Кіріспе

Канадалық және мексикалық мамандар үшін АҚШ визасы, NAFTA-ның бөлігі болып табылатын TN мәртебесі (немесе TN жіктелімі; "TN" – Trade NAFTA-дан). Бұл – АҚШ-тағы шетелдік азаматтардың иммигрант емес ерекше жіктелімі, ол Канада немесе Мексика азаматтарына жұмысқа рұқсат алуды жеделдетуге мүмкіндік береді. Ол Солтүстік Америка еркін сауда келісімінің (NAFTA) талаптарының нәтижесінде құрылды, ол NAFTA-ға мүше үш елдің әрқайсысынан белгілі бір мамандықтардағы мамандардың екінші елдерге келуі мен жұмыс істеуіне рұқсат беруді жеңілдетуді талап етті. Егер канадалық азамат немесе мексикалық азамат АҚШ жұмыс берушісінен белгілі бір мамандық бойынша жұмыс ұсынысын алса және тиісті мамандық үшін қажетті білім деңгейіне ие болса, онда ол АҚШ-та үш жылға дейін жұмыс істей алады. Теориялық тұрғыдан, бұл жіктелу мерзімізсіз жаңаруға мүмкіндік береді, бірақ нақты жағдайларда туындайтын қиындықтар шетелдік азаматқа берілген рұқсат мерзімінің ұзақтығын немесе жалпы санына шектеу қоюы мүмкін. Мексика азаматтары үшін TN жіктелімі бойынша АҚШ-қа кіру үшін әдетте АҚШ консулдық мекемесінде TN визасын алу қажет. Ал, АҚШ-қа кіруді сұрағанға дейін АҚШ визасын алу талабынан босатылатын (кейбір ерекшеліктерден басқа) канадалық азаматтар, әдетте, АҚШ-қа кіру мәртебесін алу үшін АҚШ Кеден және шекара қорғау қызметкеріне қажетті құжаттарды тікелей ұсынады. АҚШ-та болып, TN-нен басқа жіктемеде заңды иммиграциялық мәртебесін сақтап жүрген мексикалық және канадалық азаматтар үшін TN жіктемесі АҚШ жұмыс берушісінің тиісті қызметкердің TN мәртебесіне өтініш беруі арқылы басталатын "Мәртебе өзгерту" процесі арқылы да берілуі мүмкін. Канаданың АҚШ және мексикалық азаматтары үшін NAFTA жұмыс рұқсаты кейде бейресми түрде TN мәртебесі немесе TN визасы деп аталады, бірақ бұл атау техникалық тұрғыдан АҚШ заңнамасымен ғана белгіленген. TN жіктемесі кейбір жағынан АҚШ-тың H-1B жіктемесіне ұқсас, бірақ сонымен қатар ерекше ерекшеліктері де бар. Атап айтқанда, H-1B жіктемесі АҚШ-та тұрақты тұруға (LPR) ниеттілігін білдіруге мүмкіндік береді, ал TN мәртебесі мұндай мүмкіндік бермейді. Бұл TN мәртебесін иеленушіге жұмыс беруші немесе АҚШ азаматы немесе LPR әйелі/ері АҚШ-та тұрақты тұруға көшуді ұсынған жағдайда, түрлі практикалық мәселелер туындауына әкеледі.

NAFTA келіссөздері мен ратификациялау

Канада, Мексика және АҚШ үкіметтері 1980-ші жылдары NAFTA деп белгілі болған аймақтық еркін сауда келісімін келісімге келді. Үш елдің басшылары 1992 жылдың 17 желтоқсанында келісімге сәйкес түрде өздерінің астаналарында қол қойды. NAFTA 1603-қосымшаны, D.1 бөлімін қамтыды, ол мүше мемлекеттердің белгілі бір мамандық иелерінің үш мүше ел арасындағы уақытша еркін қозғалысы үшін арнайы жеңілдетілген иммиграциялық процедуралармен бірге заңдар мен ережелерді қабылдауын талап етті.

АҚШ-тың федералдық ережелері

NAFTA-ны іске асыру туралы заңда сипатталған ережелер 1993 жылдың 30 желтоқсанында «Солтүстік Америка еркін сауда келісіміне (NAFTA) сәйкес бизнесмендердің уақытша кіруі» деген атаумен жарияланды. Ол Федералдық ережелер кодексінің 8-тарауындағы 214.6-тармағын «Канада және Мексика азаматтарының кәсіби деңгейде кәсіпкерлік қызметпен айналысу үшін уақытша кіруін» қамтамасыз ету үшін рәсімдерді енгізу мақсатында өзгертті. Бұл тармақта «NAFTA-ға сәйкес, осы тармақ бойынша кіруді талап ететін үміткер 1603-қосымшаның 1603-қосымшасының D.1 тармағында тізілген кәсіптердің бірінде кәсіби деңгейдегі кәсіпкерлік қызметін көрсетуі керек» делінген, содан кейін NAFTA мүше мемлекеттері келіскен кәсіптер тізімі келтіріледі. 2022 жылы 214.6-тармақ NAFTA-дан USMCA-ға өтуді көрсету үшін жаңартылды.

