Кіріспе

Джеймс Мэдисонның Федералисттік қағазы

Федералисттік қағаздардың 14-шы нөмірі – Джеймс Мэдисонның «Ұсынылып отырған Конституцияға аумақтың кеңдігінен туындаған қарсылықтарға жауап» атты эссесі. Бұл эссе Федералисттік қағаздар жинағының он төртінші бөлімі болып табылады. Ол алғаш рет 1787 жылдың 30 қарашасында «The New York Packet» газетінде «Publius» псевдонимімен жарияланды, осы атпен Федералисттік қағаздардың барлығы жарық көрді. Онда антифедералистердің АҚШ-тың ұсынылып отырған Конституциясына қатысты басты қарсылығы қарастырылады: АҚШ-тың тым үлкен аумағы бір ел ретінде әділ басқаруды мүмкін емес етеді. Мэдисон бұл мәселеге Федералисттік қағаздардың 10-шы нөмірінде тоқталып, осы эсседе қайта оралды.

Өмірбаян

Он үш колония Ұлыбританиядан бөлініп шыққанда, олар Конфедерация мақалаларында баяндалған негізде ұлттық үкімет құрды. Бұл басқару жүйесінде ұлттық үкіметтің өкілеттігі өте шектеулі болды, бұл штаттарға тәуелсіз қызмет етуге мүмкіндік берді, себебі мақалада былай делінген: «әрбір штат өзінің егемендігін, бостандығын және тәуелсіздігін, сондай-ақ барлық билігін, құзыреттілігін және құқығын сақтайды». Алайда, Конфедерация мақалалары тиімді емес екені дәлелденді, сондықтан 1786 жылы басшылар үкімет мәселелерін талқылау үшін Аннаполис конвенциясы деп аталған жиын өткізді. Бұл жиын 1787 жылғы Конституциялық конвенцияға жол ашты, онда жаңа үкімет құру және АҚШ Конституциясын жазу мәселелері талқыланды. Конституцияда үш тармақты қамтитын, күшті жалпы үкімет ұсынылды: Заң шығарушы, Атқарушы және Сот. Антифедералистер ұсынылған құжатқа қатысты көптеген алаңдаушылықтарды білдірді. Конституцияны ратификациялау үшін олардың алаңдаушылықтарын жою және тыныштандыру қажет болды. Александр Гамильтон, Джеймс Мэдисон және Джон Джей атты үш делегат осы тартыншақтылықты сезініп, Конституцияның мағынасын және артықшылықтарын қорғауды және түсіндіруді өздеріне міндет етті. Олар 85 эссе жазды, оларға «The Federalist» деп ат қойылды (кейінірек, 20-ғасырда олар «The Federalist Papers» деп белгілі болды), барлығы «Публиус» псевдонимімен Нью-Йорк газеттерінде «Нью-Йорк штатының халқына» деп басылды. 85 федералисттік эсседен және 10 айлық талқылаудан кейін Конституция 1788 жылғы 21 шілдеде ратификацияланды. 14-ші федералисттік эссе одаққа қол жеткізуге тырысатын үкімет түрінің анықталуы, одақтың мөлшері, жалпы үкімет пен штаттар арасындағы биліктердің бөлінуі, одақ ішіндегі саяхаттау және одақтың шекарасындағы штаттарға қатысты пайдалар сияқты мәселелерді қарастырды.

