Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Блэкуэлл кіші (4 тамыз 1701 – 16 наурыз 1757) – классикалық ғалым, тарихшы және «Шотландия Ағарту дәуірінің маңызды тұлғаларының бірі».
Thomas Blackwell the younger (4 August 17016 March 1757) was a classical scholar, historian and "one of the major figures in the Scottish Enlightenment."
Өмір
Ол 1701 жылғы 4 тамызда Абердин қаласында, Абердиндегі Сент-Николас шіркеуінің пасторы, кейіннен Маришал колледжінің директоры болған Томас Блэкуэлл (1660–1728) және оның әйелі Кристиан Джонстонның (1749 жылы қайтыс болған) ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі 1714 жылдан 1728 жылға дейін Абердиннің жеті біріктірілген кәсіпшілік гильдиясының қамқоршысы болды. Ол туған жеріндегі грамматикалық мектепте оқып, Маришал колледжінде грек тілі мен философияны зерттеді және 1718 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1723 жылы Маришал колледжінде грек тілі кафедрасына тағайындалып, 1748 жылғы 7 қазанда колледж директоры болды. Блэкуэлл өте беделді профессор болды және Джордж Кэмпбелл, Роберт Чемберс, Александр Джерард және Джеймс Бити сияқты бірқатар маңызды ағартушылық тұлғаларды оқытты. Ол Джеймс Макферсонға, Оссянның рухани әкесіне, Лорд Монбодоға және Адам Фергюсонға зор әсер етті. 1751 жылғы мамыр айында ол Абердин гильдиясының деканы Джеймс Блэктің үшінші қызы Барбара Блэкке және оның әйелі, Джордж Фордайстың қызы Агнес Фордайсқа үйленді. Олардың балалары болмады, бірақ оның інісі Александр Фордайсты тәрбиеледі. Томас Блэкуэлл 1757 жылғы 6 наурызда Эдинбургте туберкулезден қайтыс болды. Оның денесі Грейфрайрс шіркеуінің қорымына жерленді. «Мифология туралы хаттар» (1748) және «Август сарайының естеліктері» (3 том, 1753–63) оны Шотландия ағартушылығының жетекші тұлғаларының бірі ретінде бекітті.
He was born on 4 August 1701 in the city of Aberdeen, son of Rev Dr Thomas Blackwell (1660–1728), ministers of the Kirk of St Nicholas in Aberdeen and later Principal of Marischal College and his wife Christian Johnston (d.1749). His father was Patron of the Seven Incorporated Trades of Aberdeen from 1714 to 1728. He attended the Grammar School of his native place and studied Greek and philosophy at Marischal College, graduating M. A. in 1718. He was presented to the chair of Greek at Marischal in 1723, becoming the college's principal on 7 October 1748. Blackwell was a well regarded professor and taught a number of important Enlightenment figures including Principal George Campbell, Robert Chambers, Alexander Gerard, and James Beattie, He strongly influenced James Macpherson, the godfather as it were of Ossian, Lord Monboddo and Adam Ferguson. In May 1751, he married Barbara Black, third daughter of James Black, Dean of Guild of Aberdeen, and his wife Agnes Fordyce, daughter of Provost George Fordyce. They had no children but they educated Alexander Fordyce, her brother. Thomas Blackwell died of a consumptive illness in Edinburgh on 6 March 1757. His remains were buried in Greyfriars Churchyard. Letters Concerning Mythology (1748), and Memoirs of the Court of Augustus (3 vols., 1753–63), established him as one of the premier figures in the Scottish Enlightenment.
