Кіріспе

Қапсырмалы жануарлардың жойылған туысы
Автоматты таксобокс
| fossil range =
| image = Simosthenurus gilli skull.jpg
| image caption = Procoptodon gilli бас сүйегі.
| taxon = Procoptodon
| authority = Owen, 1873
| type species = P. goliah
| subdivision ranks = Procoptodon – Плейстоцен дәуірінде Австралияда өмір сүрген алып, қысқа бетті (стенорин) кенгурулардың жойылған туысы. P. goliah – ең ірі белгілі кенгуру түрі, шамамен биіктігіне жететін. Олардың салмағы шамамен болған. Алайда, осы туыстың басқа өкілдері кішідірек болған; Procoptodon gilli – барлық стенорин кенгуруларының ең кішісі, шамамен биіктігіне жететін. Туыс Simosthenurus-тан шыққан, бұл соңғы туысты парафилетикалық етеді. Бұл жануарлар қазіргі кенгуру түрлерімен қатар өмір сүрген, бірақ ағаштар мен бұталардың жапырақтарымен қоректенген. Procoptodon ірі және қысқа бетті болған, оларды жалпақ беттерімен және алға қарай бағытталған көздерімен тануға болады. Әр аяғында жылқының қамытындай көрінетін бір үлкен саусақ немесе тырнақ болған. Procoptodon ашық орман мен далаларда жылдам қозғалып, шөп пен жапырақ іздеген. Олардың екі алдыңғы аяғында үлкен тырнақтары бар екі ұзын саусақ болған. Бұл ұзын тырнақтар бұтақтарды ұстап, жапырақтарды жануар жей алатын қашықтыққа жеткізуге көмектескен болуы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Прокоптодон негізінен Оңтүстік Австралия мен Жаңа Оңтүстік Уэльстің жартылай шөлейтті аймақтарында өмір сүрген. Бұл орталар қатал болған, кең аумақты, ағашсыз, желмен соққан құм төбелерімен сипатталған. Дегенмен, Жаңа Оңтүстік Уэльстің батысындағы Менинди көлі маңында Прокоптодон өмір сүрген кезеңде салқынырақ және ылғалды климат болған. Айналасындағы жер склерофилл ормандары, тоғайлар, саванналар және жазықтардың мозаикасы болған, бірақ Мениндидің шеттерінде де құмды төбелер қалыптасқан болуы мүмкін.

Қозғалысты

Прокоптодон көлік құралы ретінде секіре алмайтын және салмағының салдарынан жеткілікті жылдамдыққа ие бола алмайтын жануар болды. P. goliah-ның сүйек құрылымының анатомиялық ерекшеліктеріне сүйенгенде, қазіргі кенгурулардан өзгеше, олар жоғары жылдамдықпен плантиградты секіріп, баяу жылдамдықпен қозғалғанда құйрықтарын бес аяқты жүріс үшін қолданса, Прокоптодон тік жүретін (унгулиградты) екі аяқты жануар болды, жүрісі гоминидтерге ұқсас. Қозғалыс механикасы мен физиологиясы бұлшық-сүйек жүйесінің өлшемдерін зерттеу арқылы қарастырылды. Ең ірісі, P. goliah, биік болды және салмағы 70 кг-ға дейін жететін. Көктамырдың (тендон) жыртылулары аяқ-қол бұлшық еттерінің серпімділігіне түскен күшті көрсетеді, бұл P. goliah-ның секіру қабілеті күмәнді болғанын көрсетеді. Macropus giganteus сияқты, Прокоптодонның молярлық тізбегі олардың ұқсас, шөптік, өсімдікпен қоректенетін (жапырақтарға қарағанда) диетаға ие болғандығын және жайылымшы екендігін көрсетеді, бірақ жойылған өсімдікқоректілердің нақты диетасын және қалауларын анықтау қиын. P. goliah тіс эмалының изотоптық құрамын және сүйектердің биомеханикалық ерекшеліктерін зерттеу арқылы диеталық ақпараттар мен тамақтану мінез-құлқына қатысты мәліметтер алынды. Остеологиялық сипаттамалары P. goliah-ның талшықты көкөністерді және тұзды қабылдауға қабілетті екенін көрсетеді. Бұл, өз кезегінде, түрдің тұзды қабылдау үшін су көзіне жақын болуы керек деген сенімге әкеледі. Сонымен қатар, кейбір теориялар аяқ-қолдың қалдықтары су көздеріне және кері бару қабілетін көрсетеді. Бұл жойылудың адамның араласуымен жеңілдетілгеніне тағы бір дәлел – жойылу орын алған кезең салыстырмалы түрде тұрақты климатпен сипатталды. Кейбір мәліметтер P. goliah-ның жойылуына Плейстоцен кезеңіндегі климаттың өзгеруі немесе адамның аулауы себеп болуы мүмкін деген екі пікірді де қолдайды. P. goliah, еркін суға үлкен тәуелді болғандықтан, құрғақшылыққа осал болды. Бұл қызыл кенгурудың құрғақшылықтың күшеюіне неге төтеп бергенін, ал P. goliah-ның жойылғанын түсіндіруге болады. Алайда, адамдар P. goliah-ның жойылуына елеулі әсер еткенін көрсететін мәліметтер де бар. P. goliah-ның тұрақты су көзіне мұқтаждығы, сонымен қатар оның биіктігі және ашық бұталы жерлердегі кең таралған мекендеу ортасы оны адам аңшылары үшін оңай көрінетін және осылайша адамдар үшін осал еткен, олар да оған ұқсас суға тәуелді болды.