Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон буддистік ғибадатханасы Нарада
Japanese Buddhist temple in Nara
Тодай-дзи (東大寺) – бұл бір кезде Жапонияның Нара қаласында орналасқан күшті Жеті Ұлы ғибадатхананың бірі болған буддистік ғибадатхана кешені. 738 жылы негірленгенімен, Тодай-дзи 752 жылға дейін ашылмады. Ғибадатхананың құрылысы, өте құрметтелген Тан әулетінің қытай ғибадатханаларын үлгі етіп салуға жасалған әрекет болды. Одан бері ғибадатхана бірнеше рет қайта жаңартылды, ең маңызды қайта құрылысы (Ұлы Будда залы) 1709 жылы жүзеге асты. Оның Ұлы Будда залында (大仏殿 Daibutsuden) жапон тілінде Дайбуцу (大仏) деп аталатын Будда Вайрокананың әлемдегі ең үлкен қола мүсіні орналасқан. Бұл ғибадатхана сонымен қатар буддизмнің Кегон мектебінің жапондық бас штабы болып табылады. Ғибадатхана, Нара қаласындағы жеті басқа орынмен бірге – ғибадатханалар, қасиетті орындар және т.б. – ЮНЕСКО-ның «Ежелгі Нараның тарихи ескерткіштері» тізіміндегі Дүниежүзілік мұра ретінде тіркелген.
Tōdai ji (東大寺) is a Buddhist temple complex that was once one of the powerful Seven Great Temples, located in the city of Nara, Japan. Though it was originally founded in the year 738 CE, Tōdai ji was not opened until the year 752 CE. The construction of the temple was an attempt to imitate Chinese temples from the much admired Tang dynasty. The temple has undergone several reconstructions since then, with the most significant reconstruction (that of the Great Buddha Hall) taking place in 1709. Its Great Buddha Hall (大仏殿 Daibutsuden) houses the world's largest bronze statue of the Buddha Vairocana, known in Japanese as Daibutsu (大仏). The temple also serves as the Japanese headquarters of the Kegon school of Buddhism. The temple is a listed UNESCO World Heritage Site as one of the "Historic Monuments of Ancient Nara", together with seven other sites including temples, shrines and places in the city of Nara.
Шығу тегі
Император Шому (724–749 жылдары тақ отырған) 728 және 749 жылдар аралығында Нарада храм салуды монах-сәулетші Робенге бұйырды. Бұл жарлық Қытайдың аса құрметтелген Тан әулетінің храмдарын үлгі алуға жасалған әрекетті білдірді. Тодай-дзи "Нараның Ұлы Буддасы" деп белгілі Нара Дайбуцумен, яғни Будда Бирушананың бейнесімен әйгілі. Тодай-дзи (сол кезде Киншосен-дзи деп аталатын) Ямато провинциясының провинциялық храмы және барлық провинциялық храмдардың басшысы ретінде тағайындалды. 729 жылы Нагая жасаған төңкеріс, 735–737 жылдары шешек індетінің кең таралуы, бірнеше жыл қатарынан нашар егін жинау, содан кейін 740 жылы Фудзивара но Хироцугу бастаған көтеріліс елдегі жағдайды хаостыққа толы етті. Император Шому осы кезеңдегі тұрақсыздықтың белгілі бір деңгейін көрсететіндей, астананы төрт рет көшіруге мәжбүр болды.
Emperor Shomu (r. 724–749) ordered the monk architect Roben to build a temple at Nara between 728 and 749. This decree represented an attempt to imitate Chinese temples from the much admired Tang dynasty. Todaiji is well known for the Nara Daibutsu, also known as "The Great Buddha of Nara," which is an image of the Buddha Birushana. Tōdai ji (still Kinshōsen ji at the time) was appointed as the provincial temple of Yamato Province and the head of all the provincial temples. With the alleged coup d'état by Nagaya in 729, a major outbreak of smallpox around 735–737, worsened by several consecutive years of poor crops, followed by a rebellion led by Fujiwara no Hirotsugu in 740, the country was in a chaotic situation. Emperor Shōmu had been forced to move the capital four times, indicating a certain level of instability during this period.
