Кіріспе

Жоғарғы Сот туралы заң – Канада Парламенті қабылдаған және Канада Жоғарғы Сотын құрған заң. Ол алғаш рет 1875 жылы «Жоғарғы және қазынашылық соттар туралы заң» ретінде қабылданды. Алайда, сол кезде Жоғарғы Сот Канада заңдарының соңғы инстанциясы болмады, себебі Жоғарғы Соттың істері Тайлық Кеңесінің сот комитетіне шағымдану арқылы қайта қаралуы мүмкін еді. Жоғарғы Сот туралы заң Канада Конституциясының бір бөлігі емес, ол 1867 жылғы Конституциялық актінің 101-бабына сәйкес Парламенттің қабылдау құқығы шегінде болды. 1982 жылы Конституцияны елге қайтару кезінде бұл заң Конституцияның бөлігі ретінде аталмады, бірақ түзету формуласында Соттың өзі есімдерімен көрсетілген. Сот қалыпты заңмен анықталғандықтан, оны Парламент актісімен таратуға болады деген пікір бар. Дегенмен, «Жоғарғы Сот туралы заңтың 5 және 6-баптарына қатысты мәселе» шешімінде, Сот 1982 жылғы Конституциялық актінің 41(d) тармағына сәйкес, Заңның құрамы сияқты белгілі бір бөлімдерін тек конституциялық түзетулер формуласын қолдану арқылы ғана өзгертуге болады деп шешті.

53-бөлім

Жоғарғы Сот туралы заңның 53-бабы Канада Министрлер кабинетіне (губернатор кеңесі деп те аталады) референттік сұрақтар ұсынуға құқық береді. Квебектің бөлінуіне қатысты мәселе бойынша Жоғарғы Сот 53-баптың қолданылуын және консультативтік сұрақтардың конституциялық екендігін қарастырды. Квебек үкіметінің мүддесін қорғауға тағайындалған amicus curiae бөліну құқығының референттік сұраққа негіз ретінде жарамсыз екенін айтты. Шағым екі бөліктен тұрды: біріншіден, 1867 жылғы Конституциялық актінің 101-бабы Парламентке 53-бап бойынша Жоғарғы Сотқа құзырет беруге құқық бермейді. Екіншіден, 53-бап соттың құзыреті жоқ мәселелерді жою мағынасында түсіндірілуі керек, ал Квебектің бөлінуіне қатысты мәселеде бұл халықаралық құқық болып табылады. Ақырында, Квебектің бөлінуіне қатысты референттік сұрақ саяси сипатта болды, сондықтан Жоғарғы Сот оған жауап бере алмады. Парламенттің 53-бапты қабылдау құқығын қарастырғанда, сот 1910 жылғы генерал-губернатор кеңесіндегі референттік істерде Жоғарғы Сот пен Құпия кеңестің соттың ерекше құзыреттілігін растағанын атап өтті. Сот 53-бапты заңды түрде қабылдауға болады деп шешті, себебі заңның «негізгі мәні» жалпы апелляциялық сот құру болып табылады және сотқа референттік сұраққа жауап беруге немесе осындай консультативтік рөл атқаруға конституциялық тосқауыл жоқ.