Кіріспе
Адам жүрегінің оң жақ қапшығының ерекшелігі – овалдық шұңқыр. Овалдық шұңқыр – жүректің оң жақ қапшығында, оң және сол жақ қапшықтардың арасындағы қабырға, қапшықтар аралық септум деңгейінде орналасқан ойыс. Овалдық шұңқыр – ұрық даму кезінде овалдық тесікті жауып тұрған жіңішке талшықты қабаттың қалдығы.
the fossa ovalis of the thigh
The fossa ovalis is a depression in the right atrium of the heart, at the level of the interatrial septum, the wall between right and left atrium. The fossa ovalis is the remnant of a thin fibrous sheet that covered the foramen ovale during fetal development.
Функция
Ұрықтың даму кезінде овалдық тесік қанның оң жақ қарыншадан сол жақ қарыншаға өтуіне мүмкіндік береді, бұл ұрықтың жұмыс істемейтін өкпелерін айналып өтіп, ұрық плацента арқылы оттегі алады. Бұл кезде septum primum деп аталатын тіндік қабат овалдық тесіктің үстінде клапан рөліндегі қызмет атқарады. Туғаннан кейін өкпеге ауаның енуі өкпе қанайналым жүйесіндегі қысымды төмендетеді. Бұл қысым өзгерісі septum primum-ды қарыншалар аралық бөлігіне қарсы итеріп, тесікті жабады. Septum primum және қарыншалар аралық бөлік біртінде бірігіп, толыққанды тығыздама құрайды, нәтижесінде овалдық шұңқыр пайда болады. Екі жасқа келгенде, адамдардың шамамен 75%-ында овалдық шұңқыр толық жабылады. Бірікпеген овалдық шұңқыр – ашық овалдық тесік деп аталады. Жағдайға қарай, ашық овалдық тесік ешқандай белгісіз болуы мүмкін немесе хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Бұл ананың плацентасынан тәуелсіз тыныс алу мен қан айналымын қамтамасыз етеді. Баланың бірінші тынысымен өкпе сол жақ қарыншаға оттегі бар қанды жібереді. Соның салдарынан сол жақ қарыншадағы қысым оң жақтан жоғары болады, ал жоғары қысым қарыншалар аралық жапырақшаны (овалдық тесікті жабатын) жабық ұстайды, осылайша овалдық тесік те жабылады.
Аневризма
Аневризмалар ересек жасында, егер овалдық тесік толық жабылмаса пайда болуы мүмкін. Аневризма – артерия қабырғасының әлсіреуінен артерияның белгілі бір жерде кеңеюі салдарынан пайда болады. Осы типтегі аневризма овалдық шұңқыр аймағында пайда болғанда, кеңейген қуыс пайда болады. Бұл қуыс оң немесе сол жақ жүрекшеге қарай итеріле алады. Аневризманың пайда болу себебі – жүректегі қалыптан тыс жоғары қысым. Овалдық тесік жабылып біткен жағдайда да аневризма пайда болуы мүмкін, көбінесе оң жүрекшенің жағында. Егер аневризма тым көп созылса, төменгі қуыс венаның тесігі тарылуы мүмкін. Аневризманың осы түрі жүрек ишемиялық ауруынан артерияларда тақташа жиналуынан, сондай-ақ аорта клапанының немесе митраль клапанының ауруларынан туындауы мүмкін. Аневризмамен күресуге хирургиялық араласу көмектесуі мүмкін.
Овалдық бұрыштың сопақшасы
Егер көкірекше аралық перде толық жабылмаса, онда ашық овалдық тесік (PFO) пайда болады. Бұл түрдегі ақаулық көбінесе жапырақша клапан сияқты жұмыс істейді, көкірек қуысының ішіндегі қысымның артуына байланысты, мысалы, дәрет жасау кезіндегі қиналу, жөтел немесе ұстанып жөтелгенде ашылады. Қысым жеткілікті болса, қан оң көкірекшеден сол көкірекшеге өте алады. Егер жүректің оң жағында қан қыстысы болса, ол PFO арқылы сол көкірекшеге өтіп, жүректен шығып, миға жетеді, бұл инсультқа себеп болуы мүмкін. Егер қан қыстысы коронарлық артерияға түсіп кетсе, жүрек шабуына (инфарктқа) әкелуі мүмкін.