Кіріспе

Кенияның 8-ші вице-президенті Майкл Кристофер Киджана Вамалва (25 қараша 1944 – 23 тамыз 2003) – кениялық белгілі саясаткер, қайтыс болған сәтте Кенияның сегізінші вице-президенті қызметін атқарған.

Ерте өмір

Майкл Кристофер Кияна Вамалва Кенияның Бунгома ауданындағы Кимилилиге жақын орналасқан Сосио ауылында дүниеге келді. Ол ықпалды депутат Уильям Вамалваның ұлы болды. Ол өз мектебі, Strathmore мектебінде басшы болып сайланды және ең үздік дебатшы атанды. Ұлттық эссе сайысында жеңіске жетіп, БҰҰ студенттер форумында Кенияны өкілдік етті. 1965 жылы ол Лондон Король колледжінде заңды оқу үшін Достастық стипендиясын алды, 1968 жылы заң бойынша үшінші дәрежелі дипломмен бітірді, содан кейін Лондон экономика мектебінде оқуын жалғастырды. 1970 жылы Линкольн қонақүйінде адвокаттық құқық алды. Ол сол жылы Кенияға оралып, Найроби университетінде заң пәнінен сабақ берді. Оның кейбір студенттері кейіннен оның саяси одақтастары мен қарсыластары болды. Осы кезеңде ол Китале айманындағы отбасылық шаруашылықтарды басқарды, сондай-ақ Кения тас кен компаниясының бас директоры және Кения-Жапония қауымдастығының директоры сияқты бірнеше маңызды мемлекеттік лауазымдарды атқарды.

Саясат

Уамвалваның саясатқа алғашқы қадамы 1974 жылғы Кения парламенттік сайлауында болды. Жасы отызға толмаған ол, қарсыластарының пікірінше, өте жас және тым бай отбасынан шыққандықтан сайлау округін тиімді түрде өкілдеуге лайық емес еді. Оның сайлау кампаниясы әсерлі болды: ол ұшақ пайдаланды және әсем қоғамдық митингтер ұйымдастырды. 1979 жылы Масинде Мулироның қолдауымен ол сайлауда жеңіске жетті. 1992 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Кениядағы алғашқы көппартиялық сайлауға дейін Уамвалва FORD оппозициялық қозғалысының Ford Kenya фракциясымен байланыс жасады. Ол Саботи сайлау округінің депутаты болып сайланды, сонымен қатар партиясының бірінші вице-төрағасы болды. 1994 жылдың қаңтар айында Огинга Одинганың қазасынан кейін Ford Kenya төрағасы болды. Уамвалва 1997 жылғы Кения сайлауына оппозицияның жетекшісі ретінде қатысты, бірақ нәтижесі нашар болды және жалпыұлттық дауыс санауында төртінші орынға ие болды.

Саяси өмір

Том Мбоя, Рональд Нгала және ПОЛ Лумумбамен қатар Вамалва дарынды кениялық шешен болды. Ол байлығын кедейлер мен мұқтаждарға көмектесу үшін, мектеп оқу ақысын төлеп, олардың тұрмыс деңгейін көтеруге жұмсады. Ол жастарды, кедейлерді және мұқтаждарды өз армандарына жете алуларына қолдау көрсету мақсатында "Touch Africa" қорын құрды. Ол Рифт-Вэлли провинциясының Транс-Нзоя ауданының Саботи сайлау округінің депутаты болды. Оның туған қаласы Кітале. Кения тарихында сирек кездесетін жағдай ретінде, ол тайпалық/этникалық бірбеткейліксіз дауыс жинауға қол жеткізді. Ол президент Мвай Кибакинің ізбасары деп есептелді.

2002 жылғы сайлау

2002 жылғы жалпы сайлауға дейін Вамалва оппозициядағы көрнекті тұлғаларымен бірігіп, KANU партиясын биліктен ығыстыруға тырысты. KANU тәуелсіздік алғаннан бері үкіметтің басында болды. Ол 1997 жылғы президенттікке кандидаттар болған Charity Kaluki Ngilu және Mwai Kibaki-ге қосылып одақ құрды. Кейін оларға 1997 жылғы президенттік сайлауда да бақ сынаған Raila Odinga және президент Daniel Toroitich Arap Moi өзінің ізашарының ұлы Uhuru Kenyatta-ны мұрагері етіп таңдағаны белгілі болған соң KANU-дан шығып кеткен Kalonzo Musyoka да қосылды. Бұл көптеген KANU белсенділеріне ұнамады, олар Musyoka мен Odinga-ға қосылып, кең оппозициялық одақ құрды, ол National Rainbow Coalition (NARC) деп аталды және KANU-ды биліктен қуғызды. Mwai Kibaki президент болып сайланды және оның президенттік сайлаудағы жеңісіне қосқан үлесі үшін Wamalwa-ны вице-президенттікпен марапаттады.

Денсаулығы нашарлау

2002 жылдың соңында сайлау науқаны кезінде Муаи Кибаки көлік апатында ауыр жарақат алып, емделу үшін Лондонға жеткізілді. Сол жерде оны Вамалва зиярат етті, ол да ауырып, шамамен бүйрек ауруынан емделді. Бұл, әдетте, одан әрі аурудың алғы күретамы болды, себебі ол 2003 жылдың ортасында тағы да ауырып, қайтадан Лондонға емделуге барды. Ол қысқа ғана уақытқа жазылып, Кенияға оралып, Ивон Намбияға әсем тойда үйленді; ол Шекспир тілімен ұсыныс жасады және таңғы пальто киіп, ескі Форд машинасымен шіркеуге келді. Тойдан кейін екі ай өткен соң Вамалва тағы да тексеру үшін Корольдік тегін ауруханаға қайтты, бұл оның денсаулығы дәрігерлердің көрсеткенінен де нашар деген кең пікірге әкелді. Ол ешқашан толыққанды жазылған жоқ. 2003 жылдың 23 тамызында қайтыс болды және Киталдегі өз шаруашылығында мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Вамалваның ауруы мен өлімінің себебі даулы болып келді, үкіметтен жасалған ресми мәлімдемелерде нақты себеп көрсетілмеді, бірақ кейбіреулер оның ЖИТС/АИДС-тен қайтыс болғанын айтады. Кениялық түрлі газеттерде оның ауруының себептері ретінде подагра, кеуде инфекциясы немесе панкреатит аталып өтті, ал британдық "Экономист" журналы оның өлімінің АИДС-қа байланысты асқынулар салдарынан болғанын хабарлады.