Эликура Чиуайлаф Науэльпан – Чилидің Mapuche ақыны, Mapudungun және испан тілдерінде жазады. 2020 ж. Ұлттық әдебиет сыйлығының иегері, Mapudungun поэзиясының көшбасшысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Эликура Чихуаилаф Нахуелпан (eliˈkuɾa tʃiwajˈlaf nawelˈpan, 1952 жылы Кечурехьюде, Каутин провинциясында дүниеге келген) – чилилік мапуче ақыны және жазушысы. Оның туындылары мапудунгун және испан тілдерінде жазылған, сондай-ақ көптеген басқа тілдерге аударылған. Ол Пабло Неруда сияқты өзге де ақындардың шығармаларын мапудунгун тіліне аударған. 2020 жылғы Ұлттық әдебиет сыйлығының иегері – бұл сыйлықты алған алғашқы мапуче жазушысы. Ол мапудунгун поэзиясының лонкосы, яғни басшысы деп есептеледі және халықтың ауызша дәстүрін сақтап, жазу жұмыстарын жүргізеді. "Elicura" сөзі мапудунгун тілінде "мөлдір тас", "Chihuailaf" – "көл үстіндегі тұман", ал "Nahuelpán" – "барыс/пума" деген мағынаны білдіреді. "Recado Confidencial a los Chilenos" кітабында ол бала кезінде от басында әңгімелесу өнерін ("nvtram") және қарттардың ақылын ("gulam") үйренгендігі туралы айтады. Сол сияқты, табиғаттың алуан түрлілігі оған жасырын ғаламдық күшті үйретті. Өзінің бай және сан алуан мәдениетін жеткізу қажеттілігі оны Оралитор – мапуче қарттарының ауызша хабарларын жеткізуші етіп жасады, бұл тағдыры "Көк армандар" (Kallfv Pewma) арқылы айтылды: «Бұл әнші болады, сен маған Сөздің көк атын бердің». "Recado Confidencial a los Chilenos" кітабында ақын Табиғат Ананы қорғауға арналған терең сезімдерін білдіреді, мапуче халқы оны үстемдік құратын мәдениет – постмодерн капитализммен қауіпті деп санайды. Қазіргі экологиялық дағдарысты ескере отырып, оның үндеуін тек чилиліктер ғана емес, барлық адам естуі керек. "Recado Confidencial a los Chilenos" (Чилиліктерге арналған хабарлама; Селсо Камбиазо аударған) кітабының ағылшын тіліне аудармасы 2009 жылы Trafford Publishing баспасында жарық көрді.
Elicura Chihuailaf Nahuelpán (eliˈkuɾa tʃiwajˈlaf nawelˈpan, 1952 in Quechurehue, Cautín Province) is a Mapuche Chilean poet and author whose works are written both in Mapudungun and in Spanish, and have been translated into many other languages as well. He has also translated the works of other poets, such as Pablo Neruda, into Mapudungun. He is the recipient of the 2020 National Prize for Literature, the first Mapuche writer to receive this award. He has been referred to as the lonco, or chieftain, of Mapudungun poetry, and works at recording and preserving the oral tradition of his people. "Elicura" is from the Mapudungun phrase for "transparent stone", "Chihuailaf" means "fog spread on the lake", and "Nahuelpán" is "tiger/cougar". In his book Recado Confidencial a los Chilenos, he talks about a childhood around the bonfire, in which he learnt the art of conversation ("nvtram") and the advice of the elderly ("gulam"). Similarly, nature with its diversity taught him the cosmic vitality hid from those unwary. This need to express his cultural richness, diverse in itself, made him become an Oralitor, that is, carrier of the oral expression of the Mapuche elderly, this destiny being told by means of "Blue Dreams" (Kallfv Pewma): This will be a singer, you said / giving me the Blue Horse of the Word. In Recado Confidencial a los Chilenos, the poet presents a deeply felt defense of Mother Nature, whom the Mapuche consider threatened by the dominant culture: post modern capitalism. Considering the current environmental crisis, his message should be listened not only by Chileans but by everybody. The English translation of Recado Confidencial a los Chilenos (Message to Chileans; translated by Celso Cambiazo) is now in print published by Trafford Publishing in 2009.