Кіріспе

Рус діни қозғалысы, православие емес рухани христиандық (духовное христианство) - халық протестанттары (narodnye protestanty) ұстаған сенім жүйелерінің тобы, оның ішінде Шығыс православие емес жергілікті сенім тайпалары мен Ресей империясында пайда болған жаңа діни қозғалыстар. Олардың шығу тегі әртүрлі: кейбіреулері Еуропадан Ресейге миссионерлер, саяхатшылар мен жұмысшылар әкелген протестанттық қозғалыстардан; басқалары православие діни қызметкерлерінің мінез-құлқына (қажеттілік, алкоголизм, пайда табу) ренжігендіктен, тағы басқалары Безпоповцы Раскольниктерінен. Бұл ықпал халықтық дәстүрлермен араласып, жалпы алғанда сектанттар деп аталатын қауымдарға әкелді. Мұндай қауымдарды әдетте орыс православиелік дінбасылары ораза ұстамау, сенбіде жиналу (сабатшылар), рухты қабылдамау (рухтармен күресушілер), денелерді қию (қазалаушылар), өзін-өзі қамшылау немесе өзін-өзі өлтіру сияқты ересектерін сипаттаған белгімен тіркеді. Гетеродокс (ортодокс емес) топтар "әдет-ғұрыптар мен сыртқы рәсімдерді қабылдамай, оның орнына Құдайдың ішкі адамға тікелей аян бергеніне сенді". Оның ізбасарларын Рухани христиандар (духовные христиане) немесе бұрынғы Кеңес Одағында малакан, ал АҚШ-та "молокан" деп атайды, көбінесе Канадада "духобор" деп шатастырады. Молокань Ресей империясындағы көптеген рухани христиандық топтардың ішіндегі ең ірісі және ең ұйымдасқансы болды. Рухани христиандықты Еуропалық радикалды реформациямен салыстыруға болады. Көптеген Рухани христиандар Ресей үкіметі саяси радикалдық көзқарастар деп санайтын теңдікті және бейбітшілікті ұстанатын. Ол кейбір топтарды Орталық Азияға жер аударылды. Шамамен бір пайыз Солтүстік Америкаға көшіп кету арқылы басқыншылықтан қашып құтылды (1898-1930 жылдар) көптеген кіші топтарға бөлінген диаспораны құрды.

Молокан

Молоканелер - радикалды реформациямен, квакерлермен салыстырылатын және жиі Ресейдің басқа рухани христиан діндерімен шатастыратын секта. Олар протестанттық сияқты Киелі жазбалардың билігіне қатысты көзқарас ұстанады, алайда олар Киелі кітапты аллегориялық немесе "рухани тұрғыдан" түсіндіреді, олар құрметті қасиетті рәсімдерді "рухани тұрғыдан" қарастырады, иконаларды, айқышқа бейнелерді және шіркеу иерархиясын қолдануды және әулиелерді құрметтеуді қабылдамайды. Молокандар әркімнің өз ішкі жарығы бар деп санайды, сондықтан оларға "рухта секіру" үшін ешкімнің қажеті жоқ. Ресейде 40 мыңға жуық адам дінін жалғастыра береді.

Мокре Молокане

Мокра Молокане - Молокандардан 2000 жылы бөлініп шыққан Молокандармен бірдей, бірақ су шомылдыру рәсімін орындайтын Молокандар.

Сухи Баптисти

Сухи баптистері - XIX ғасырдағы Молокандықтар Рухани христиандық қозғалысы. Олар "құрғақ баптистер" деп аталды, өйткені олар сенушілерді суға шомылдыру рәсімінен бас тартты, бірақ "рухани шомылдыру" рәсіміне сенді, шомылдыру рәсімінің тәндік емес, таза рухани тәжірибе екенін айтты. Грузияда әлі де өте аз құрғақ баптистер бар.

Молокандық-адвентистік

Молокандық адвентистер - молокандықтар мен жетінші күндік адвентистердің будандасқан сектасы. Секта 20-ғасырда неміс адвентистік миссионерлерінің арқасында пайда болды. Ериван губернаторлығының бір ашық сөйлеген Пригун басшысы Максим Г. Рудометкин (1818-1877) өзінің Максимистік сенімін құрды, ол 1930 жылдары Лос-Анджелесте, Калифорнияда 1905 жылдан 1912 жылға дейін көшіп келген жақтастарымен құрылған жаңа Дух и жиznik қозғалысымен бірікті.

Доухоборлар

Духоборцы - 18 ғасырдағы иконоборцыдан пайда болған рухани христиандық қозғалысы, ол барлық сыртқы билік пен тура мағынадағы Киелі кітапқа қарсы шығып, оның орнына тікелей жеке аянға қолдау көрсетті. Олар діни қызметкерлерді және діни сакраменттерді жойды, олар бейбітшілікке қарсы болды және шіркеу мен мемлекеттің билігіне қарсы болды. Көптеген адамдар Канадаға көшіп кетті (1899 - 1930), ал 15 20 мың Духоборцы әлі де Ресейде өмір сүреді. Хлисти өз-өзінен бас тартуды талап етті және үнемі дұға ету арқылы Киелі Рухты қабылдауға назар аударды, оларды "квакер еретіктері" деп айыптады және ғибадат етудің экстаздық түрлері, ырғақты билер, әндер және бойдақ өмір Шейкерлердің практикасына ұқсады. Хлисттер діни жоралары да елуінші күн мейрамына арналған секталарға ұқсайды. С. Л. Сульцбергер 1977 жылы Распутин "Хлисттердің философиясын қабылдады (егер дәлелденбеген мүшелігі болмаса) " деп мәлімдеді.