Ерте жапон буддизміне қатысты рөлі
Аңыз бойынша, монах Гёки Синто мен Буддизмді жақындастыру үшін Исе Ұлы Қасиетті Орындарына барды. Ол жеті күн мен жеті түн бойы сутраларды оқыды, оракул Вайрокана Будданың Күн құдайы Аматерасуға табынумен үйлесімді екенін жариялағанға дейін. Нара дәуіріндегі Рицурио үкімет жүйесінде буддизм мемлекеттік Сого (僧綱) арқылы қатаң реттелді. Осы кезеңде Тодай-дзи провинциялық храмдар мен сол кездегі Жапониядағы алты будда мектебінің – Хоссо, Кегон, Джоджитсу, Санрон, Рицу және Куша – орталық әкімшілік орталығы болды. Осы кезеңге жататын хаттар барлық алты будда мектебінің Тодай-дзиде кеңселер, әкімшілер, ғибадатханалар және өздерінің кітапханалары болғанын көрсетеді. Кукайдың Сого басқарған кезінде Тодай-дзиге қосымша қасиетті рәсімдер қосылды, оның ішінде Брахма Тор Сутрасынан Бодхисаттва ережелерін және Кукайдың жаңа құрылған Шингон будда мектебінен эзотерикалық ережелерді, яки Самайяны беру рәсімдері енгізілді. Кукай 829 жылға дейін Нараның алты мектебінің монахтарын эзотерикалық ілімдерге баулу үшін Абхисека залын салды.
According to legend, the monk Gyōki went to Ise Grand Shrine to reconcile Shinto with Buddhism. He spent seven days and nights reciting sutras until the oracle declared Vairocana Buddha compatible with worship of the sun goddess Amaterasu. Under the Ritsuryō system of government in the Nara period, Buddhism was heavily regulated by the state through the Sōgō (僧綱). During this time, Tōdai ji served as the central administrative temple for the provincial temples and for the six Buddhist schools in Japan at the time: the Hossō, Kegon, Jōjitsu, Sanron, Ritsu and Kusha. Letters dating from this time also show that all six Buddhist schools had offices at Tōdai ji, complete with administrators, shrines and their own library. During Kūkai's administration of the Sōgō, additional ordination ceremonies were added to Tōdai ji, including the ordination of the Bodhisattva Precepts from the Brahma Net Sutra and the esoteric Precepts, or Samaya, from Kukai's own newly established Shingon school of Buddhism. Kūkai added an Abhiseka Hall to use for initiating monks of the six Nara schools into the esoteric teachings by 829 CE.
Бастапқы құрылыс
743 жылы император Шому бүкіл Жапонияда жаңа будда ғибадатханаларын салуға халықтың тікелей қатысуын талап ететін заң шығарды. Император мұндай құлшыныс Будданы елді одан әрі апаттардан қорғауға шабыттандырады деп сенді. Гёки шәкірттерімен бірге провинцияларды аралап, қайырымдылық жинады. Тодай-дзиде сақталған жазбаларға сәйкес, 2 600 000-нан астам адам Ұлы Будда мен оның залын салуға көмектесті, олар күріш, ағаш, металл, мата немесе еңбекпен үлес қосты, ал 350 000 адам мүсіннің құрылысына тікелей қатысты. 16 метрлік мүсін үш жыл ішінде сегіз рет құю арқылы салынды, бас пен мойын жеке элемент ретінде біріктіріліп құйылды. Мүсін жасау жұмысы алғаш рет Сигаракиде басталды. Көптеген өрттер мен жер сілкіністерге төтеп бергеннен кейін, құрылыс 745 жылы Нарада қайта басталды. Үнді діни қызметкері Бодхисена император Шому үшін «көз ашу» рәсімін өткізді. Бұл жоба Жапонияға қымбатқа түсті, өйткені мүсін Жапонияның көптеген қоласын пайдаланды және толығымен импортталған алтынға тәуелді болды. Дайбуцуденнің көк кірпіштен жасалған шатырын 1,5 метр диаметрі мен 30 метр