Сипаттама

"Солтүстік Америка еркін сауда келісіміне сәйкес кәсіби мамандар" (NAFTA) визасы, сонымен қатар TN (Treaty NAFTA) визасы ретінде танылған, USMCA (бұрынғы NAFTA) шартының талаптарына сәйкес тек Канада және Мексика азаматтарына ғана қолжетімді. Осыған дейін, 1989 жылдан 1993 жылға дейін, Канада-АҚШ еркін сауда келісімінде (CUSFTA) тізімделген кәсіптердің бірін танымымен айналысатын білікті тұлғалар АҚШ және Канадада заңды түрде жұмыс істеу үшін ТК статусын алуға мүмкіндік алды, бұл еңбек күшінің қозғалысының шектеулі еркіндігін қамтамасыз етті. 1994 жылы NAFTA арқылы ТН статусы күшіне енді, ол CUSFTA-ны алмастырды.

Тұрақта болудың бастапқы мерзімі

ТН мәртебесін беру әдетте үш жылға жарамды, бірақ ол тек бастапқыда өтініш берілген жұмыс беруші үшін ғана қолданылады. Егер жұмыс берушіні ауыстыру қажет болса, ТН мәртебесімен кірудің жаңа рұқсат етілген мерзімі талап етіледі. Бұл, канадалық азаматтар үшін шекарада тікелей ТН мәртебесін алу, ал мексикалық азаматтар үшін АҚШ консулдық мекемесінде жаңа ТН визасын алу және шекарадан өту арқылы немесе болашақ жұмыс берушінің атынан I-129 нысаны бойынша ұсынылатын өтініштің аясында болу мерзімін ұзарту арқылы жүзеге асырылады. Егер бір жұмыс берушіде үш жылдан астам жұмыс істеу қажет болса, теориялық тұрғыдан оны шексіз ұзартуға болады. 2008 жылғы 16 қазанға дейін ТН мәртебесінің иегері үшін алғашқы болу мерзімі бір жылға дейін ғана белгіленген еді.

Жаңарту

Жаңару АҚШ-та болашақ қызметкердің атынан жұмыс берушінің I-129 нысанындағы өтінішінің бөлігі ретінде сұралған, тұру мерзімін ұзарту арқылы немесе алғашқы рет жүргізілген процедураны қайталау арқылы жүзеге асырылады (Канада азаматтары үшін шекарада тікелей ТН мәртебесі; мексикалық азаматтар үшін АҚШ консулдық мекемесінде жаңа ТН визасы және шекарадан кіру). Теориялық тұрғыдан алғанда, ТН мәртебесі үш жылдық кезеңдермен мерзімі шексіз жаңаруы мүмкін, бірақ ол тұрақты виза емес. Егер АҚШ иммиграциялық қызметкерлері оның іс жүзінде «жасыл карта» ретінде қолданылып жатқанына және шетелде тұрудан бас тартқанына күдіктенсе, одан әрі жаңарудан бас тартуға құқылы. ТН мәртебесіне өтініш беруге рұқсат етілген мамандықтар тізімі H-1B визасына қарағанда әлдеқайда шектеулі. Жаңару теориялық тұрғыдан мүмкін, бірақ ТН мәртебесі тұрақты тұру орнына (жасыл карта) жарамайды, және шекаралық қызметкер ұзарту мүмкіндігінің теріс пайдаланылып жатыр деп санса, одан әрі жаңарудан бас тартуға құқылы. Бұл практикада қалай жүзеге асады, көбінесе жеке шекаралық қызметкердің көңіл-күйіне байланысты. Кейбір канадалықтар ТН мәртебесін он жыл немесе одан да көпке жаңартқан, ал басқалары 3-4 жылдан кейін шекаралық қызметкер жаңарудан бас тартатынын анықтады.

Тәртіптегілер

Жұбайы және 21 жасқа дейінгі асыраушы балалары. Көптеген штаттарда жоғары білім беру мекемелері үшін резидент емес оқу ақысы қолданылады. Егер TD мәртебесін сұраған жұбайы немесе баласы Канада азаматы болмаса, ол әдетте TD мәртебесіне құқылы болады, бірақ бұл үшін алдымен АҚШ консулдығынан ресми TD визасын алуы тиіс. АҚШ консулдықтары 2007 жылдан 2009 жылға дейінгі АҚШ-тың әрбір қаржы жылында 3000-нан 4000-қа дейін TD визасы берілгенін хабарлады; бұл Мексиканың TN 2 виза иелерінің отбасы мүшелеріне және Канаданың TN 1 визасымен кіргендердің канадалық емес отбасы мүшелеріне берілген визаларды қамтиды. [өңдеу уақыты алты ай, егер сіз Premium Processing қызметін пайдаланбасаңыз]; АҚШ-та жүрген канадалықтар да осылай істей алады, елден шығудың қажеті жоқ.

