Кіріспе

Жапонияның Канагава префектурасындағы Зен буддалық ғибадатханасы

Зюирокусан Энгаку Кошо Зенджи (瑞鹿山円覚興聖禅寺), немесе Энгаку-дзи (円覚寺) – Жапониядағы ең маңызды Зен буддалық ғибадатхана кешендерінің бірі және Камакураның бес тауының екіншісі. Ол Токионың оңтүстігінде, Канагава префектурасының Камакура қаласында орналасқан. 1282 жылы (Камакура дәуірінде) құрылған бұл ғибадатхана классикалық жапон Зен монастырының дизайнын сақтайды, ал Шариден мен Ұлы қоңырау (大鐘) ұлттық қазыналар деп танылған. Энгаку-дзи – Камакураның ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу жөніндегі ұсынысына енген жиырма екі тарихи орынның бірі. Ол Йокосука желісіндегі Кита-Камакура станциясына жақын, Кита-Камакурада орналасқан. Шындығында, теміржол жолдары ғибадатхана аумағына кіретін жолдың жанындағы, кішкентай көпірмен кесіліп өтетін тоғанның бойындағы жол арқылы өтеді.

Тарих

Ғибадатхана 1282 жылы қытай Дзен дінінің дінбасы Мугаку Соген (1226–1286) құрылған, бұл Жапонияның сол кездегі билеушісі, регент Ходжо Токимуне 1274–1281 жылдар аралығында моңғол шапқыншылығын тойтарғаннан кейін оның өтініші бойынша болған. Токимуне Дзен дініне берілгендігімен ұзақ уақыттан бері танымал болды және ғибадатхана соғыста екі тараптан да қаза тапқандарды құрметтеу үшін, сондай-ақ Дзен дінінің ықпалын тарату орталығы ретінде құрылды. Сол кездегі жазбаларға сәйкес, құрылыс жұмыстары басталғанда, "Толық ағарту" сутрасының (жапонша: engaku kyō 円覚経) бір данасы бастапқы құрылыс жұмыстары кезінде тас сандықта төбеден қазылып шығарылды, осылайша ғибадатхана осы атты алды. Ғибадатхананың өркендеуі мен құлдырауы ғасырлар бойы жалғасты. Оның қазіргі түрі Дзен дінінің қызметкері Сейсетсу Шучоға (1745–1820), сондай-ақ Дайю Кокуси деп белгілі, Эдо дәуірінің соңында оны қайта жаңартып, нығайтқан арқасында мүмкін болды. Бұл реформалар мен ғибадатхана тарихы үшін ерекше маңызды жыл 1785 жыл болды, ол "Негізделудің 500 жылдығы" ретінде танылды. Мэйдзи дәуірінде Энгаку-дзи Канто аймағындағы Дзен оқытуының басты орталығына айналды; Имакита Косен және Соен Шаку осы кезеңде бірден кейін бірі абат болды, ал Дайсец Тейтаро Сузуки олардың шәкірті болды. Ғибадатханада әлі де зазен курстары өткізілуде, әр таңертең (жаңа жыл және қазан айының басында) және әр сенбі күні түстен кейін (тамыз айынан басқа) ашық медитация сессиялары ұйымдастырылады. Сондай-ақ, айдың екінші және төртінші жексенбісінде сағат 9:00-де уағыз айтылады, одан кейін зазен сеансы өтеді. Бұл іс-шаралар бас зал (Бутсуден), Кожирин және Ходжо ғимараттарында сәйкесінше өткізіледі. Жыл сайын шілде айының соңында төрт күндік "Жазғы лекциялар сериясы" ұйымдастырылады.

Сәулет

Өрт әр түрлі уақытта көптеген ғимараттарға зиян келтірген, ал төменде көрсетілген мерзімдер қазіргі көріністегі құрылыстардың салынуына қатысты. Кіреберістен бастап, ғибадатхана ғимараттары орманды төбеге қарай көтеріледі, маңызды ғимараттар перпендикулярлы дзен стилінде түзу сызық бойында орналасқан; қарапайым ғимараттар мен ағаштар үйлесімді тұтас композицияны құрайды. Жалпы, осы жерде 18 ғибадатхана бар.

Санмон

Екі қабатты бас қақпа немесе Санмон (山門) 1785 жылы Сейсетсу басқарган қайта құру жұмыстарының бөлігі ретінде қайта салынды. Император Фусимидің (1265-1317) каллиграфиялық туындысы жазылған ағаш тақташада "Энгаку Кошо Зенджи" деп жазылған. Жоғарғы қабатта Бодхисаттва, он алты архат және он екі көктегі генералдың мүсіндері орналасқан. Шатыры мыспен жабылған. Бұл Канагава префектурасының маңызды мәдени мүлігі болып саналады.