Республика мен демократия

Мэдисон алғашқы тақырыбы – республика мен демократияның ерекшелігі. Нью-Йорк штатының губернаторы Джордж Клинтон, Конституция ратификацияланған кезде Антифедералистік қағаздардың маңызды авторларының бірі, өз аргументін қолдау үшін «Заңдар рухы» атты саяси философ Монтескьеге сілтеме жасады. Клинтонның үшінші эссесінде, «Еркіндікті сақтау немесе мүлікті қорғау үшін біріктірілген үкімет астындағы аумақтың тым үлкендігі» деген тақырыпта, ол барлық штаттарды біріктіріп, күшті үкімет құрудың ұсынылып отырған үкімет түрін сәтсіз ететінін айтады. Монтескьеге қайта сілтеме жасап, Клинтон республиканың табысқа жетуі үшін оның кішкентай аумақта болуы керектігін мәлімдейді. Әйтпесе, «амбициялы адам» тым көп билікке ие болып, оны теріс пайдаланып, халықты қанауға ұшыратуы мүмкін. Клинтонның алаңдаушылығына жауап ретінде Мэдисон Клинтонның республика мен демократияны шатастырғанын түсіндіреді. Мэдисон бұрын Федералистердің 10-шы Федералистік қағазында демократия мен республика арасындағы айырмашылықтар туралы кеңінен жазған. Сондықтан, осы эсседе ол екі үкімет түрін анықтау арқылы аргументін жинақтап, оқырмандарды «алдыңғы қағаздарға» сілтеме жасайды. Ол демократияны халықтың барлық жиналысы арқылы жүзеге асырылатын үкімет ретінде сипаттайды, ал республика «өкілдер мен агенттер» арқылы басқарылады. Сондықтан Мэдисон Клинтонның республиканың табысқа жетуі үшін кішкентай аумақ қажет деген пікірін жоққа шығарып, ежелгі Грекия мен «қазіргі» Италия мысалдары сәтсіз республикалар емес, тұрақсыз, сәтсіз демократиялар екенін түсіндіреді. «Амбициялы адамның» пайда болу мүмкіндігі демократияда ғана бар, себебі демократияда үкіметті мемлекеттің барлық азаматтарының жиналысы басқарады және олар барлық қажетті міндеттерді орындайды. Лидерлік болмағанда, тұрақсыздық анық, бұл жеке тұлғаға көтеріліп, бір адамның абсолютті билігі бар монархиялық үкімет құруға мүмкіндік береді. Алайда, қазір «Мэдисон моделі» деп аталатын жағдайда, Мэдисон осы жағдайдың мүмкін болмайтын үкімет моделін жасады. Мэдисон Монтескье көтерген мәселені мойындады және оны Монтескье ойларының нәтижесінде шешті. Одақтың республикасында тексеру және тепе-теңдік жүйесі болады. Мэдисон үш тармақтан тұратын үкімет құрды: әр тармақтың өзіне тән міндеттері мен өкілеттіктері бар, сондай-ақ әр тармақ басқаларына «тексеру және тепе-теңдік» жүргізеді. Бұл екі фактор үкіметтегі ешбір топтың немесе адамның тым көп бақылауға немесе билікке ие болмауын қамтамасыз етеді, осылайша Клинтонның алаңдаушылығын жоққа шығарады.

Одақтың көлемі

Клинтонның тағы бір атап көрсетуі Монтескьеге сәйкес, республика тек шағын аумақта ғана сақтала алады. Медисон "бейбітшілік шартында белгіленген [аумақтық] шекараларды" нақты градустармен шекаралардың орналасқан жерін көрсете отырып және арақашықтықты есептеу арқылы қарастырады. Ол бұл сан алғашқыда үлкендей көрінгенімен, іс жүзінде оңай шаруа екенін түсіндіреді. Медисон Одақтың көлемі Германия мен Польшадан, олардың тарап кеткеніне дейін, сәл ғана үлкен екенін айтады, және олардың екеуі де өздерінің "ұлттық мәжілісінің" табысты жиналыстарын өткізіп тұрды. Ол содан кейін Ұлыбританияның, тіпті арал болғандықтан, кішірек болса да, парламенттік отырысқа қатысу үшін өкілдің жүруі керек қашықтық Одақтағыдан әлдеқайда артық екенін түсіндіреді. Егер Одақпен шамалас көлемде және қашықтықтағы осы еуропалық елдер өкілдерінің жемісті жиналуын қамтамасыз ете алса, онда Одақ та солай істей алмайтынына ешқандай себеп жоқ. "Федералды фермер II" басылымында Федералды фермер өзінің наразылығын жалғастырып, өкілдерді қорғаудан азаматтарды қорғауға көшті. Ол федералдық жүйеге байланысты азаматтар сотқа бару үшін орта есеппен 150-200 миль жол жүруге мәжбүр болады деп мәлімдеді. Медисон осы және ұқсас шағымдарға жауап ретінде Одақ құрылғаннан кейін жолдарды қысқарту, мемлекетаралық каналдар салу және саяхатшыларға қолайлы жағдай жасау сияқты көлік инфрақұрылымын жақсарту мүмкіндігі болатынын айтты. Медисон аумақ үлкендей көрінсе де, саяхатшыларға қолайлы жағдай жасау үшін жаңарулар жасалатынын білдіреді.

