Кіріспе

Үш өлшемді мұхит айналысы моделі мұхит климат жүйесін зерттеу үшін

Модульді мұхит моделі (MOM) – мұхит климат жүйесін зерттеуге бағытталған үш өлшемді мұхит айналысы моделі. Модельді негізінен АҚШ-тың Принстон қаласындағы Ұлттық мұхит және атмосфера басқаруының Геофизикалық сұйықтық динамикасы зертханасының (NOAA/GFDL) ғалымдары әзірледі және қолдайды.

Шолу

МОМ дәстүрлі түрде теңіздің деңгейлік координаттық моделі болып келді, онда мұхит белгіленген тереңдікте орналасқан блоктарға бөлінеді. Мұндай бейнелеу импульс теңдеулерін және мұхит бетіне жақын орналасқан, жақсы араластырылған, әлсіз қабатталған мұхит аралас қабаты деп аталатын қабатты шешуді жеңілдетеді. Дегенмен, деңгейлік координаттық модельдерде жұқа төменгі шекаралық қабаттарды (Винтон және авторлар, 1998) және қалың теңіз мұздарын көрсетуде қиындықтар туындайды. Сонымен қатар, мұхит ішіндегі араласу тұрақты тереңдіктер емес, тұрақты потенциалды тығыздық сызықтары бойымен жүзеге асырылатындықтан, араласуды координаттық торға қатысты бұру қажет, бұл процеске көп есептеу ресурстары жұмсалуы мүмкін. Керісінше, мұхитты тұрақты тығыздық қабаттары арқылы көрсететін кодтарда (олар мұхит ішіндегі ағынды әлдеқайда дәл бейнелейді), мұхит аралас қабатын көрсету қиындыққа толы. MOM3, MOM4 және MOM5, IPCC бағалау есептерінде, соның ішінде GFDL CM2 физикалық климаттық модельдер сериясы және ESM2M Жер жүйесі моделінде қолданылатын GFDL байланыстырылған модельдерінің мұхит компоненті үшін кодтық база ретінде пайдаланылады. MOM-ның нұсқалары әлемдегі жүздеген ғылыми мақалаларда қолданылған. MOM4 Ұлттық қоршаған ортаны болжау орталығы қолданатын Эль-Ниньо болжау жүйесінің негізі болып табылады.

Тарих

MOM өзінің пайда болуына 1960 жылдардың аяғында GFDL-де Кёрк Брайан мен Майкл Кокс атты ғалымдардың жұмысына байланысты. Бұл код, GFDL және UCLA/NCAR-де Берт Семтнер жасаған нұсқасымен бірге, бүгінде әлемде қолданылатын көптеген деңгейлік координаттар мұхиты модельдерінің алғашқы нұсқасы болып табылады. 1980 жылдардың аяғында GFDL-дегі Рон Пакановски, Кит Диксон және Тони Розати Брайан-Кокс-Семтнер кодын модульдік түрде қайта жазды, бұл әртүрлі опциялар мен конфигурацияларды оңай жасауға, сондай-ақ жаңа физикалық параметрлерді енгізуді жеңілдетті. 1990 жылдың 5 желтоқсанында жарық көрген бұл нұсқа Модульді мұхит моделі v1.0 (MOM1) деп аталды. Пакановскидің одан әрі дамыту жұмыстары, Чарльз Голдбергтің көмегімен және ғылыми қауымдастықтың пікірлеріне сүйене отырып, 1995 жылы v2.0 (MOM2) нұсқасының шығуына әкелді. Пакановски мен Стивен Гриффис 1999 жылы v3.0 (MOM3) нұсқасын жариялады. Гриффис, Мэттью Харрисон, Розати және Пакановски, жүздеген пайдаланушылардан тұратын ғылыми қауымдастықтың үлкен үлесі арқасында, 2003 жылы v4.0 (MOM4) ретінде шығарылған кодтың маңызды эволюциясына қол жеткізді. Гриффис 2009 жылы v4.1 (MOM4p1) жаңартуын, ал 2012 жылы v5.0 (MOM5) соңғы нұсқасын шығарды.