Сұрау салу
"Сұраныста" Блэкуэлл Гомердің эпикалық ақын ретінде неге ең жоғары дәрежеде екенін қарастырып, мұның негізінен табиғи күштерге байланысты екенін тұжырымдады. Гомер – белгілі бір қоғам мен табиғи ортаның нәтижесі болды, олар бірлесіп мұрагерлік мәдениетті қалыптастырып, эпикалық поэзияға өте қолайлы орта жасады. Блэкуэллдің мәдениет туа біткен емес, үйреніледі және үнемі өзгеріп отырады деген идеясы, бұған дейін болжағандай, қазіргі мәдени антропологияның негізгі қағидаларының біріне айналды. Өркениет материалдық тұрғыдан жетістіктерге жеткізді, бірақ сонымен қатар жасандылық пен бұзғыштыққа, ал бұрынғы дәуірлердің батырлық көзқарасын жоғалтуға әкелді. Гомер заманауилық пен ескі батырлық рух арасындағы кезеңге көпір салды, ал қарапайым адам ретінде ол өлеңдеріне реализм мен көрнектілік сыйлаған бай халықтық мәдениеттің мұрагері болды. Блэкуэлл Гомердің өлімінен соң ұзақ уақыттан кейін эпикалық формада өңделген ауызша ақын болғанын айтты. "Сұраныс" Блэкуэллдің замандастары арасында жоғары бағаланды (Гиббон оны "ғажап күш-жігер" деп мақтады; Гердер Гомерге "кілт" деп атады) және ол Шотландияның солтүстігінде грек әдебиетін зерттеуді қайта жандандырды деп есептеледі.
In the Enquiry Blackwell considered why Homer was supreme as an epic poet and concluded that this was owing almost entirely to natural forces. Homer was the outcome of a specific society and natural environment, which combined to shape the inherited culture and produce a setting highly favourable to epic poetry. Blackwell's idea that, instead of being innate as hitherto supposed, culture was learned and continually changing, was to become one of the basic assumptions of modern cultural anthropology. Civilisation brought advances in material terms but also artificiality and corruption and a loss of the heroic vision of earlier periods. Homer bridged the transition between modernity and the old heroic ethos, and as a plebeian was heir to a rich popular culture which gave realism and vividness to his verses. Blackwell argued that Homer had been an oral poet whose songs had been edited into developed epic form long after his death. Enquiry had a high reputation with Blackwell's contemporaries (Gibbon praised as "an effort of genius"; Herder called a "key" to Homer) and he his credited as having revived the study of Greek literature in the North of Scotland.
Мифологияға қатысты хаттар
1748 жылы «Мифологияға қатысты хаттар» жарық көрген кезде барлығы он тоғыз хат болды, алғашқы алтысы авторсыз жазылған. Блэкуэлл жетіншіден он тоғызыншы хаттардың жазылуына жауапты болды. Олардың мазмұны Гомер туралы кітаптай батыл және жаңашыл болды. Классикалық мифология христиан дәуірі бойы түрлі жағымсыз көзқарастардан талқыланды: біріншіден, оны тарихтың қияли түрі деп қараған Эвхемеристік сыншылар; екіншіден, классикалық құдайларды жасырынған шайтандар деп түсіндірген христиан комментаторлары; және үшіншіден, жүйені түпкілікті түрде қисынсыз және мағынасыз деп санаған заманауи рационалистер. Блэкуэлл мүлдем басқаша ұстаным танытты. Ол мифологияны терең мәдениетке ықпал ететін күш ретінде қарастырды, және оның аллегориялық мағынасы дұрыс түсіндірілсе, классикалық антикалық дүниетанымының маңызды кілті болатынын айтты. Қарапайым халық құдайлар туралы әңгімелерді әдебиеттік мәнінде қабылдаса, білімді адамдар «ежелгі құдайлықты» шындықтың мәніне терең түсінік беретін, бірақ символдық түрде жеткізілетін нәрсе деп санады. Блэкуэлл осыны түсіндіруге кірісті, және тоғызыншы хатынан бастап мифологияны «Әңгіме арқылы жеткізілген нұсқау» деп атады. Ол грек және латын тілдеріндегі әдеби мифтер, Орфикалық гимндер ғана емес, сондай-ақ француз, испан, итальян, еврей және араб мәтіндері сияқты әртүрлі көздерден мол деректер жинап, кейінірек қосылған қабаттардан сақталған бастапқы мифтік негізді анықтауға тырысты. Блэкуэлл ертедегі еврейлік дүниетанымын сол кездегі Таяу Шығыс космографияларымен салыстырып, «Жаратылыс кітабындағы» жаратылыс туралы айтылғанды Санхуниатон арқылы жеткен ежелгі финикиялық мәтіндермен бірге талдап, жұлдыздар кіші құдайлар ретінде табыныла бастағанда халдей монотеизмінің политеизмге қалай айналғанын анықтауға ұмтылды. Осы ауқымды зерттеу барысында Блэкуэлл өткеннің бөтен ел емес, өзінің тұрғысынан қарағанда толыққанды үйлесімді және түсінікті екенін жеткізді.
