Кіріспе

Индол-3-бұта қышқылы (1H индол-3-бутано қышқылы, IBA) - молекулалық формуласы C12H13NO2 болатын ақ немесе ашық сары кристаллдық қатты зат. Атмосфералық қысымда 125°С-та ерігеннен кейін қайнағанға дейін ыдырайды. IBA - ауксиндер тұқымдасына жататын өсімдік гормоны, көптеген саудадағы бау-бақша өсімдіктерін тамырдандыру өнімдерінің құрамдас бөлігі.

Өсімдік гормоны

IBA суда толық ерімейтіндіктен, оны өсімдіктерді тамырлау үшін 75% немесе одан да таза алкогольде ерітеді, бұл шешімді 10 000 мен 50 000 ppm құрайды. Осы спирт ерітіндісін дестильденген сумен қажетті концентрацияға дейін сұйытылады. IBA суда еритін тұз түрінде де болады. Ең жақсы нәтиже алу үшін ерітінді салқын, қараңғы жерде сақталуы керек. Бұл қосылыс тек синтетикалық деп саналды, алайда қосылыстың жүгері және басқа да түрлердің жапырақтары мен тұқымдарынан оқшауланғандығы туралы хабарланды. Жүгеріде IBA-ның IAA және басқа да қосылыстардан биосинтезденетіндігі көрсетілді. Бұл химиялық зат Саликс (Силва) тұқымдасының кез келгенінен де алынуы мүмкін.

Өсімдіктің тіндік өсірілімі

Өсімдіктің тіндерінде IBA және басқа ауксиндер тамырлар түзілуін микроөнімелеу деп аталатын процедурада in vitro бастау үшін қолданылады. Өсімдіктердің микроөнімі - өсімдіктердің эксплантаттар деп аталатын шағын үлгілерін қолдану және оларды дифференциацияланған немесе дифференциацияланбаған жасушалардың өсуіне ұшырату процесі. Кинетин сияқты цитокининдермен байланысты IBA сияқты ауксиндерді калюс деп аталатын дифференциацияланбаған жасушалар массасының пайда болуына себепші болуы мүмкін. Каллдың пайда болуы микроөнірістірудің алғашқы қадамы ретінде жиі қолданылады, онда калл жасушалары тамырлар сияқты басқа тіндерді түзуге себеп болады, оларды тамырлар өндіретін ауксиндер сияқты белгілі бір гормондарға ұшырату арқылы. Тамырдан тамырдың түзілуіне дейін өтетін процесс жанама органогенез деп аталады, ал егер тамырлар экспантан тікелей түзілсе, ол тікелей органогенез деп аталады. Камелия синессі туралы зерттеуде әр ауксиннің тамыр түзілуіне салыстырмалы әсерін анықтау үшін үш түрлі ауксиннің, яғни IBA, IAA және NAA әсері зерттелді. Түрлер бойынша алынған нәтижелерге сәйкес, IBA басқа ауксиндерге қарағанда тамырлардың жоғары өнімділігін береді. IBA әсері IBA тамырлар түзілуінде ең көп қолданылатын ауксин болып табылатын басқа зерттеулермен сәйкес келеді.

Механизм

IBA-ның нақты жұмыс істеу әдісі әлі де белгісіз болса да, IBA майлы қышқылдардың β-окистенуіне ұқсас процесс арқылы IAA-ға айналуы мүмкін деген генетикалық дәлелдер табылды. IBA-ны IAA-ға айналдыру IBA-ның зауыттардағы IAA-ның қоймасы ретінде жұмыс істейтінін көрсетеді. IBA ААА-ға айналып кетпейді, бірақ ауксин ретінде өздігінен әрекет етеді деген басқа да дәлелдер бар.