Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
АҚШ-тағы табиғи апат
Natural disaster in the US
2004 жылдың 20 сәуірінде АҚШ-тың солтүстік-батыс орталық аймағындағы бірнеше аймақтарды құлдиратып, жойқын торнадолар пайда болды. Айова штатының шығысында барлығы 31 торнадо қалыптасты, олар Иллинойс және Индиана штаттарының солтүстік және орталық бөліктеріне дейін жетті. Иллинойс штатының Утика қаласын шалқандаған торнадо ғана адам өліміне себеп болды. Бұл құбылыс күтпеген болып келді, себебі дауылдар орталығы (SPC) оқиға болған күні түстен кейін тек "шамалы қауіп" деп болжаған.
A destructive tornado outbreak devastated parts of the U. S. Upper Midwest on April 20, 2004. A total of 31 tornadoes formed in eastern Iowa, extending into northern and central Illinois and Indiana. A tornado that struck Utica, Illinois, was the only one to cause fatalities. The outbreak was largely unexpected, as the SPC had only predicted a "slight risk" of severe weather in the afternoon of the event.
Гранвилл, Иллинойс штаты
Торнадоның осы апаттағы жалғыз өлімге себеп болған құйыны Иллинойс штатының Путнам округінде, Флориданың солтүстігінде пайда болып, солтүстік-шығысқа қарай жылжып, Гранвилл қаласына соқты. Көзі куәгерлері Гранвиллге жеткенге дейін көп құйын болғанын хабарлады. Қаланы жарты мильге дейін созылған құйын екіге бөліп жіберді, 12 ғимарат толығымен қирады, 45-і ауыр зақым алды, ал 26-сы жеңіл зақымдарға ұшырады (көбінесе тұрғын үйлер). Гранвилл штатының Ұлттық банкінің шатыры ұшып кетті, ал Хопкинс бастауыш мектебінің ескі спорт залының шатыры қирады, барлық сыныптар зақымдалды. Сонымен қатар, қаладағы жалғыз дәріхана – Гранвилл дәріханасы да көп зақым көрді. Гранвиллде торнадодан 5 адам жарақат алды, оның ішінде қарт әйел торнадо кезінде жүрек талмасына ұшырап, кейін Life Flight арқылы Пеория ауруханасына жеткізілді. Торнадо Гранвиллге соққанға дейін 32 минут бұрын ескерту берілгендіктен, жарақат алғандардың саны аз болды. Гранвиллдегі зақымның мөлшері кем дегенде 8 миллион долларға бағаланды, мектепке келген зиян кем дегенде 3,5 миллион долларды құрады. Қаладағы зақым F2 деңгейіне жатады. Торнадо Путнам округінен Иллинойс штатының ЛаСалле округіне өтті, бұл қаладан шамамен 3 миль (5 км) солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Торнадо солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырғанда, Шығыс 250-ші және 2569-шы көшелердің қиылысына жақын жердегі бірнеше үйге F2 қарқындылығындағы зақым келтірді. Бірнеше үйдің шатыры қирады, сыртқы қабырғалары зақымдалды. Ағаштар да көп зақым көрді. Осы жерде жолдың ені бағаланды. Содан кейін торнадо солтүстік-шығысқа қарай жылжып, Иллинойс өзенін екі рет кесіп өтіп, Утика қаласына қарай бет алды, Иллинойс штатының 251-ші тас жолының батысындағы өзеннің солтүстік жағалауындағы жоғары кернеулі болат тіреуін құлатты. Торнадо Утиканың оңтүстік-батыс жағына жетті, онда оның күші F0 деңгейінде болды. Вашингтон көшесіндегі үйлерде ағаштар мен шатырларға ғана жеңіл зақым келді. Джонсон мен Вашингтон көшелерінің арасындағы шіркеудің мұнарасы зақымдалды. Джонсон көшесінің оңтүстік жағында шатырлар мен ағаштар қатты зақымдалды. Торнадо жылдам күшейіп, Джонсон көшесінің солтүстік жағында F3 қарқындылығына жетті, бір үйдің шатыры ұшып кетті, ал солтүстік қабырғалары қирады. Құбырдың оңтүстік жағындағы машина жасау цехы толығымен қирады, ал жартылай тіркемелі жүк көлігі құбырдың ішіне лақтырылды. Үлкен астық сақтағышы құбырдан өтіп, жайпаңдады. Содан кейін торнадо каналдың солтүстігіне қарай қаланың ортасына жылжыды, онда бірнеше үй қатты зақымдалды, гараждар қирады және кірпіштен салынған ғимараттар құлады. Сегіз адам қаза тауып, жеті адам ғасыр басында салынған Milestone Tap тавернасының жертөлесінен құтқарылды. Құрылыс көлік соғылғанда құлады. Торнадоның ені осы жерде шамамен 250 метрге жеткен. Қаланың орталығындағы Милл көшесі бойындағы құйынның шығыс шетіндегі ғимараттардың қасбеттері, шатырлары мен терезелері зақымдалды. Милл көшесінің шығысында ағаштар мен шатырларға аздап зақым келді. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде Милл көшесінен шығысқа қарай жылжымалы үй аударылып кетті. Торнадо темір жолдың бойымен өтіп, қаланың солтүстік-шығысындағы тік жарға құлады. Жардың үстінде ағаштар мен бұтақтар құлап, қаладан келген қирандылар жиналды. 2004 жылдың 2 маусымында ауыл әкімінің ұлы дүниеден өтті. Оқиғадан кейін кеңсе қызметкері Анжела Браун 16 сағат бойы жұмыс істеді, ол туғанға дейін, және оның өліміне осы жұмыстың салдарынан туған стресс себеп болғанын дәрігерлер айтты. 2005 жылдың 19 сәуірінде өткен еске алу рәсімінде Утика қаласы оны тоғызыншы құрбан ретінде мойындады (бірақ бұл өлім ресми NCDC деректерінде есептелмеген).
