Кіріспе

XVII ғасырдағы Азиядағы саудагер Франсуа Карон (François Caron; 16001673) - Нидерландыға бас сауғалаған француз гугенот, ол 30 жыл бойы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясына (Vereenigde Oost Indische Compagnie немесе VOC) қызмет етті, Батавияда (Джакарта) бас директорға дейін аспаздың көмекшісінен көтерілді, ол генерал-губернатордан бір сынып төмен. Ол 1651 жылы VOC-дан зейнеткерлікке шықты, кейіннен 1665 жылы 1673 жылы қайтыс болғанға дейін жаңа құрылған Француз Шығыс Үнді компаниясының бас директоры болып тағайындалды. Карон шын мәнінде Брюсселде гугенот босқындары отбасында дүниеге келгенімен, кейде Жапонияға аяқ басқан алғашқы француз деп саналады. Ол Францияның азаматы болып, 60 жасында Колбердің көндіргенімен Француз Шығыс Үнді компаниясының басшысы болды. Осылайша, француздық доминикандық миссионер Гийом Корте, оның тұқымынан туған, күшті талап қоюы мүмкін. Осыған қарамастан, франко-жапондық қарым-қатынастардың алғашқы белгілі мысалы екеуінен де бұрын, 1615 жылы Хасекура Цуненаганың Францияға сапары болып табылады.

Жапония

Карон Голландияның "Шидем" кемесімен Жапонияға бара жатқанда, 1619 жылы Хирадоға келген. Ол кемені тастап (заңды түрде немесе дезертирлік жолмен) Хирадода жұмыс істей бастады, 1626 жылы толық фабриканың көмекшісі болды. Ол жапон тілін тез үйреніп, жергілікті әйелмен (Егучи Джузаэмонның қызы) қарым-қатынас құрды. Карон дарынды дипломат болған және голландиялықтардың сауда-саттықпен айналысатын шогунның ықыласына ие болу үшін маңызды болды. 1636 жылы Эдоға тағы бір сапарда Карон тұтқын Питер Нюйцті босату үшін керемет мыс шам ұсынды (ол Нikkō Tōshō gū ғибадатханасында орнатылған және әлі де тұр). 1639 жылы 3 ақпанда Карон Николаес Кукбеккердің орнын Жапониядағы VOC opperhoofd (бас фактор немесе саудагер) лауазымына ие болды. Бұл кезде шогун қатаң оқшаулау саясатын жүзеге асырып, барлық шетелдіктерді де қуып жіберді және христиандық прозелитизмді қылмыстық қылмыс деп жариялады. Нагасакиден шыққан португал саудасы толығымен шығарылды, ал Хирадодағы VOC қоймалары жойылды, өйткені олардың бірі оның құрылған христиандық күнімен (" 1638 жылы") ойып жазылған. Голландиялықтар, қазір жапон жерінде сауда жасауға рұқсат етілген жалғыз еуропалықтар, Деджима кішкентай жасанды аралына көшіруге мәжбүр болды, бірақ Карон 1641 жылдың жазында көшірудің алдында өзінің opperhoofd ретінде мерзімін аяқтады.

Нидерландыға оралу

1641 жылы Каронның компаниямен Жапониядағы келісім-шарты аяқталды, ол отбасымен бірге Еуропаға көшіруді күтіп Батавияға кетті. Сол кезде ол генерал-губернатордың жанында Азиядағы VOC басқарушы органы - Шығыс Үндістан Кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 1641 жылы 13 желтоқсанда Карон сауда флотының қолбасшысы ретінде Еуропаға оралды.

