Кіріспе

Рим императоры Августың немересі Марк Клавдий Марцелл (б.з.д. 42–23 жж.) – Гай Клавдий Марцеллдің және Августың (бұрын Октавиан деп аталған) қарындасы Октавия Кішінің ұлы. Ол Августың немере інісі және ең жақын ер адам туысы болды, осының нәтижесінде оның саяси мансабы үдеді. Ол кузені Тибериймен бірге білім алды және онымен бірге Испанияға сапар шекті, онда олар Кантабрия соғыстарында Августың қол астында қызмет етті. Б.з.д. 25 жылы Римге оралып, императордың қызы Юлияға үйленді. Марцелл мен Августың генералы Марк Випсаний Агриппа империяның мұрагері ретінде ең танымал кандидаттардың бірі болды. Суетонийдің мәліметінше, бұл Агриппа мен Марцеллдің арасында келіспеушілік тудырды және Агриппаның б.з.д. 23 жылы Римнен Митилене сапар шегуіне себеп болды. Сол жылы Римде Август пен Марцелл екеуі де ауруға шалдықты. Август жыл басында, ал Марцелл император жазылғаннан кейін ауруға ұқты. Ауру Марцелл үшін өлімге алып келді, ол Италияның Кампания аймағындағы Баияда қайтыс болды. Ол Август мавзолейіне шаңы қойылған императорлық отбасының алғашқы мүшесі болды. Жасырап қайтыс болғанына қарамастан, Марцеллдің мәртебесі Секст Проперций және Вергилийдің "Энеида" шығармасында оны жырлауға себеп болды.

Өмірбаян

Марцелл б.з.б. 42 жылы Клаудий руының плебейлік тармағы – Клаудий Марцеллдер отбасында дүниеге келді. Оның Клаудия Марцелла Үлкен және Клаудия Марцелла Кіші деген екі толық әпкесі, сондай-ақ Антония Үлкен және Антония Кіші деген екі кіші аналық жарты әпкесі болды. Оның анасы Юлий Цезардың шөбересі және Октавианның қарындасы еді. Октавиан кейін Римнің алғашқы императоры болып, "Август" деген атқа ие болды. Оның әкесі б.з.б. 50 жылы консул болған, ал бастапқыда Помпейге адал болғанына қарамастан, б.з.б. 49 жылы Цезардың Азамат соғысы кезінде Цезардың жағына шықты. Б.з.б. 40 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы Марк Антонийге үйленді, сол кезде Антоний мен оның інісі Рим әлеміндегі ең беделді адамдар еді.

Ерте өмір

Ол 39 жылы Мисенумдағы бейбіт келісімде Секст Помпейдің қызы Помпеяға құда түсті, онда Октавиан мен Секст Помпей бітімге келді. Марцелл Помпеяға ешқашан үйленбеді, ал ол 36 жылы анасы мен әкесімен бірге Анатолияға қашып кетті. Оның білімі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ оған философ Нестор Стоик, сондай-ақ оның інісі Тиберийге сабақ берді, Тиберий әкесі Тиберий Клавдий Неронның 33 жылы қайтысынан кейін Октавияның үйіне көшіп келген болатын. Ол перипатетикалық философ Афиней Механикустан да білім алған болуы мүмкін. Актиум соғысының аяқталуымен Антоний 31 қыркүйекте Актиум шайқасында Октавианнан жеңілді, осыдан кейін Октавиан үш рет жеңіс тойын тойлады. Жеңіс шеруі Римде өтті, онда Октавианның арбасын Тиберий мен Марцелл бастап шықты. Тиберий сол жақтағы жетек атқа мінді, ал Марцелл оң жақтағы құрметтірек жетек атқа мінді, алайда Тиберий үлкен балаларды Лусус Троиа ("Троя ойындары") барысында жетекке алып шықты, бұл шара Цирк Максимде өтті. Октавиан сондай-ақ Марцеллдің атынан Рим балаларына ақша таратып берді.

Мұрагерлік мәселе

23 жылы Август қауіпті түрде ауыр сырқатқа шалдығып, жазығамын деп ойламады. Императорлық мұрагерлік жүйесі бойынша, Марцелл ешқандай лауазымда болмаған және әскери тәжірибесі болмаса да, ең жақын ер адам мұрагер болары күдік тудырды. Оның Августтың қызына үйленуі оның мұрагері болатынын көрсететіндей болды, бірақ Август отбасының ең күшті және тәжірибелі мүшесінің мұрагер болатындай жоспарлаған сияқты. Ол өмір бойы досы және генералы Марк Випсаний Агриппаға өзінің мөрлі сақинасын тапсырды, бұл Агриппаның өліміне жағдайда оның орнына отыратынының белгісі еді. Бұл, әрине, мұрагері болуды күткен Марцеллді ашуландырған болар, бірақ Август Марцелл әскер басқаруда тәжірибелі болғанша Агриппа империяны басқаруы мүмкін деп ойлаған. Агриппаға сақина тапсырудың салдары толыққанды белгілі емес, және бұл Римде көптеген саяси болжамдарға себеп болды. Бұл Август қайтыс болғаннан кейін де Римнің Цезарь билігінде қалатынын көрсететін белгі еді. Бірақ император Антоний Музаның көмегімен жақын арада денсаулығына келді және Марцеллді князьдікке дайындауға кірісті. Римдегі саяси жағдай шиеленіскендіктен, Агриппа шығыс провинцияларын қадағалау үшін Римнен кетіп қалды. Агриппаның Римнен кетуі оны жеке шабуылдардан қорғауға және республикалық көзқарастағы сенаторлардың қысымын азайтуға мүмкіндік берді. Светонийдің мәлімдемесінше, Агриппа Августың Марцеллге көбірек ұнауы себепті Римнен кеткен. Римдегі саяси оқиғалар дами келе жатқанда, Марцеллде қызба келді. Муза оған Августқа жасағандай, суық ванналар арқылы ем жасады, бірақ бұл көмектеспеді және Марцелл қайтыс болды.

Өлімнен кейін

Ол кремацияланды және оның күлі Тибр өзені жанындағы Марс алаңындағы Август мавзолесіне алғаш рет жерленді. Мавзолей Римнің бес ғасырлық тарихындағы алғашқы монархиялық отбасының отбасылық қабіріне айналды. Капитолий төбесінің етегінде салынып жатқан жаңа театр Август оның құрметіне Марцелл театры деп аталды. Театр ғасырлар бойы пайдаланылуына қарамастан, бүгінге дейін әсерлі құрылым болып саналады. Секст Проперций Марцелл үшін эпикедион (3.18) жазды, онда ол оның қайтыс болған жері Баияны сынап, Марцеллді Юлий Цезарьмен және оның танымал (күмән тудыратын) атасы Марк Клавдий Марцеллмен теңестірді, ол Екінші Пуника соғысында шайқасқан.