Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кенияның 8-ші вице-президенті Майкл Кристофер Киджана Вамалва (25 қараша 1944 – 23 тамыз 2003) – кениялық белгілі саясаткер, қайтыс болған сәтте Кенияның сегізінші вице-президенті қызметін атқарған.
8th Vice President of Kenya
Michael Christopher Kijana Wamalwa (25 November 1944 – 23 August 2003) was a renowned Kenyan politician who at the time of his death was serving as the eighth Vice President of Kenya.
Ерте өмір
Майкл Кристофер Кияна Вамалва Кенияның Бунгома ауданындағы Кимилилиге жақын орналасқан Сосио ауылында дүниеге келді. Ол ықпалды депутат Уильям Вамалваның ұлы болды. Ол өз мектебі, Strathmore мектебінде басшы болып сайланды және ең үздік дебатшы атанды. Ұлттық эссе сайысында жеңіске жетіп, БҰҰ студенттер форумында Кенияны өкілдік етті. 1965 жылы ол Лондон Король колледжінде заңды оқу үшін Достастық стипендиясын алды, 1968 жылы заң бойынша үшінші дәрежелі дипломмен бітірді, содан кейін Лондон экономика мектебінде оқуын жалғастырды. 1970 жылы Линкольн қонақүйінде адвокаттық құқық алды. Ол сол жылы Кенияға оралып, Найроби университетінде заң пәнінен сабақ берді. Оның кейбір студенттері кейіннен оның саяси одақтастары мен қарсыластары болды. Осы кезеңде ол Китале айманындағы отбасылық шаруашылықтарды басқарды, сондай-ақ Кения тас кен компаниясының бас директоры және Кения-Жапония қауымдастығының директоры сияқты бірнеше маңызды мемлекеттік лауазымдарды атқарды.
Michael Christopher Kijana Wamalwa was born in Sosio, a village near Kimilili in Kenya's Bungoma district. He was the son of an influential MP, William Wamalwa. He went on to become head boy and the best debater at his secondary school, Strathmore School. He won a national essay competition and represented Kenya at a UN student forum. In 1965, he was awarded a Commonwealth scholarship to study law at King's College London, graduating with a third class honours degree in Law in 1968 before going on to the London School of Economics. He was called to the bar at Lincoln's Inn in 1970. He returned to Kenya that same year and taught law at the University of Nairobi. Some of the students he taught there would later become his political allies and opponents. During this period, he also ran the family farms in the Kitale area, as well as holding several prominent government positions, including general manager of the Kenya Stone Mining Company and director of the Kenya Japan Association.
Саясат
Уамвалваның саясатқа алғашқы қадамы 1974 жылғы Кения парламенттік сайлауында болды. Жасы отызға толмаған ол, қарсыластарының пікірінше, өте жас және тым бай отбасынан шыққандықтан сайлау округін тиімді түрде өкілдеуге лайық емес еді. Оның сайлау кампаниясы әсерлі болды: ол ұшақ пайдаланды және әсем қоғамдық митингтер ұйымдастырды. 1979 жылы Масинде Мулироның қолдауымен ол сайлауда жеңіске жетті. 1992 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Кениядағы алғашқы көппартиялық сайлауға дейін Уамвалва FORD оппозициялық қозғалысының Ford Kenya фракциясымен байланыс жасады. Ол Саботи сайлау округінің депутаты болып сайланды, сонымен қатар партиясының бірінші вице-төрағасы болды. 1994 жылдың қаңтар айында Огинга Одинганың қазасынан кейін Ford Kenya төрағасы болды. Уамвалва 1997 жылғы Кения сайлауына оппозицияның жетекшісі ретінде қатысты, бірақ нәтижесі нашар болды және жалпыұлттық дауыс санауында төртінші орынға ие болды.
Wamalwa's first foray into politics came in Kenya's 1974 parliamentary election. Just 30, his opponents painted him as too young and from too wealthy a background to effectively represent his constituency. His campaign was flashy: it included the use of an aircraft and extravagant public rallies. He finally won a seat in 1979, as a protégé of Masinde Muliro. In the run up to the first multi party elections in post independence Kenya, in 1992, Wamalwa identified with the Ford Kenya faction of the FORD opposition movement. He was elected MP for Saboti Constituency, as well as the First Vice Chairman of his party. In January 1994, he became chairman of Ford Kenya following the death of Oginga Odinga. Wamalwa went on to contest the 1997 Kenyan elections as a leader of the opposition, but he fared badly and came only fourth in the nationwide tally of votes.
Саяси өмір
Том Мбоя, Рональд Нгала және ПОЛ Лумумбамен қатар Вамалва дарынды кениялық шешен болды. Ол байлығын кедейлер мен мұқтаждарға көмектесу үшін, мектеп оқу ақысын төлеп, олардың тұрмыс деңгейін көтеруге жұмсады. Ол жастарды, кедейлерді және мұқтаждарды өз армандарына жете алуларына қолдау көрсету мақсатында "Touch Africa" қорын құрды. Ол Рифт-Вэлли провинциясының Транс-Нзоя ауданының Саботи сайлау округінің депутаты болды. Оның туған қаласы Кітале. Кения тарихында сирек кездесетін жағдай ретінде, ол тайпалық/этникалық бірбеткейліксіз дауыс жинауға қол жеткізді. Ол президент Мвай Кибакинің ізбасары деп есептелді.
