Кіріспе

Пубис остеиті – жұқпалы емес, пубис симфизінің (кейде ұйысқан жамбас, жамбас симфизі немесе пубика симфизі деп те аталады) қабынуы, ол төменгі ішек және жамбас аймағында әртүрлі деңгейдегі ауыруға себеп болады. Пубис остеиті алғаш рет пубис үстінен хирургиялық операция жасаған науқастарда сипатталды және жамбас аймағына қатысты инвазивті процедуралардың кең таралған асқынуы болып табылады. Бұл спортшыларда да қабыну процесі ретінде кездесуі мүмкін. Пубис остеитінің қабыну процесі ме, жұқпалы процесі ме деген мәселе бойынша дәрігерлер арасында пікір таласы әлі де жалғасуда, әсіресе ішек немесе жамбас ауыруларынан шағымданып келген науқастармен кездескенде. Ол алғаш рет 1924 жылы сипатталған.

Белгілері мен симптомдары

Остеит жамбас симптомдарына жамбас аймағындағы икемділіктің жоғалуы, жамбастағы сырқырап ауыру, ал ауыр жағдайларда – жүгіру, тебу, бағытты өзгерту, тіпті тұру немесе көліктен түсу сияқты қарапайым әрекеттер кезінде өткір, шаншып ауыру сезімі кіруі мүмкін. Ададуктор лонгус бұлшық етінің басталу жерінде пальпация кезінде сезімталдық та жиі байқалады.

Диагностика

Остеит жұтқыншағын рентген сәулесі арқылы диагностикалауға болады, онда жамбас симфизінің бұзылуы және кеңеюі ерекше белгілер болып табылады. Компьютерлік томографияда (КТ) да осыған ұқсас өзгерістер көрінеді, бірақ КТ-ның көп жазықтық мүмкіндігі, дәстүрлі рентгенографияға қарағанда жоғары сезімталдыққа ие. Ультрадыбыста (ҰДТ) жақсы көрінбесе де, жоғарғы буын капсуласының қалыңдауы және киста пайда болуы диагноз қоюға көмектеседі, сондай-ақ жақын орналасқан аддуктор бұлшық еттерінің (әсіресе, ұзын аддуктор және тік құрсақ бұлшық еттері) қосалқы өзгерістері (мысалы, тендиноз) де байқалады. ҰДТ сонымен қатар остеит жұтқыншағымен бірге болатын және қосымша емдеуді қажет ететін жамбас қысылының ісігін жоққа шығаруға да пайдалы. ҰДТ және КТ екеуі де спортшының емдеу бағдарламасының бір бөлігі ретінде жамбас симфизіне кортикостероид енгізу үшін қолданылуы мүмкін. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) КТ және ҰДТ-ның диагностикалық артықшылықтарын біріктіреді, сонымен қатар сүйек кемігінің ісінуін көрсетеді және операторға тәуелді емес (ҰДТ-ден айырмашылығы), сондай-ақ сәулеленуді қолданбайды (КТ және рентген сәулесі сияқты). Осылайша, МРТ бағалау, диагностика және емдеу жоспарлау үшін ең қолайлы әдіс болып табылады.

Емдеу және алдын алу

Жақында ғана остеит жұтқыншағын емдеуге арналған нақты әдіс болған жоқ. Остеит жұтқыншағының тудырған ауырсынуы мен қабынуын емдеу үшін көбінесе қабынуға қарсы препараттар, созу жаттығулары және тұрақтандырушы бұлшықтарды күшейту тағайындалады. Аргентинада Topol және әріптестері 72 спортшыдағы созылмалы шатал/іш аймағындағы ауырсынуға шалдыққан, консервативті емге үмітсіз жағдайда, жаңа дәнекер тінін жасау және емделу процесін қайта жандандыру мақсатында глюкоза мен лидокаин инъекцияларын ("пролотерапия" немесе регенеративті инъекциялық терапия) қолдануды зерттеді. Емдеу жұтқыншақ сүйек тініне ай сайын инъекция жасаудан тұрды. Олардың ауырсынуы орташа есеппен 11 айға созылған, 3–60 ай аралығында ауысқан. Алынған емнің орташа саны 3 құрады, 1–6 аралығында. Ауырсынуларының 82%-ы жақсарды. Алты спортшының жағдайы жақсармады, ал қалған 66 спортшы 3 айдың ішінде спортқа толыққанды оралды. Ауыр жағдайларда жұтқыншақ симфизінің есімдік резеңдеуі сияқты хирургиялық араласуға тырысылуы мүмкін, бірақ оның сәттілік деңгейі жоғары емес, және хирургияның өзі кейінірек жамбас аймағында проблемаларға әкелуі мүмкін. Жамбас артроскопиясы саласындағы соңғы жетістіктер жұтқыншақ симфизінің эндоскопиялық резеңдеуін енгізді, бұл азырақ асқынулармен жоғары сәттілік деңгейіне ие болуы мүмкін. Австралия Футбол Лигасы остеит жұтқыншағының таралуын азайту үшін бірқатар шаралар қабылдады, атап айтқанда, жас ойыншылардың дене шынықтыру мөлшерін шектеуді және ойыншылардың денесі жетілмеген кезде оларға қойылатын физикалық талаптарды жалпы азайтуды ұсынды. Остеит жұтқыншағы, ерте және дұрыс емделмесе, спортшының мансабын аяқтауы немесе олардың болашағына белгісіздік әкелуі мүмкін.