Азиядағы жаңа тапсырмалар

Ол 1500 гульдерлік капиталмен өте жақсы сыйақы алса да, 1643 жылы "Олифант" кемесімен Азияға қайта оралды. Батавияға келген соң, ол жапондық жұбайының қайтыс болғанын біледі. Олар ешқашан заңды түрде үйленбегендіктен, Карон өзінің балаларын заңды түрде қабылдауға ресми өтініш берді. Осы арада Еуропаға оралғанда ол 1645 жылы келген Констанция Буденмен ұлы болып, оған тағы жеті бала туып берді. Осы кезеңде Каронның жетістіктері күріш, күкірт, қант және индиго өндірісін қайта құрылымдауды және қытайлық қарақшылармен сауданы бәсеңдетуді қамтыды. 1646 жылы Батавияға қайтуға мәжбүр болды. 1647 жылы генерал-губернатордан кейінгі екінші бас директор болып тағайындалды. 1651 жылы Карон жеке сауда туралы айыптаулар бойынша Корнелис ван дер Лийнмен бірге Нидерландыға шақырылды, бірақ ол өз ісін сәтті қорғады және компаниядан құрметпен отставкаға кетті.

Француздық Шығыс Үндістан компаниясының қызметіне тағайындалу

1664 жылы француз қаржы министрі Жан Батист Колбер XIV-ді жаңадан құрылған Француз Шығыс Үнді компаниясына патент беруге көндірген кезде Англия мен Голландиямен француз бәсекелестік аренасы Азияға кеңейді. Кольберт Каронды осы жаңадан пайда болған кәсіпорынның жетекші рөлін қабылдауға көндірді. 1665 жылы компанияның бас директоры болды. Бұл әрекетті голландтар сатқындық деп санады, ал Каронға провинциялардан мәңгілікке тыйым салынды.

Жапония мен Қытай

Карон Қытай мен Жапониямен сауда-саттық орнатуды ұсынды. Ол Қытайдан жібек пен басқа да тауарлар сатып алып, оларды "60 немесе 70 пайыз пайдамен" күміс үшін Жапонияға сатуды ұсынды. Бұл күміс дереу Қытайдан "сауда дөңгелегі" арқылы сату үшін көбірек тауарлар сатып алуға пайдаланылуы мүмкін, ол Франциядан күміс жұмсағаннан кейін ғана өзін-өзі қамтамасыз етеді. Каронның пікірінше, "бұл француз компаниясын байытатын жалғыз сауда". Людовик XIV-дің Жапония императорына ресми хаты жасалды және оны жеткізу және одан кейінгі сауда келіссөздері туралы нұсқаулар дайындалды, бірақ бұл жоспар жүзеге асырылмаған және хат Жапонияға ешқашан жеткізілмеген. Бұл әрекеттің сәтті болғаны екіталай, өйткені Жапония сол кезде Сакокудағы оқшаулау саясатына қатты берілді.

Мадагаскар

1665 жылы Франсуа Карон Мадагаскарға барды. Компания Мадагаскарда колония құруға үлгермеді, бірақ жақын маңдағы Бурбон (қазіргі Реюньон) және Исль-де-Франс (қазіргі Маврикий) аралдарында порттар құрды. XVII ғасырдың аяғында француздар шығыс жағалауда сауда орындарын құрды.

Үндістан

Карон Үндістанда Суратта (1668) және Масулипатамда (1669) француз форпостарын құрды; Луи XIV оған Сент-Михаэль орденін беру арқылы осы жетістіктерін мойындады. 1668 - 1672 жылдары Суратта "Коммисар" болды. Француз Шығыс Үндістан компаниясы 1673 жылы Пондичерриде сауда орталығын құрды. Бұл қала ақырында Францияның Үндістандағы басты қонысы болды. 1672 жылы ол Сейлондағы француз күштерін басқаруға көмектесті, онда Трикомалидегі стратегиялық шығанақ басып алынды және Коромадель жағалауындағы Сент-Том (мейлапур деп те аталады) да алынды; дегенмен, оның әскери табысының салдары қысқа болды. Француздар осы кішігірім жаулап алулардан 1673 жылы Карон Еуропаға бара жатқанда қуып шығарылды. Ол 1673 жылы 5 сәуірде Еуропаға қайтып келе жатқанда Лиссабон маңында кемесі суға батып қайтыс болды.

Құрметтер

Қасиетті Михаил ордені, 1672 жыл