Alongside Tom Mboya, Ronald Ngala and PLO Lumumba, Wamalwa was a gifted Kenyan orator. He sacrificed his riches to assist the poor and needy by paying school fees and assisting in raising living standards of the poor. He started the Touch Africa foundation with a view toward empowering youths, the poor, and the needy to realize their dreams. He was a member of Parliament (MP) for Saboti Constituency, in Trans Nzoia District, Rift Valley Province. His home town was Kitale. Perhaps uniquely in Kenyan history, he managed to secure votes without tribal/ethnic chauvinism. He was thought of as an automatic successor of President Mwai Kibaki.
2002 жылғы сайлау
2002 жылғы жалпы сайлауға дейін Вамалва оппозициядағы көрнекті тұлғаларымен бірігіп, KANU партиясын биліктен ығыстыруға тырысты. KANU тәуелсіздік алғаннан бері үкіметтің басында болды. Ол 1997 жылғы президенттікке кандидаттар болған Charity Kaluki Ngilu және Mwai Kibaki-ге қосылып одақ құрды. Кейін оларға 1997 жылғы президенттік сайлауда да бақ сынаған Raila Odinga және президент Daniel Toroitich Arap Moi өзінің ізашарының ұлы Uhuru Kenyatta-ны мұрагері етіп таңдағаны белгілі болған соң KANU-дан шығып кеткен Kalonzo Musyoka да қосылды. Бұл көптеген KANU белсенділеріне ұнамады, олар Musyoka мен Odinga-ға қосылып, кең оппозициялық одақ құрды, ол National Rainbow Coalition (NARC) деп аталды және KANU-ды биліктен қуғызды. Mwai Kibaki президент болып сайланды және оның президенттік сайлаудағы жеңісіне қосқан үлесі үшін Wamalwa-ны вице-президенттікпен марапаттады.
In the run up to the 2002 general elections, Wamalwa closed ranks with fellow opposition stalwarts in a bid to wrestle KANU out of power. KANU had been the ruling party since independence. He joined fellow 1997 presidential candidates Charity Kaluki Ngilu and Mwai Kibaki and formed an alliance. They were later joined by Raila Odinga who had also contested in the 1997 presidential elections, and Kalonzo Musyoka who jumped ship from KANU after all indications proved that president Daniel Toroitich Arap Moi had settled on his predecessor's son Uhuru Kenyatta as his heir to the presidency. This was seen in bad light by many KANU stalwarts who joined Musyoka and Odinga into the broad opposition alliance that formed the National Rainbow coalition (NARC) that swept KANU from power. Mwai Kibaki was elected president and in turn rewarded Wamalwa with the Vice Presidency for his contribution to his presidential win.
Денсаулығы нашарлау
2002 жылдың соңында сайлау науқаны кезінде Муаи Кибаки көлік апатында ауыр жарақат алып, емделу үшін Лондонға жеткізілді. Сол жерде оны Вамалва зиярат етті, ол да ауырып, шамамен бүйрек ауруынан емделді. Бұл, әдетте, одан әрі аурудың алғы күретамы болды, себебі ол 2003 жылдың ортасында тағы да ауырып, қайтадан Лондонға емделуге барды. Ол қысқа ғана уақытқа жазылып, Кенияға оралып, Ивон Намбияға әсем тойда үйленді; ол Шекспир тілімен ұсыныс жасады және таңғы пальто киіп, ескі Форд машинасымен шіркеуге келді. Тойдан кейін екі ай өткен соң Вамалва тағы да тексеру үшін Корольдік тегін ауруханаға қайтты, бұл оның денсаулығы дәрігерлердің көрсеткенінен де нашар деген кең пікірге әкелді. Ол ешқашан толыққанды жазылған жоқ. 2003 жылдың 23 тамызында қайтыс болды және Киталдегі өз шаруашылығында мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Вамалваның ауруы мен өлімінің себебі даулы болып келді, үкіметтен жасалған ресми мәлімдемелерде нақты себеп көрсетілмеді, бірақ кейбіреулер оның ЖИТС/АИДС-тен қайтыс болғанын айтады. Кениялық түрлі газеттерде оның ауруының себептері ретінде подагра, кеуде инфекциясы немесе панкреатит аталып өтті, ал британдық "Экономист" журналы оның өлімінің АИДС-қа байланысты асқынулар салдарынан болғанын хабарлады.
In late 2002, during the election campaign, Mwai Kibaki was seriously injured in a car accident and was flown to London for treatment. There he was visited by Wamalwa, who also fell ill and had to be treated, supposedly for kidney problems. This was apparently the forerunner of further illness because he was taken ill again in mid 2003 and was once again treated in London. He briefly recovered, and returned to Kenya to marry Yvonne Nambia in a sumptuous ceremony; it was said that he proposed in Shakespearean English, and arrived at church in a vintage Ford, wearing a morning coat. Just two months after the wedding, Wamalwa returned to the Royal Free Hospital for another check up, leading to widespread speculation that his health was worse than doctors had been letting on. He was never to recover. He died on the morning of 23 August 2003, and was given a state burial at his farm in Kitale. The cause of Wamalwa's illness and death has been disputed, and official statements from the government did not specify a particular cause, though some claim that he died of HIV/AIDS. Various Kenyan newspapers listed gout, a chest infection, or pancreatitis as the reasons for his illness, while the British magazine The Economist reported his death had been caused by complications relating to AIDS.