Иванэ Мачабели: Грузин әдебиетінің қайта жаңғыруының күрескері және Шекспирдің қазақша аудармашысы
Ivane Machabeli
Иванэ Мачабели: 19 ғ. грузин жазушысы, аудармашы, қоғам қайраткері. Жаңа грузин әдеби тілінің негізін қалаушы, Шекспирді аударған, "Барыс терілі рыцарь" операсын жазған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XIX ғасырдағы грузин жазушысы, журналисі және аудармашы Иване Мачабели ханзадасы (1854 жылдың 28 қаңтарында туған, шамамен 1898 жылы қайтыс болған) – грузин жазушысы, аудармашы, публицист, қоғам қайраткері, Ұлттық азаттық қозғалысының белсенді мүшесі және жаңа грузин әдеби тілінің негізін қалаушы. Ол Шекспирдің әйгілі аудармаларымен және "Пантер терісімен киінген батыр" операсын жазғанымен де танымал.
19th century Georgian writer, journalist, and translator
Prince Ivane Machabeli (January 28, 1854 – c. 1898) was a Georgian writer, translator, publicist, public figure, active member of the National Liberation Movement, and a founder of the new Georgian literary language. He is also well known for his resonant translations of Shakespeare and for writing the opera of "The Knight in the Panther's Skin."
Өмірбаян
Ол Цхинвали қаласына жақын Тамарашені ауылында ежелгі грузин аристократиясының Мачабели отбасында дүниеге келген. Мачабели Санкт-Петербургте, Германияда және Парижде оқыған. Грузияға оралғаннан кейін, ол сол кездегі грузин зиялыларының жетекшісі Илия Чавчавадземен жақын байланыста болды, және грузин мәдениетін жаңғыртуға, сондай-ақ Ресей империясының үстемдігіне қарсы бағытталған барлық бастамаларда Мачабели оған көмектесті. Ол Грузияның жетекші ұлттық журналдары «Иверия» (1882-1883) және «Дроэба» (1883-1885) бас редакторы болып қызмет етті. Әлеуметтік жәрдемдермен, әсіресе жетімдер үйлерімен айналысқанымен және көптеген жарияланымдар жасағанына қарамастан, Мачабели өмірін Шекспирге арнады. Англияға ешқашан бармағанына қарамастан, 1886 жылдан 1898 жылға дейін ол «Гамлет», «Отелло», «Макбет», «Ричард III», «Юлий Цезарь», «Антоний мен Клеопатра» және «Кориолан» пьесаларының керемет аудармаларын жасады, олар бүгінгі күнге дейін Руставели театры репертуарының негізгі нұсқалары болып табылады. 1898 жылдың 26 маусымында Мачабели Тбилисидегі пәтерінен шығып, қайтадан көрінбеді. Мачабелиге арналған мұражай оның туған жері Тамарашеніде орналасқан, ол Грузия мен Осетия арасындағы қақтығыс аймағында жатыр. 1997 жылдың 23 шілдесінде жергілікті осетин ұлтшылдары жасады деген күдікпен жарылысқа ұшырап, қирап, 2008 жылғы Оңтүстік Осетия соғысынан кейін толығымен жойылды. Тбилисидің Сололаки ауданындағы бір көше Мачабели есімімен аталады. Осы көшеде Грузия жазушылар үйі орналасқан.
He was born into an old Georgian aristocratic family Machabeli in the village of Tamarasheni near Tskhinvali. Machabeli studied in St. Petersburg, in Germany, and in Paris. Returning in Georgia, he was closely allied with Ilia Chavchavadze, a leader of Georgian intellectual life of that time, whom Machabeli offered his assistance in all initiatives aimed at reviving Georgian culture and opposition to the Imperial Russian rule. He served an editor in chief of the leading Georgian national magazines Iveria (1882 3) and Droeba (1883 5). Despite his preoccupation with charities, especially orphanages, and extensive journalism, Machabeli made Shakespeare his life's work. Although, he never visited England, he produced, from 1886 to 1898, the brilliant translations of Hamlet, Othello, Macbeth, Richard III, Julius Caesar, Antony and Cleopatra, and Coriolanus, which to this day serve as the standard versions for the repertoire of the Rustaveli Theatre. Machabeli left his apartment in Tbilisi on June 26, 1898, and was never seen again. The museum dedicated to Machabeli is located in his native Tamarasheni, which lies in the ongoing Georgian Ossetian conflict zone. It was severely damaged, on July 23, 1997, in a blast allegedly organized by local Ossetian nationalists, and completely destroyed after the 2008 South Ossetia war. A street in Tbilisi's Sololaki district is named after Machabeli. This Writer's House of Georgia is located on this street.