Бетсуден

Энгаку-дзи кешенінің ортасындағы үлкен заманауи Буцуден (仏殿) (; негізгі зал;) Ұлы Канто жер сілкінісінен қирағаннан кейін 1964 жылы қайта салынды. Бұл жаңа ғимарат, айналасын шағандар қоршаған, 1573 жылғы жобаға сәйкес салынды. Ол ғибадатхананың басты құдайы – Жәшемі бар Шакиамуни (Хокан Шака Ньораи) мүсініне арналған. Бұл отырып бейнеленген мүсін Камакура дәуірінің соңына жатады. Сол залдағы Бонтен және Тайшакутен мүсіндері 1692 жылдан сақталған. Төбедегі айдаһар суретін Тадаси Мория Сейсон Маэданың жетекшілігімен салған. Алдыңғы кіреберіс үстінде император Го Когонның (1338–74) "Дайкомьохден" деген қалампыр жазуы орналасқан.

Сембуцудо мен Кодзирин

Сембуцудо (選仏堂) – 1699 жылы салынған, зен медитациясына арналған, сабаннан төселген шатыры бар зал және сутралар сақталатын қойма. Кодзирин (居士林) – үй иелері (коджи) үшін зен медитациясына арналған зал. Бұл жерде, әдетте жексенбі күндері, жаңадан келгендер мен жалпы жұртшылық үшін медитация сеанстары өтеді. Екі ғимарат та Буцуденнің сол жағында орналасқан және жұртшылыққа ашық.

Огане (ұлттық қазына) және Бентендо

1301 жылдың тамызында Мононобе Кунимицу құйған Енгаку-дзидің Ұлы қоңырауы (大鐘) 2,6 метр биіктікте, Камакурадағы барлық ғибадатхана қоңырауларының ең үлкені (іс жүзінде Кантодағы ең үлкені). Ол Ходжо Садатоки (1271-1311) Еношимадағы Бензайтен киіз үйіне уақытша шегініп алғаннан кейін тапсырыс бойынша жасалған. Бұл қоңырау және Кенчо-дзидегі қоңырау – Канагава префектурасындағы осы қолөнер санатындағы Ұлттық қазына атағын алған жалғыз қоңыраулар (сондай-ақ Камакура дәуірінен жеткен жалғыз қоңыраулар). 1540 жылғы ванигучи гонгы қоңырау мұнарасына ілінген. Ол маңызды мәдени мүлік ретінде танылған. Бентендо (弁天堂) – Эношимадағы Бензайтен киіз үйіне арналған. Аңыз бойынша, Огане қоңырауын құю Бензайтеннің қорғауының арқасында сәтті аяқталған. Әр 60 жыл сайын екі ғибадатхана арасында үлкен салтанатты шара өтеді.

Шариден (Ұлттық қазына)

Шариден (舎利殿) (реликвиар залы) – 3x3 өлшемді, бір қабатты, иримоя стиліндегі, төбесі жабық, хиноки кипарисі қабығымен жабылған ғимарат. Бұл Канагава префектурасындағы Ұлттық қазына мәртебесіне ие жалғыз құрылыс. 1285 жылы Ходжо Садатоки (1271-1311) салған бастапқы ғимарат 1563 жылы өрттен қирады. Қазіргі ғимарат Ниши Микадодағы Тайхейджи монастырінен көшірілген, бірақ ол Муромачи дәуіріне дейін салынған. Құрылысы Қамакура дәуірінде Қытайдан әкелінген кара йо (қытай стиліндегі сәулет) стиліне жатады, сонымен қатар Зеншу йо (зен сектасы стилі) деп те аталады. Онда Қытайдағы Ноньинджи ғибадатханасы Минамото но Санетомоға сыйға тартқан Шакиамунидің тісі сақталып отыр деген мәлімдеме бар.

Кіру және ыңғайлы жағдайлар

Ғибадатхана кешеніне кіру үшін келушілерге кіру ақысы (2017 жылы 300 иен) алынады, сондай-ақ кейбір ғимараттарға кіру үшін қосымша, ұқсас ақы төлеу қажет. Санмонның төменгі жағындағы кіреберіс маңында туристік тауарлар сататын дүкендер орналасқан, ал Шариден бағында және Ұлы қоңырау тұрған жерде сусын ішуге мүмкіндік бар. Осы жерден Кіта Камакура айманындағы басқа ғибадатхана кешендеріне, мысалы, Джочи-дзи және Токей-дзиге (Энгаку-дзи мектебінің тағы бір ғибадатханасы) аңғардың әсем көрінісін тамашалауға болады.