Эпидемиология

Австралиялық футболшылар арасындағы остеит жұтқыншасының жиілігі соңғы он жылда күрт артты. Бұған үш себеп деп есептеледі:

Австралиялық футболдың физикалық талаптарының күшеюі. Ойынның кәсіби деңгейге көтерілуімен және ойыншылардың толық уақытты спортшыларға айналуымен қатар, жүгіру жылдамдығы, тепкілеу қашықтығы, секіру және тәсілдеу сияқты факторлардың өсуіне байланысты кіндік аймағына күшті күш түседі. Футбол алаңдарының бетінің қаттынуы. Алаңдар бұрынғыдан жақсы дренаждалған, және ойын көбінесе жабық стадиондарда өтеді, онда алаңға жаңбыр тимейді. Австралия футболы бастапқыда қысқы маусымда жұмсақ, лайлы алаңдарда ойналатын ойын ретінде дамыды, ал қазіргі заманғы беттер бұлшықет және сүйек жарақаттарының көбеюіне әкеп соқты. Футболшылардың дене мөлшері мен күшіне деген талаптың артуы. Бұл жас ойыншылардың денесі толық жетілмеген кезеңде бұлшық массасын дамытуға ұмтылуына себеп болды. Дамыған құрсақ бұлшықеттері кіндік сүйегіне қосымша жүктеме түсіреді, бұл жас ойыншыларда остеит жұтқыншасының көбеюін түсіндіреді. Кейбіреулер осы жағдайды мектеп футболында ойнап жүргенде дамытады.

Жүктілік

Релаксин гормонының әсерінен жамбас буынын қоршап тұрған және оны байланыстыратын буындарға (симфиз) зақымдану мүмкін. Бұл гормон босану кезінде жамбас буындарын жұмсарту үшін бөлінеді. Осы кезде қайталамалы күш түсу, құлау, сығу және аяқтан тайғану буындардың оңай зақымдануына себеп болуы мүмкін. Гормон әдетте босанғаннан кейін жоғалып, буындар қайтадан нығаяды. Кейбір әйелдерде әлсіздік сақталып, нәрестені көтеріп жүру немесе тіпті кішкентай қадам басу сияқты әрекеттер симфиздің буынында аздап, бірақ үнемі бөлінуге немесе жылжуға алып келуі мүмкін, бұл буын беттеріне бекітілген буындарда фиброкартиляж мен жамбас сүйектерінің зақымдануына әкелуі мүмкін. Симптомдардың бірі немесе бірнешесі болуы мүмкін: жамбас аймағында, жамбаста, белдің төменгі бөлігінде және санатта ауыру. Бұл жағдайдан құтылуға бірнеше ай (немесе тіпті жылдар) қажет болуы мүмкін. Остеит пубис (жамбас сүйектерінің қабынуы) алғашқы сатыларында түсірілген рентген суреттері дұрыс емес нәтижелер көрсетуі мүмкін – ауыру сезімі болуы мүмкін, бірақ егер бір аяқтап тұрып сурет түсірмесе (яғни, «қарлығаш» позасында) зақым көрінбейді. Процесс жалғасып, дами бергенде, кейінірек түсірілген суреттерде жамбас сүйектерінде сүйек эрозиясы байқалады. Остеит пубис жамбас белдеуінің ауыруымен де байланысты болуы мүмкін.