The only fatal tornado of the outbreak touched down in Putnam County, Illinois, north of Florid before moving east and striking Granville. Witnesses reported a multiple vortex tornado just prior to its arrival in Granville. The town was bisected by the half mile wide tornado with 12 buildings destroyed, 45 with major damage, and 26 with minor damage (mainly residential). The Granville State National Bank lost its roof, and Hopkins Elementary School lost the roof over the old gymnasium with damage in nearly all the classrooms. Significant damage also occurred to Granville Drugs, the only drug store in town. In Granville, 5 people were injured by the tornado, including an elderly woman who suffered a heart attack during the tornado and was eventually evacuated via Life Flight to a Peoria hospital. Injuries were low due to the 32 minutes of lead time before the tornado struck Granville. Damage in Granville was estimated to be at least $8 million, with the school suffering at least $3.5 million in damage. Damage in town was rated high end F2. The tornado entered LaSalle County, Illinois, from Putnam County, approximately 3 mile (5 km) northeast of the town of Standard, producing F0 intensity damage in a wooded area southwest of Peru. As the tornado continued northeast, F2 intensity damage was done to several homes in a subdivision near the intersection of East 250th and 2569th Roads. Several roofs were blown off homes, along with damage to external walls. Significant tree damage was done as well. Path width was estimated at at this location. The tornado then continued northeast, crossing the Illinois River twice as it moved toward the town of Utica, downing a steel high tension tower on the north bank of the river, immediately west of Illinois Route 251. The tornado moved into the southwest side of Utica where it was at F0 intensity. Homes along Washington Street only had tree and minor roof damage. A church steeple was damaged between Johnson and Washington streets. Roofs and trees were more severely damaged on the south side of Johnson Street. The tornado rapidly increased to F3 intensity on the north side of Johnson Street where one home had its roof taken off, and north walls were blown out. A machinery building was completely destroyed on the south side of the canal and a semi tractor trailer was blown into the canal. A large grain bin was blown across the canal and flattened. The tornado then moved north of the canal into the heart of town where several homes were severely damaged, garages were destroyed, and brick buildings collapsed. Eight people died and seven were rescued from the basement of the turn of the century sandstone Milestone Tap tavern. The structure collapsed when a vehicle was thrown into it. The tornado was approximately 250 yards wide at this point. On the east edge of the vortex along Mill Street, in downtown, buildings suffered damage to facades, roofs and windows. East of Mill Street there was damage to trees and minor roof damage. In the northeast section of town a mobile home was overturned just east of Mill Street. The vortex crossed the railroad tracks and apparently dissipated on a steep bluff on the northeast side of town. At the top of the hill there were some trees and limbs downed, and some debris from town was deposited. On June 2, 2004, the Village Clerk's son was stillborn. The clerk, Angela Brown, had worked 16 hour days following the tornado hit until his birth, and she stated her doctors attributed his death in part to stress as a result of this work. In a memorial service on April 19, 2005, the city of Utica recognized him as the ninth victim (though this death is not counted in the official NCDC total).