ұзындығы бар 48 лакталған қызыл бояумен жабылған бағаналар ұстап тұр. Тодай-дзидің бастапқы құрылыстарын көрсететін карталар сирек кездеседі, бірақ олардың кейбіреулері әлі де сақталған. Бұл құрылыстардың ішінде екі пагода, кітапхана, лекция залы, асхана және басты залдың артында орналасқан монахтардың жатақханалары бар. Тодай-дзи ғибадат ету және буддалық тәжірибе ортасы ғана емес, сонымен қатар жоғары білім мен оқу орны болды. Ғибадатхананың бастапқы құрылымы туралы қазіргі замандағылардың білетіндерінің көп бөлігі сол жерде өмір сүрген және оқыған монахтардың жазбаларынан алынған. Бастапқы кешенде екі 100 метрлік пагода болды, бұл оларды сол кездегі ең биік құрылыстардың бірі етті. Олар кешеннің екі жағында орналасқан, біреуі батыс (西塔), екіншісі шығыс (東塔) жағында. Пагодалардың өзі төрт қақпасы бар қоршалған ауламен қоршалған. Олар жер сілкінісі салдарынан қирады. Сориннің бір бөлігі сақталып қалды және қазіргі таңда пагодалардың бірі тұрған жерде орналасқан. Шосёин оның қоймасы болды және қазір Жапония тарихының Тенпё кезеңінен қалған көптеген жәдігерлерді сақтайды.
In 743, Emperor Shōmu issued a law stating that the people should become directly involved with the establishment of new Buddhist temples throughout Japan. The Emperor believed that such piety would inspire Buddha to protect his country from further disaster. Gyōki, with his pupils, traveled the provinces asking for donations. According to records kept by Tōdai ji, more than 2,600,000 people in total helped construct the Great Buddha and its Hall, contributing rice, wood, metal, cloth, or labour, with 350,000 working directly on the statue's construction. The 16 m (52 ft) high statue was built through eight castings over three years, the head and neck being cast together as a separate element. The making of the statue was started first in Shigaraki. After enduring multiple fires and earthquakes, the construction was eventually resumed in Nara in 745, The Indian priest Bodhisena performed the eye opening for Emperor Shōmu. The project cost Japan greatly, as the statue used much of Japan's bronze and relied entirely on imported gold. 48 lacquered cinnabar pillars, 1.5 m in diameter and 30 m long, support the blue tiled roof of the Daibutsu den. Maps that include some of the original structures of Tōdai ji are rare, though some still exist today. Some of these structures include, the two pagodas, the library, lecture hall, refectory, and the monk's quarters located behind the main hall. Tōdai ji functioned not only as a place of worship and Buddhist practice, but as a place of higher learning and study. Much of what contemporaries now know about the original layout of the temple comes from the writings of monks who lived and studied there. The original complex contained two 100 m pagodas, making them some of the tallest structures at the time. They were located on either side of the complex, one on the western (西塔) and one on the eastern side (東塔). The pagodas themselves were surrounded by a walled courtyard with four gates. These were destroyed by an earthquake. One of the sōrin finials survived and is standing at the spot where one of the pagodas used to stand. The Shōsōin was its storehouse, and now contains many artifacts from the Tenpyō period of Japanese history.
