйырды. Екінші комиссия бұл шешімді бекітті. Төлем Сааведраның шығындарын толығымен өтемеді, бірақ ол оны қайта қалпына келтірілген беделінің белгісі деп есептеді. Ол Лужандағы шекараны қорғауға тағайындалды. Лусо-бразилиялықтардың Банда Ориенталға шабуылы кезінде Буэнос-Айрес тарапынан белсенділік болмағандықтан, Энтре-Риостан Франсиско Рамирес пен Санта-Феден Эстанислао Лопес қалаға қарсы күш біріктірді. Сааведра Буэнос-Айрес жеңіліске ұшыраса, қаланың қиратылуы мүмкін деген қорқынышпен Монтевидеоға қашты. Рамирес пен Лопес Сепеда шайқасында жеңіске жетті, бірақ қала қиратылмады, сондықтан Сааведра қайта оралды. 1822 жылы ол зейнетке шығып, отбасымен ауылда тұрды. 65 жасқа жеткеніне қарамастан, Бразилия соғысы басталғанда қызмет етуге дайын екенін білдірді, бірақ Балкарс ұсыныстан бас тартты. 1828 жылы "Мемория автографа" атты естеліктерін жазды. Ол 1829 жылдың 29 наурызында қайтыс болды. Оны ұлдары зиратқа қойды. Сол кезде мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілмеді, себебі Хуан Лавалле губернатор Мануэль Доррегоға қарсы төңкеріс жасап, оны атқылап, азамат соғысының басталуына себеп болды. Лавалле Хуан Мануэль де Росасқа жеңіліп, губернатор болып тағайындалды. Росас бейбітшілікті қалпына келтіргеннен кейін, 1830 жылдың 13 қаңтарында Сааведраға мемлекеттік жерлеу рәсімі жасады. Кейіннен тарих зерттеушілері Мореноға қарсы айыптаулар айта бастады, оны британдық агент және Оңтүстік Америка жағдайымен байланысы жоқ, еуропалық теориялық идеялардың жақтаушысы ретінде көрсетті. Сааведраның орнына ол халықтың сүйікті каудильосы, Хосе де Сан-Мартин мен Хуан Мануэль де Росастың ізбасары ретінде бейнеленді. Бұл көзқарас бай азаматтардың Мореноға қарсы Сааведраны қолдағандарын, Сааведраның өзінің бай және аристократ болғандарын, ал 1811 жылғы революцияның Мореноның күштерін Хунтадан қуудан басқа әлеуметтік талаптары болмағандарын ескермеді.

Ұрпақтар

Оның ең белгілі ұрпақтарының ішінде 1862 және 1865 жылдар аралығында Буэнос-Айрес провинциясының екі рет губернаторы болған ұлы Мариано Сааведра, Арауканияны оккупациялауға жауапты чилилік әскери шенеунік немересі Корнелио Сааведра Родригес және саясаткер, дипломат, 1936 жылы Бейбітлік үшін Нобель сыйлығын алған шөбересі Карлос Сааведра Ламас бар. Сааведра ауданы оның туысы, он тоғызыншы ғасырдың соңындағы көрнекті кәсіпкер Луис Мария Сааведраның құрметіне салынған. Оның ағасы Луис Гонзага Сааведраның ұрпағы Леон Ибанес Сааведраның қызы Матильда Ибанес Талисе, Уругвайдың бірінші ханымы (1947–1951) және Уругвай президенті Хорхе Батль Ибанестің анасы (2000–2005) болды.