Богдан Бельский: Иван Біліктің сенімді адамы және саяхатшысы
Bogdan Belsky
Богдан Бельский (1611 ж. ө.б.) – орыс мемлекет қайраткері, Иван Қорқыныштының жақын серігі. Өмірі, қызметі, Мәлюта Скуратовпен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Богдан Яковлевич Бельский (Богдан Яковлевич Бельский; 1611 жылы қайтыс болды) – орыс саяхатшысы, опричник және Иван Қорқыныштының жақын досы.
Russian politician (died 1611)
Bogdan Yakovlevich Belsky (Богдан Яковлевич Бельский; died 1611) was a Russian statesman, oprichnik, and a close associate of Ivan the Terrible.
Ерте өмір және мансап
Богдан Бельский ұлы князь Гедемин әулетімен туыс емес еді. Ол Малюта Скуратовпен туыстығы болғандықтан патша сарайында құрметке ие болды деп есептеледі. Оның есімі алғаш рет 1571 жылы, Бельский патшаның әскери жорықтарында оның қарулы күзетшісі (рында) болған кезде айтылды. Көп ұзамай ол патшаның ең жақын серігіне айналып, тіпті оның жатақ бөлмесінде ұйықтады. Иван Бельскийді ешқашан маңызды лауазымға тағайындамады немесе оның ресми мәртебесін өзгертпеді, тіпті Бельский 1577 жылы Ливон соғысы кезінде маңызды бекіністердің бірі – Вольмарды беруге мәжбүр еткеніне қарамастан. Ол үшін оған португалдық алтын монета мен алтын тізбек сыйланды. 1578 жылы Богдан Бельский қаруханашы (оружничий, немесе патшаның қару-жарағын сақтаушы) болып тағайындалды және одан әрі жоғарылауға мүмкіндік алған жоқ. Шындығында, Бельский Иванның "временщик" (временщик) немесе жақын адамы болды. Патша оған өзінің жеке істерін сеніп тапсырды, мысалы, болашақ әйелі Мэри Гастингс туралы ақпарат алу (1581 ж.) және патшаның осы әйелмен некелесу мүмкіндігі туралы ағылшын елшісі Джером Боуеспен келіссөздер жүргізу (1583–1584 ж.). Бельский сонымен қатар бүкіл Ресейден комет пайда болғаннан кейін жиналған және патшаның өлімін болжаған болжаушылардың да жауапкері болды. Иван шахмат ойнап отырғанда Бельскийдің қолында инсульттан қайтыс болды. Иван кіші ұлы Дмитрий Ивановичті Бельскийге сеніп тапсырғаны туралы ақпарат бар.
Bogdan was not related to the great Gediminid princely Belsky family. It is believed that he became welcome at the royal court owing to his kinship with Malyuta Skuratov. His name was first mentioned in 1571, when Belsky was the tsar's bodyguard (rynda) during his military campaigns. He would soon become the tsar's closest associate and would even sleep in his chamber. Ivan never promoted Belsky to any significant post or changed his official status, not even after Belsky had forced one of the most important fortresses – Wolmar – to surrender in 1577 during the Livonian War. For this, he was only repaid with a Portuguese gold coin and a golden chain. In 1578, Bodgan Belsky was appointed oruzhnichiy (оружничий, or keeper of the tsar's weapons) and wouldn't make his way up any further. In reality, Belsky was Ivan's vremenshchik (временщик), or minion. The tsar entrusted him with his intimate affairs, such as inquiries about his potential fiancée Mary Hastings (1581), and negotiations with Jerome Bowes, the English ambassador, about the tsar's possible marriage with this lady (1583–1584). Belsky was also in charge of the fortunetellers, who had been gathered from all over Russia after the appearance of a comet and who had foretold the tsar's death. Ivan died in Belsky's arms of a stroke when they sat down to play chess. There are indications that Ivan entrusted Belsky with his younger son Dmitry Ivanovich.