Нара кезеңінен кейінгі қайта құрулар
Ұлы Будда залы (Дайбуцуден) өрттен кейін екі рет қайта салынған. Қазіргі ғимарат 1709 жылы аяқталды, және өте үлкен болса да – ұзын, енді және биік – бұрынғысына қарағанда 30%-ға кішірек, себебі қаржы жетіспеушілігінен ені 11 емес, 7 бөлікке дейін азайтылды. 1998 жылға дейін ол әлемдегі ең үлкен ағаштан жасалған ғимарат болды. Бірақ қазір Одате Жукай Дом сияқты заманауи құрылыстар, мысалы, жапон бейсбол стадионы одан басып өтті. Ұлы Будданың мүсіні түрлі себептермен, соның ішінде жер сілкінісінен зақымдануына байланысты бірнеше рет қайта құйылды. Мүсіннің қазіргі қолдары Момояма дәуірінде (1568–1615), ал басы Эдо дәуірінде (1615–1867) жасалған. Қазіргі Нандаимон (Ұлы Оңтүстік қақпасы) Хэйан дәуірінде тайфуннан бұрынғы қақпа жойылғаннан кейін, 12 ғасырдың соңында Дайбуцуё стилінде салынды. Нандаимон қақпасының екі 9 метрлік Нио күзетшісінің билеп тұрған бейнесін сол кездегі суретшілер Ункеи, Кайкеи және олардың шеберханасы жасады. Нио – бұл Аун жұбы, олардың бірі Унгё, дәстүр бойынша аузы жабық, екіншісі Агё, аузы ашық болып келеді. Бұл екі мүсінді 1988-1993 жылдар аралығында өнер сақтаушылар тобы мұқият зерттеп, кең ауқымда қалпына келтірді. Осыған дейін бұл мүсіндер бастапқы орналасқан нишаларынан ешқашан жылжытылмаған еді. Бұл күрделі жобаға Киотодағы Ұлттық қазынаны жөндеу институтының 15 сарашысынан тұратын қалпына келтіру тобы қатысты, және жобаға 4,7 миллион доллар жұмсалды.
The Great Buddha Hall (Daibutsuden) has been rebuilt twice after fire. The current building was finished in 1709, and although immense— long, wide and high—it is actually 30% smaller than its predecessor, being reduced from 11 to 7 bays wide due to lack of funds. Until 1998, it was the world's largest wooden building. It has been surpassed by modern structures, such as the Japanese baseball stadium Odate Jukai Dome, amongst others. The Great Buddha statue has been recast several times for various reasons, including earthquake damage. The current hands of the statue were made in the Momoyama Period (1568–1615), and the head was made in the Edo period (1615–1867). The existing Nandaimon (Great South Gate) was constructed at the end of the 12th century based on Daibutsuyō style, after the original gate was destroyed by a typhoon during the Heian period. The dancing figures of the Nio, the two 28 feet (9 m) guardians at the Nandaimon, were built around the same time by the artists Unkei, Kaikei, and their workshop staff. The Nio are an A un pair known as Ungyo, which by tradition has a facial expression with a closed mouth, and Agyo, which has an open mouthed expression. The two figures were closely evaluated and extensively restored by a team of art conservators between 1988 and 1993. Until then, these sculptures had never before been moved from the niches in which they were originally installed. This complex preservation project, costing $4.7 million, involved a restoration team of 15 experts from the National Treasure Repairing Institute in Kyoto.
Ғибадатханалар мен бау-бақшалар
Тодай-дзидің әртүрлі ғимараттары бақтардың жалпы эстетикалық ниетіне енгізілген. Жақын орналасқан виллалар бүгінде Тодай-дзидің бір бөлігі деп есептеледі. Осы құрылыстардың кейбіреуі қазір көпшілікке ашық. Ғасырлар бойы ғимараттар мен бақтар бірге дамып, ажырамас, тірі храм қауымдастығының бір бөлігіне айналды. 2011 жылдың 10 қазанында Тодай-дзи Мәдениет орталығы ашылды, онда түрлі храм залдарында сақталған көптеген мүсіндер мен басқа да құндылықтарды көрсететін мұражай, сондай-ақ кітапхана, зерттеу орталығы, қойма және концерт залы бар.
Various buildings of the Tōdai ji have been incorporated within the overall aesthetic intention of the gardens' design. Adjacent villas are today considered part of Tōdai ji. Some of these structures are now open to the public. Over the centuries, the buildings and gardens have evolved together as to become an integral part of an organic and living temple community. The Tōdai ji Culture Center opened on October 10, 2011, comprising a museum to exhibit the many sculptures and other treasures enshrined in the various temple halls, along with a library and research centre, storage facility, and auditorium.