As the Letters Concerning Mythology were first published in 1748 there were nineteen letters in all, the first six by an anonymous hand. Blackwell was responsible for letters seven to nineteen. Their content was as bold and original as the book on Homer had been. Classical mythology had been discussed throughout the Christian era from a variety of unsympathetic standpoints: firstly by Euhemeristic critics who saw it as a fanciful form of history; next by Christian commentators who treated the classical gods as thinly disguised demons; and finally by modern rationalists who saw the system as ultimately irrational and meaningless. Blackwell took a radically different view. He saw mythology as a deeply civilising influence, which, if its allegorical intention were interpreted sympathetically, was an important key to the world view of classical antiquity. Ordinary people may have accepted the stories of the gods at face value, but the intelligentsia had regarded 'the old Divinity' as conveying profound insights into the nature of reality but doing so in symbolic terms, and these Blackwell set himself to interpret, beginning in earnest with his Ninth Letter, of mythology as "Instruction conveyed in a Tale". He drew on a wide range of evidence from a variety of sources including not only the literary myths in Greek and Latin and the Orphic Hymns, but French, Spanish, Italian, Hebrew and Arabic texts, attempting to isolate the surviving original mythic strain from layers of later accretions. Blackwell compared the early Jewish world view with contemporary Near Eastern cosmographies, analysing the account of creation in the Book of Genesis along with ancient Phoenician texts transmitted through Sanchuniathon to trace the transformation of Chaldean monotheism into polytheism as the stars began to be worshiped as lesser deities. Throughout this wide ranging study Blackwell insisted that the past was not a foreign country but perfectly coherent and intelligible when viewed in its own terms.
Аугуст сотының естеліктері (1753-63)
Август сотының естеліктері (3 том, 1753–63) еңбегінде Блэкуэлл өзінің тақырыбын "Адамдар туралы қиын ғылым" деп атап, оны интеллектуалды тарихты зерттеуші ретінде қарастырды. Ол жеке тұлғаның қоғаммен қалай анықталатынын көрсетті және Римнің қарапайым елді мекеннен алып империяға қалай дамығанының себептерін іздеді. Римнің рухани негізі бастапқыда қатал және әскери болған, ал алғашқы институттары демократиялық сипатта болды. Бірақ билік бөлінісінің жеткіліксіздігі республикалық рух әлсіреген жағдайда тирандыққа құлаудың алдын алуға келмейтін. Осыдан келіп, саяси сәттің берік болуы үшін тепе-теңдік құрастырылған конституция өте маңызды еді, бұл ой Франция, Венеция және Испан империясы сияқты кешірек дамыған алып державаларды салыстыру арқылы одан әрі нығайтылды. Саясат және империя осы ауқымды зерттеудің бір бөлігі ғана болды. Блэкуэллді биліктің мінез-құлықты қалыптастыру қабілеті қызықтырды, ал Вергилий мен Горацийді зерттеуі өнердің саяси жағдайға сезімталдығын көрсетті және олардың оған кері әсер ету мүмкіндігін зерттеді. Блэкуэллдің қайтысынан кейін Джон Миллс "Август сотының естеліктерінің" үшінші томын аяқтады, ол 1763 жылы жарық көрді.
In Memoirs of the Court of Augustus (3 vols., 1753–63), Blackwell approached his subject as a practitioner of intellectual history, calling it 'This difficult Science of Men'. (p. 5) He showed how individuals were defined by society, and went on to trace the causes of Rome's developing from an obscure hamlet into a great imperial power. Rome's ethos had originally been austere and military and its original institutions democratic ones. But insufficient separation of powers meant that if the republican impulse faltered there was little to prevent a slide into tyranny. A balanced constitution was therefore essential to enduring political success, a lesson reinforced by his comparative studies of later great powers including France, Venice and the Spanish Empire. Politics and empire formed only a part of this wide ranging study. The ability of power to mould behaviour patterns fascinated Blackwell, and his study of Virgil and Horace demonstrated the responsiveness of the arts to their political context and explored how they might influence it in turn. After Blackwell's death John Mills continued and completed the third volume of Memoirs of the Court of Augustus, which was published in 1763.