Штат шекаралары

Мэдисон Одақтың шекарасында орналасқан штаттар, айналасындағы елдердің шабуылына ұшырайтынын түсіндіреді. Ондай кезде штатқа адам күші мен ресурстар қажет болады. Мэдисон, үкіметтік конвент орнынан алыс жатқан штаттың өкіл жіберуі ыңғайсыз болғанымен, қаржылық және әскери қолдау алуға мүмкіндігі бар екенін талдайды. Демек, тиімділік салдасын қарастырғанда, Одақтың шебінде орналасқан және алыс болуының салдарынан қиындықтарға тап болатын штат, Одақ құрылымынан "басқа жағынан" одан да көп пайда көреді, сондықтан оған қатысуға болады.

Федералды және штаттық үкіметтері бар республика

Мэдисон федералистер ұсынатын үкіметтің маңызды қағидасын түсіндіреді. Одақта барлық республика мүшелерін қызықтыратын мәселелер бойынша шектеулі өкілеттіктерге ие жалпы үкімет болады, содан кейін тұрақты республиканы сақтау үшін әр штаттың өз үкіметі болатын бағынышты үкіметтер құрылады. Штаттар өздерінің аумағында тұратын азаматтар және "жеке қарастырылатын мәселелер" бойынша билікке ие болады. Осыны айта отырып, Мэдисон антифедералистердің үш алаңдаушылығын сейілтіп жіберді: біреуін Федеральді фермер, ал екеуін Джордж Клинтон көтерген. 1787 жылдың 7 қазанында Федеральді фермер жалпы және штаттық үкіметтер арасындағы билік бөлінісіне қатысты алаңдаушылықтарын жариялады. Бірақ федералистердің жоспары – мұндай жағдайлардың туындауына жол бермейтін штаттық үкіметтер құру. Мэдисон бұл мәселені қорытындылап, антифедералистердің алаңдауға негізі жоқ екенін, себебі олардың жоспары штаттық үкіметтерді жою емес, керісінше, оларды сақтап, жалпы үкіметті үйлестіру екенін айтады.

Ескерткіштердің басқалары

Жоғарыда айтылған мәселелерге қоса, Мэдисон Одақтың кеңеюі туралы да қысқаша жазады. Мэдисон эссесін Нью-Йорк халқына штаттардың біртұтастығын бұзбау үшін, Одақты таңдауға шақырумен аяқтайды.

Негізгі көздер

Мэдисон, Джеймс. Федералистік 14. Нью-Йорк: n. с., 1787 жыл. Конгресс. мемлекеттік ресурстар. "Конфедерация мақалалары". n. d. Конгресс кітапханасы Континенттік конгресс журналдары 1774—1789; Конгресс кітапханасындағы түпнұсқалық жазбалардан Уортингтон Чонси Форд, қолжазбалар бөлімінің бастығы редакциялады; VII том. 1777: 1 қаңтар – 21 мамыр; Вашингтон үкіметтік баспаханасы, 1907 жыл. Сторинг, Герберт Дж., ред. "Федералистікке қарсы № 14, Біріккен үкімет аумағының көлемі бостандықты сақтауға немесе мүлікті қорғауға тым үлкен (Като эссесі № III)." "Толық антифедералист". 7 томдық. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1981 жыл. Монтескье, Шарль. Монтескье: Заңдар рухы. Кембридж университетінің баспасы, 1989 жыл. Мэдисон, Джеймс. Федералистік 10. Нью-Йорк: n. с., 1787 жыл. Конгресс. мемлекеттік ресурстар. Желі. Кетчам, Ральф. "Федералды фермер №2". Антифедералистік құжаттар және Конституциялық конвенция талқылаулары. N. п.: Signet Classics, n. d. 276–280. Басып шығарылған. Кетчам, Ральф. "Федералды фермер №1". Антифедералистік құжаттар және Конституциялық конвенция талқылаулары. N. п.: Signet Classics, n. d. 266–275. Басып шығарылған.