Кіріспе

Сасанидтер империясының қарулы күштері

Сасанидтер әскері – Сасанидтер қарулы күштерінің негізгі әскери құрамы, Сасанидтер теңіз күштерімен бірге қызмет етті. Әскердің құрылуы Сасанидтер империясын құрған Ардашир I (224–241 жылдары билеген) таққа отырған кезге дейін барып жетеді. Ардашир Персия империясын жаңғыртуды көздеп, осы мақсатқа жету үшін жеке басқаруындағы, офицерлері сатраптардан, жергілікті билеушілер мен ақсүйектерден бөлек тұрақты әскер құрып, әскери реформалар жасады. Ол Ахеменидтердің әскери ұйымдарын қайта жаңғыртты, парфяндық атты әскер үлгісін сақтап, жаңа түрдегі қару-жарақтар мен қоршау соғысы тактикасын қолданды. Бұл оған және оның ізбасарларына 400 жылдан астам уақыт бойы қызмет еткен әскери жүйенің бастауы болды. Осы кезеңде Сасанидтер империясы, Рим империясымен және кейін Шығыс Рим империясымен бірге, Батыс Еуразиядағы соңғы антикалық дәуірдегі екі үлкен державаның біріне айналды. Сасанидтер әскері Ераншахрды ("Иран жері") шығыстан Хефталиттер мен түріктер сияқты орталық Азия көшпенділерінің шапқыншылығынан қорғады, ал батыста Рим империясымен үнемі күресті.

Әскер

Сасанидтер дәуіріндегі парсылардың соғыс жүргізу тәсілі Ахеменид патшалары тұсындағы ата-бабаларынан күрт өзгеше болды. Уақыттың әкелген басты өзгерістері – соғыс күймелерін дерлік толығымен қолданбау, піл корпусының аса маңызды және ірі рөлге ие болуы, парфян үлгісіндегі атты әскердің, оның ішінде ауыр катафракттардың және аттан жебе атқандардың кеңінен қолданылуы болды. Қызметтің төрт негізгі түрі мойындалды, олардың әрқайсысы әртүрлі деңгейде тұрды: пілдер, атты әскер, садақшылар және жаяу әскер.

Бөлімдер

Пахлави тілінде спахтың кіші бөлімдері вашт, ал ірі бөлімдері гонд деп аталды. Араб тіліндегі "жунд" (جند) сөзі "армия" деген мағына береді. Сасанид әскері "ондық жүйе" бойынша ұйымдастырылған, яғни оның құрылымдық бөлімдері он, жүз, мың және он мың сарбаздан тұратын бірліктерден тұратын. Сасанидтік дереккөздерде ондық – радаг, жүздік – тахм деп аталған, оған тахмдар шені бар офицер басшылық еткен. Драфш – драфш салар шені бар офицердің басқаруындағы ірі бөлім (шамамен 1000 сарбаз). Сасанид Иранының әскери элитасының басшысы артештарән салар деп аталды.

Ғимараттар мен құрылыстар

Сасанилер кейде зор қорғаныстарды (мысалы, Ирадж қамалы) әскери және жорықтар үшін база ретінде пайдаланды. Сасанилердің қорғаныс шебіндегі бекіністер (мысалы, Дербент және Горган) кейіннен қарсыластарының территорияларына қарама-қарсы шекараларда салынды.