Гипполит Тэйнмен салыстыру
1897 жылы танымал бразилиялық ғалым Тристао де Аленкар Арарипе Джуниор жариялаған мақалалар жинағында Блэкуэлл өнер туындыларын контексттік тұрғыдан зерттеуге қатысты Тейннің идеяларының алға басушысы деп есептелді. "Өткен ғасырда Гомерге қазіргі сынның шебері қолданған тәсілдерді жаңаша қолданған шотландтық сыншы болды" деп жазды Арарипе Джуниор:
In a set of articles, published in 1897 by distinguished Brazilian scholar Tristão de Alencar Araripe Júnior, Blackwell was credited with being a precursor of Taine's ideas concerning the contextual study of works of art. "There was, in the last century, a Scottish critic who innovatively applied to Homer the same processes of the master of modern criticism," Araripe Júnior wrote:
Ал одан да қызығы, ол Монтескье климаттың заңдарға және, демек, барлық адамзаттық әлеуметтік қатынастарға тигізетін әсері туралы теориясын жариялағанға дейін мұны жасаған. Бұл еңбек [Зерттеу] Тейннің қолданған ойлау жолымен ұштасады, бірақ натуралистік әдістен басқа. Блэкуэлл мезология туралы айтпайды, бірақ кітапта одан әрі оқығанда француз сыншысы анықтаған факторлардың ешқайсысы оның назарынан және талдауынан тыс қалмағанын көреміз. Блэкуэллдің климаттың біздің мінез-құлқымыз бен мәдениетімізге қалыптастырушылық әсері туралы теориясы Иоганн Готфрид Хердерге үлкен әсер етті, және Тайнның неміс философтарының идеяларын қаншалықты пайдаланғаны бүгінде жақсы белгілі.
And what is more surprising, he did it before Montesquieu had put into circulation his theory on the influence of climate upon the laws and, therefore, upon all human social relations This work [Enquiry] follows the same mental scheme used by Taine, except for the naturalistic technique. Blackwell does not speak of mesology; but, as the book goes on, we see that none of the factors identified by the French critic escaped his observation and analysis. Blackwell's theory of the formative effects of climate on our character and culture greatly impressed and influenced Johann Gottfried Herder, and it's well known today how Taine drew heavily on the German philosopher's ideas.
Мұра
Блэкуэллдің еңбегі өте жоғары дәрежеде бағаланды, және ол жарты ғасырға жуық уақыт бойы Еуропадағы Гомерді зерттеудегі бірінші сарапшы ретінде танылды. Бірақ оның шотландтық виг саясаты Сэмюэл Джонсон сияқты консервативті ағылшын сыншыларынан қатты қарсылық күшін тартты, және оның жетістіктері ұзақ жылдар бойы назардан тыс қалды.
Blackwell's work enjoyed a high contemporary reputation, and for nearly half a century he was regarded as the foremost Homeric scholar in Europe. But his Scottish Whig politics attracted bitterly hostile criticism from conservatively minded English critics like Samuel Johnson, and his achievement was long cast into the shadow.
Жарияланымдар
(1735 ж.). Гомердің өмірі мен жазбаларына қатысты зерттеу. (1746 ж.). Көтерілістің қауіптері және біздің бақытты құтылуымыз қарастырылды, сондай-ақ тиісті мінез-құлық ұсынылды. (1747 ж.). Гомердің өмірі мен жазбаларына қатысты зерттеудің дәлелдері. (1748 ж.). Мифология туралы хаттар. (1753–55, 1763 жж.). Август сарайының естеліктері. (1770 ж.). Дж. Эймске хат, Археология, немесе Ежелгілікке қатысты әртүрлі трактаттар, 1-том, 333-бет.
(1735). An Enquiry into the Life and Writings of Homer. (1746). The Dangers of the Rebellion, and our Happy Deliverance, Considered, and a Suitable Consequent Behaviour Recommended. (1747). Proofs of the Enquiry into the Life and Writings of Homer. (1748). Letters Concerning Mythology. (1753–55, 1763). Memoirs of the Court of Augustus. (1770). Letter to J. Ames, Archæologia, or, Miscellaneous Tracts Relating to Antiquity , Vol. I, p. 333.