Негізгі тарихи оқиғалар
728: Киншосен-джи, Тодай-дзидің алға басушысы, Мотой ханзадасының мазасыз рухын жұбату мақсатымен құрылды. 741: Император Шому бүкіл ел бойынша провинциялық храмдарды салуға шақырды, ал Киншосен-джи Ямато провинциясының бас провинциялық храмы ретінде тағайындалды. 743: Император өте үлкен Будда бейнесі – Дайбуцу немесе Ұлы Будда жасауды бұйырды, ал бастапқы жұмыстар Шигараки но мияда басталды. 745: Елорда Хейджо-кёоға қайта оралды, Нарада Ұлы Будданың құрылысы жаңадан басталды. Тодай-дзи атауының қолданылуы тіркелді. 752: Ұлы Будданың аяқталуын тойлайтын көз ашу рәсімі өтті. 855: Вайрокана Буддасының үлкен мүсінінің басы кенеттен жерге құлады; және бүкіл империядан жиналған ықыласшылардың садақаларымен қалпына келтірілген Дайбуцу үшін жаңа, берік басы жасалды.
728: Kinshōsen ji, the forerunner of Tōdai ji, is established as a gesture of appeasement for the troubled spirit of Prince Motoi. 741: Emperor Shōmu calls for nationwide establishment of provincial temples, and Kinshōsen ji appointed as the head provincial temple of Yamato. 743: The Emperor commands that a very large Buddha image statue shall be built—the Daibutsu or Great Buddha—and initial work is begun at Shigaraki no miya. 745: The capital returns to Heijō kyō, construction of the Great Buddha resumes in Nara. Usage of the name Tōdai ji appears on record. 752: The Eye opening Ceremony celebrating the completion of the Great Buddha held. 855: The head of the great statue of the Buddha Vairocana suddenly fell to the ground; and gifts from the pious throughout the empire were collected to create another, more well seated head for the restored Daibutsu.
Халықаралық аудит
2019 жылдың сәуірінде болған Нотр-Дам соборындағы қатаң өрттен кейін, Жапония үкіметі бірнеше тарихи жерлерде, оның ішінде Нарадағы Тодай-дзиде өртке қарсы шараларды күшейту жоспарларын жариялады. Бұл шараларға храм және кинара қызметкерлерінің жасы ұлғайып бара жатқандықтан, жаңа, жас қызметкерлерді жұмысқа алу да кірді. Тодай-дзи храмының қамқорлары Ұлы Будда мүсінінің артындағы дәлізde "Нотр-Дам соборын қайта жасаййық" деген жазуы бар ақша жинау жәшігін орнатты. 2019 жылдың маусым айында жәшіктің жанындағы жапон және ағылшын тілдеріндегі хабарлама Тодай-дзидің, буддизмнің Кегон сектасының бас кеңсесі ретінде, осылайша қаражат жинауының себебін түсіндірді. Ағылшын тіліндегі мәтінде былай делінген: "Тодай-дзи храмы көптеген адамдардың зор еңбегінің арқасында үлкен өрттерден өртенген сайын қайта құрылды. Біз Париждегі Нотр-Дам соборында болған трагедияға шын жүректен көңіл айтамыз. Діни сенімдерден асып, соборды қайта құруға қолдау көрсетулеріңізді сұраймыз."
Following the catastrophic Notre Dame de Paris fire in April 2019, Japanese authorities declared plans to expand fire prevention measures at several historic locations, including Tōdai ji in Nara, partly by hiring new, younger employees in a context where temple and shrine staff are aging. Custodians of Todaiji temple also installed a donation box, stating "Let's Rebuild Notre Dame Cathedral", in the hallway behind the Great Buddha statue. In June 2019, a sign next to the box, in Japanese and English, explained why Tōdai ji, as headquarters of the Kegon sect of Buddhism, was soliciting funds in this way. The English version declared, "Todai ji temple has been reconstructed every time it burned down by big fires thanks to the significant effort of many people. We sincerely express our deepest sympathy for the tragedy that hit the Notre Dame de Paris. Going beyond the creed, we would like to ask everyone for your support to reconstruct the cathedral."