Кіріспе

Құс түрлері Солтүстік алып көкпар (Macronectes halli), сондай-ақ Холлдың алып көкпары деп те аталады, Оңтүстік мұхиттарында кездесетін ірі, жыртқыш теңіз құсы. Оның таралған аймағы туысқан оңтүстік алып көкпардың (Macronectes giganteus) таралған аймағымен кеңінен үйлеседі, бірақ сәл солтүстікке қарай жылжыған.

Таксономия

Солтүстік алып көкбауыр 1912 жылы Австралияда туған орнитолог Грегори Мэтьюс оңтүстік алып көкбауырдың бір түрі ретінде, Macronectes giganteus halli триноминалды атауымен ресми түрде сипаттады. "Халли" деген эпитетті австралиялық орнитолог Роберт Холлды құрметтеу үшін таңдады, ол Кергелен аралдарында көбейетін құстарды сипаттаған болатын. Қазіргі таңда солтүстік алып көкбауыр жеке түр деп саналады және Macronectes halli есімді биноминалды атауға ие. Ол монотипті, яғни кез келген кіші түрлер танылмайды. Туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі "үлкен" мағынасын білдіретін *makros* және "суда жүзуші" мағынасын білдіретін *nēktēs* сөздерінің қосындысынан тұрады. "Көкбауыр" атауы Киелі кітаптағы Әулие Петрдің су үстінде жүргені туралы айтылған оқиғаға сілтеме жасайды, бұл құстардың су бетінде жүгіріп, содан кейін ұшып көтерілу әрекетімен байланысты. Екі алып көкбауыр түрі Macronectes туысын құрайды. Олар Procellariiformes орнына, түтік мұрынды теңіз құстары немесе көкбауырлар отрядына жатады. Барлық түтік мұрынды құстардың мұрын тесіктері түтікшелі болып келеді, ал Procellariidae тұқымдасына жататын, нағыз көкбауырлардың мұрын тесіктері жоғарғы тұмсығының бойымен біріккен. Procellariformes құстарының тұмсығында жетіден тоғызға дейін ерекше мүйізді пластиналар болады, ал көкбауырларда осы пластиналардың бірі жоғарғы тұмсығының иілген бөлігін, яғни максиллярлық тісшесін құрайды. Олар балауыз эфирлері мен триглицеридтерден тұратын асқазан майын өндіреді, ол провентрикулда сақталады. Бұл май жаулардан қорғану үшін ауыздан шашыратылуы мүмкін, сондай-ақ балапандар мен ересектердің ұзаққа созылған ұшуларында энергияға толы тағам ретінде қызмет етеді. Соңында, олардың мұрын жолынан жоғары орналасқан тұз безі бар, ол көп мөлшерде теңіз суын ішіп алудың нәтижесінде денедегі тұзды кетіруге көмектеседі. Ол мұрын тесіктерінен концентрленген тұзды ерітіндіні бөліп шығарады.

Сипаттама

Солтүстік алып петрелдің ұзындығы орташа есеппен 1,5 метрге жетеді, ал диапазоны 1,2-1,6 метр аралығында болады, қанаттарының ұзындығы 1,8-2,1 метрді құрайды. Оның дене мөлшері біршама өзгеріп отырады және бұл түрдің денесі оңтүстік туысымен шамалас. Ең ірі денелі колония Оңтүстік Джорджия аралдарында орналасқан, онда 56 еркектің орташа салмағы 5 кг, ал 43 әйелдің орташа салмағы 4,2 кг. Ең кішкентай денелілер Чатем аралдарында кездеседі, онда 19 еркектің орташа салмағы 4,5 кг, ал 21 әйелдің орташа салмағы 4 кг. Түрдің жалпы салмағы 4,5-6 кг аралығында болуы мүмкін.

Солтүстік алып петрелдер оңтүстік алып петрелдерге ұқсас жерлерде азықтанады, бірақ солтүстік алып петрелдердің ертерек көбейетін маусымына байланысты, басқа уақытта. Бұл мекенді пайдаланудағы уақытша бөліну түрлер арасындағы бәсекелестікті азайтады деп саналады, ал әйелдердің еркектерге қарағанда жиі пелагикалық сапарлар жасауы түр ішіндегі бәсекелестікті төмендетеді.

Өсіру

Құстар орташа есеппен он жасында ұялай бастайды және оңтүстік алып қанатымен бірге аралдардағы колонияларда ұялайды. Олар өз тектілерінен 6 апта бұрын ұялайды.