Борис Годуновтың билігі
Иван қайтыс болғаннан кейін бірнеше боярлық топтар пайда болды. Богдан Белский Нагойлардың (царица Мария Нагаяның туыстары) жағына шықты. Борис Годунов Белскийді қорғаған жалғыз ықпалды бояр болды. Дмитрий Иванович пен Нагойлар Угличке жер аударылғаннан кейін, алдыңғы қатардағы боярлар күштерін біріктіріп, Богдан Белскийге қарсы күреске түсті, Мәскеу халқын қоздырды. Ол Иванның өліміне кінәлі деп айыпталды және Федор І-ні өлтіру үшін, билікті Борис Годуновқа беру немесе оны өзі басып алу үшін сөз байласты деген күдікке ілікті. Белскийдің Нижний Новгородқа (1584) көшірілгені туралы хабарды естігенде, москвишілер тынышталды. Бірақ олар оның воевода ретінде жіберілгенін білмеді. 1591 жылы Богдан Белский Қырым хандығымен шайқасқандардың қатарында болды. 1592 жылы Финляндия жорығына қатысты. 1593 жылы Белский Қырым ханымен бейбіт келісім шарты жасасу үшін жіберілгендердің бірі еді. Федор І 1598 жылы қайтыс болғаннан кейін, Богдан Белский Мәскеуге оралып, өзін таққа үміткер деп жариялады. Бірақ ол сәтсіздікке ұшырап, көп ұзамай Годуновқа қарсы науқанды бастады, көрінетіндей Симон Бекбулатовичтің пайдасына. Царь Борис Годунов Белскийді окольничий қылып тағайындап, дереу Мәскеуден жіберіп, Донец өзенінің жағасында Царев Борисов қаласын салуды тапсырды (1599–1600). Белскийдің Ресейдің шет аймақтарындағы қарсылығы патшаны оған қарсы қойды; Белский қызмет ететін адамдардың көңілін табуға тырысты және бірде Борис Мәскеудегі патша, ал ол Борисовтағы патша екенін айтқандығы мәлім. 1601 жылы Белский Борисовтан алынып, дене жазасына ұшыратылды (Годунов оның сақалын қырқып тастауға бұйырған деседі), мүлкі тәркіленіп, провинциядағы түрмеге қамалды.
After the death of Ivan, a number of boyar parties emerged. Bogdan Belsky sided with the Nagoys (relatives of Maria Nagaya, the tsarina). Boris Godunov was the only influential boyar to offer protection to Belsky. After the exile of Dmitry Ivanovich and the Nagoys to Uglich, the frontrunning boyars joined their efforts in their struggle against Bogdan Belsky, inciting the citizens of Moscow. He was blamed for the death of Ivan and accused of plotting to murder Feodor I in order to transfer power to Boris Godunov or even seize it himself. On hearing the news of Belsky's removal to Nizhny Novgorod (1584), the Muscovites calmed down. They didn't know, however, that he had been sent there as a voivode. In 1591, Bogdan Belsky was among those who fought with the Crimean Khanate. In 1592, he took part in the Finnish Campaign. In 1593, Belsky was among those sent to negotiate peace with the Crimean khan. Upon Feodor I's death in 1598, Bogdan Belsky returned to Moscow and nominated himself for the throne. He failed, however, and soon began his anti Godunov campaign seemingly in favor of Simeon Bekbulatovich. Tsar Boris Godunov appointed Belsky okolnichy and hastily sent him away from Moscow, ordering him to build the town of Tsaryov Borisov on the shores of the Donets River (1599–1600). Belsky's continuing defiance in the outlying region of Russia put the tsar against him; Belsky tried to win the favor of the service class people and is known to have said once that Boris was the tsar in Moscow, and he was the tsar in Borisov. In 1601, Belsky was deassigned from Borisov, subjected to corporal punishment (they say that Godunov ordered his beard plucked), stripped of his property, and sent to prison in the provinces.
Қиындықтар уақыты
1605 жылы Годуновтың қайтысы Белскийдің Мәскеуге оралуына себеп болды. Жалған Дмитрий I Мәскеуге келген күні иконаны сүйіп, ол мәскеуліктерді оның патшалық тегінен екеніне көндіруге тырысты. Кейін Жалған Дмитрий I оған бояр шені берді. Василий IV билікке келгенде, Белскийді Мәскеуден Қазанға воевода болып жіберді. Богдан Белскийдің Владислав IV-ке адалдық серт бергені әлі белгісіз, бірақ оның аты Польша патшасы III Сигизмунд Васа мен оның ұлынан кешірім тілегендердің тізімінде жоқ. 1611 жылы Қазан қаласының халқы Жалған Дмитрий II-ге (Тюшино қарақшысы деп те аталады) адалдық серт беруді шешкенде, Белский оларды бұдан қайтармаққа тырысып, алдамшыға бағынудан бас тартты. Осы үшін ол 1611 жылы халықтың наразылығынан қаза тапты.
Godunov's death in 1605 contributed to Belsky's return to Moscow. Kissing the icon on the day of False Dmitry I’s arrival in Moscow, he tried to convince the Muscovites of the latter’s royal origins. Later on, False Dmitry I would bestow the rank of boyar upon him. When Vasili IV came to power, he sent Belsky away from Moscow to Kazan as a voivode. It is still unknown whether Bogdan Belsky pledged allegiance to Wladislaus IV or not, but his name was not on list of those who had been asking for mercy from the Polish king Sigismund III Vasa and his son. When in 1611 the citizens of Kazan decided to swear allegiance to False Dmitry II (also known as Thief of Tushino), Belsky tried to talk them out of it and refused to submit to the impostor. For this, he was killed by a mob in 1611.