Ұзарту опциялары

ТН мәртебесін жаңарту/ұзарту пошта арқылы (жұмыс беруші ТН иеленушінің азаматтығы мен білімін растайтын "Көшпелі жұмысшыға арналған өтініш" I-129 нысанымен, сондай-ақ бастапқы ұсыныс хатына ұқсас ұзарту хатымен бірге тапсыру арқылы) немесе бастапқы процедураны қайталау арқылы жүзеге асырылуы мүмкін (мексикалық азаматтар үшін – АҚШ консулдығына сапар; ал канадалықтар үшін АҚШ-тан шығып, қайта кіру үшін қажетті құжаттар бастапқы ТН алуға қойылатын талаптармен ұқсас). ТН мәртебесінің иелері (және олардың тәуелділері) ТН мәртебесінің мерзімі біткеннен кейін немесе жұмысы тоқтатылғаннан кейін дереу АҚШ-ты тастап кетуге міндетті емес. Рұқсат мерзімі біткеннен кейін "АҚШ-тан кетуге немесе заңды мәртебені ұзарту, өзгерту немесе сақтау үшін басқа да шаралар қолдануға" мүмкіндік беретін 10 күндік ресми белгілі бір мерзім қарастырылған. Сонымен қатар, жоғары білікті мамандығы бар кейбір иммигрант емес жұмысшылар үшін, егер олардың еңбек шарты рұқсат етілген мерзім аяқталғанға дейін тоқтатылса, әрбір рұқсат етілген мерзім ішінде 60 күнге дейін кешірім мерзімі беріледі, бұл оларға жаңа жұмыс іздеуге және иммигрант емес мәртебесін ұзартуға қолайлы жағдай жасайды. Адамға АҚШ-та 60 күн бойы басқа жұмыс іздеуге заңмен рұқсат етіледі.

Табыс салығы талаптары

Канадалық TN мәртебесі бар жұмысшылар АҚШ-тағы Medicare, штаттық, федералдық және Әлеуметтік қамсыздандыру салықтарына жауапты. (Сонымен қатар, CUSMA (Канада билігі USMCA деп атайтын) бойынша жұмыс рұқсатымен Канадада жұмыс істейтін және тұратын АҚШ азаматтары да тиісті табыс салығы бойынша міндеттемелерге және Канадада жыл соңында салық декларациясын тапсыруға жатады.) Жалпы алғанда, қызметкер жұмыс істейтін жерге сәйкес табыс салығы бойынша міндеттемелер туындауы мүмкін, қызметкер жұмыс істеу кезеңінде заңды немесе физикалық тұрғын жері қайда сақталғанына қарамастан. Бұл АҚШ азаматтарына ұқсас, олар бір штатта тұрады, бірақ басқа штатта жұмыс істейді және олар жұмыс істейтін штаттың штаттық табыс салығына және басқа да салықтарына жатады. Егер қызметкердің заңды тұрғын жері өз елінде болса, ол өз елінде де салық декларациясын тапсыруы керек. Табыс салығы туралы шарттарға сәйкес, әдетте, шетелде төленген табыс салығы мен басқа да жалақы төлемдері үшін өз елінде салық жеңілдігі қарастырылады. Екітаралы шарттар қызметкерлерге жәрдемақы алуға мүмкіндік береді. Мысалы, АҚШ-та кемінде 1,5 жыл жұмыс істегеннен кейін, қызметкерлер АҚШ-тағы тотализация келісімі деп белгілі әлеуметтік қамсыздандыру жәрдемақысына құқылы болады. АҚШ-та 10 жылдан астам жұмыс істегеннен кейін, әлеуметтік қамсыздандыру бойынша стандартты есептеуден кейін, күтпеген жағдайларды жою ережесі қолданылады. Сондықтан қызметкер 3 төлем алады: Канада зейнетақы жоспарынан, қарттыққа байланысты әлеуметтік қамсыздандырудан және АҚШ әлеуметтік қамсыздандырудан.

Жұмыс берушінің талаптары

Жұмыс берушілерге H-1B қызметкерлерінен гөрі TN қызметкерлері туралы кең көлемде құжаттар мен жазбаларды ұстау қажет емес. Иммиграциялық қызмет немесе Еңбек департаменті тексеру немесе аудит жүргізген жағдайда, жұмыс беруші қызметкердің заңды статуста екенін көрсетуі керек. Жұмыс беруші TN визасымен жұмыс істейтін қызметкерлер үшін, барлық басқа қызметкерлерге қатысты болғандай, I-9 нысанын толтыруға міндетті.