Кіріспе

Александр Гамильтонның Федералистік мақаласы

Федералист №15 – Александр Гамильтонның «Федералистік мақалалар» жинағындағы он бесінші мақала. Ол 1787 жылдың 1 желтоқсанында «The Independent Journal» (Нью-Йорк) газетінде Publius псевдонимімен жарияланды, осы атпен «Федералистік мақалалардың» барлығы жарық көрген. №15 АҚШ-ты қанағаттанарлық түрде басқарудағы Конфедерациялық Ережелердің кемшіліктерін қарастырады; бұл осы тақырыптағы алты мақаланың біріншісі. Оның тақырыбы – «Қазіргі Конфедерацияның Одақты сақтауға жеткіліксіздігі».

Очерк реферат

Федералистік №15 азаматтарды ескертеді, штаттар ұлттық жеңілсіздікке жеткен. Штаттар арасында анархия қаупі бар, ал қарыз алу және несие беру саясаты қырқыстар тудырып жатыр. Публий штаттардың өз тыныштығы, қадір-қасиеті және беделін сақтау үшін, күштірек атқарушы билігі бар жаңа үкімет құруы керек екенін айтады. Публий Конфедерацияның Ережелеріне сәйкес, ұлттық үкіметтің штаттар орындауы үшін заңдар шығару ғана билігінде екенін көрсетеді. Ұлттық үкімет өз заңдарын күштеңдетіп орындай алмайды, себебі штаттарды түрмеге отырғызуға болмайды, ал әскер болмағандықтан ұлттық үкімет штаттардан салық жинай алмайды. "[Ү]кімет заң шығару билігін білдіреді. Заңның мәніне сәйкес, оған санкция қосылуы керек; яғни, бағынбау үшін жаза немесе айып [.]" Публий үкіметтің заңдарының артында күш болуы керек деп талас қояды. Ол оқырманға бағынбау үшін жазалау қажеттігін еске салады, себебі "адамдардың құмарлықтары осы шектеусіз ақыл мен әділдік талаптарына сәйкес келмейді". Мемлекеттерді емес, жеке адамдарды жазалау қажет, өйткені "жаман әрекеттің ар-ұятсыздығы көп адамға бөлінгенде, оның беделіне деген құрмет бір адамға түскендегіден аз әсер етеді".

Өмірбаян

Бұл кезде АҚШ-тың жағдайы өте қиын болды, себебі үлкен қарыздар, шетелдік державаның иелігіндегі аумақтар, әскери күштің жетіспеуі, ақша тапшылығы, Миссисипи өзенімен қатынасу мүмкін болмауы, сауданың дамымауы, шетелдік державалардың құрметсіздігі, мүліктің құнының төмендеуі, несие алудың қиындығы және үкіметтің елдегі билігінің әлсіздігі байқалды. Осы "ұлттық тәртіпсіздік, кедейлік және беделсіздік" Гамильтонды Америка Құрама Штаттарының азаматтарын қауіпсіздік, тыныштық, қадір-қасиет және абырой үшін күресуге шақыруға, сондай-ақ Конфедерация мақалаларын қолдаушыларға қарсы шығуға жетеледі. Гамильтон Конфедерация жақтастары федералистердің идеяларын қабылдамай, өздерінің сенімді ұсыныстарын жасамай, прогреске кедері келтірді деп мәлімдеді, себебі олар қандай да бір маңызды өзгерістер жасауға қысым сезінді. Осы мәселелердің көпшілігін шешу үшін алғашқы қадам – қазіргі үкімет жүйесін өзгерту болды.

Гамильтонның дәлелдері

Гамильтонның пікірінше, үкіметтегі ең ірі мәселе – мемлекеттерге жиынтық түрде заң шығару принципі болды, бұл көптеген тәуелсіз билік орындарын құрады. Бұл үкімет қабылдаған заңдар конституциялық түрде міндетті болғанымен, мемлекеттер орындау немесе орындамау мүмкіндігіне ие ұсыныстарға айналды дегенді білдірді. Мұның себебі Конфедерация жеке адамдарға емес, корпорацияларға немесе қауымдастықтарға ғана заң шығарды. Мұндай заңнама азаматтарға қатысты заңдарды күшіне енгізудің жалғыз жолы зорлық-зомбылық арқылы болатындығын білдірді, бірақ мұндай жағдай тумады. Гамильтон осы себепті мемлекеттер арасындағы шарттар мен келісімдердің құндылығы төмен және оларға сенуге болмайды деп санды. Ол сондай-ақ, елдің мемлекеттері бір-бірімен қарым-қатынаста болуы мүмкін екенін айтты. Бұл идеалды болмаса да, «тұрақты және іс жүзінде қолданылатын» болар еді, ал егер ұлттық үкіметке деген ниет сақталса, онда ол басқаша сипаттамаларға ие болуы керек. Үкіметтің өзі заңдар шығару құқығын білдіреді, ал заңдарда соттар немесе әскерилер қолдана алатын салдарлар немесе жазалар болуы керек. Алайда, Конфедерацияның Актілері бойынша заңдарды орындай алатын мұндай жүйе болған жоқ, бұл үкіметті тиімсіз етті. Гамильтонның пікірінше, үкімет адамдардың әрекеттері «ақыл мен әділдіктің» талаптарына сай келмейтіндіктен және адамдар тобы жеке әрекет ететін адамдарға қарағанда азырақ сақтықпен әрекет ететіндіктен құрылды: «Бейнеге қатысты алаңдаушылық», - деп жазады Гамильтон, «жаман әрекеттің ұяттылығы бір адамға тигенде, оны бірнеше адамға бөліскенде аз әсер етеді». Гамильтон сондай-ақ, егемендік биліктердің мәніне байланысты, адамдар өз билігіне құмар бола бастады деп санды. Мұндай құштарлықтар олардың келісімге келуге деген ниеттерін азайтады, бұл үкіметті осындай жолмен басқару мүмкін емес екенін дәлелдейді. Гамильтон өзінің сөзін Конфедерацияның Актілеріне шабуыл жасап аяқтайды, бұл жүйе бірден емес, бірте-бірте сәтсіздікке ұшырауы тиіс екенін, барлығы «жеңілдік пен ыңғайлылықтың көндіретін дауысына бағынып, әлсіз және құлазыған ғимарат біздің басымызға құлап, қираған жерімен бізді ұшырады» дейді.

Шешім

Гамильтон бірнеше билеушілерден тұратын ұлттық үкіметтің кемшіліктерін сараптап, елдің құлдырап кетпес бұрын түзету жолын ұсынды. Гамильтон, Джей және Мэдисон қорғаған Конституция мен Конфедерация Актілері билік пен байлықты әртүрлі бөліп берді, осының салдарынан халықтың белгілі бір топтары өзгерістерден зиян көретін немесе пайда көретін болар еді. Дегенмен, бұл өзгерістер АҚШ-қа ұзақ мерзімді пайда әкелу және оның құлдырауына жол бермеу мақсатында жасалды. Шындығында, өзгеріске қарсы шыққан көптеген адамдардың себебі, олардың экономикалық немесе саяси мәртебесіне жаңа тәртіп қауіп келтіргендігі болды. Қарсылықтарға қарамастан, федералистердің жаңа ұсынысы Конфедерацияны қолдаушылардан үлкен артықшылықпен жеңіске жетті.