Кіріспе

Монтана штатындағы тау, АҚШ. Күнге баратын жол тауы – АҚШ-тың Монтана штатындағы Глейшер ұлттық паркінде орналасқан, 9647 фут (2940 метр) биіктіктегі тау шыңы. Ол "Күнге баратын жолдан" солтүстікке қарай Сент-Мэри аңғарынан тік көтеріледі. Тауға 1888 жылы Джеймс Уиллард Шульц ат қойған.

Атаудың шығу тегі

1887–1888 жылдың қысында Сент-Мэри көлдері аймағындағы алғашқы аңшылық жетекшісі Джеймс Уиллард Шульц және оның отбасы Жоғарғы Сент-Мэри көлінің солтүстік жағалауында үй салды. Шульц Қызыл Бүркіт тауында Пикуни досы "Қой қауырсыны төбеден келе жатыр" есімді адаммен аң аулап жүргенде, осы тауға қазіргі атын берді. Шульцтің өмірбаяын жазған Уоррен Ханна осы атаудың тарихын былайша сипаттайды:

Осы қыста Шульц пен "Қой қауырсыны төбеден келе жатыр" Қызыл Бүркіт тауында мүйізді қошқарды өлтірді. Олар сойып болған соң, кішкентай от жағып, оның жанына отырып, тынышталды. "Қой қауырсыны төбеден келе жатырдың" ұзын сапталған қара тас құбырынан кезекпен түтін тартқанда, Шульц досының көлден әрідегі ең әдемі тауға үнемі қадалып қарап тұрғанын байқады. Соңында ол Шульцке: "Ол қаншалықты биік, шыңы көкке дейін созылып тұр. Мен көрген таулардың ішінде осысы ең әдемі. Егер жас болсам, және жаз болса, оның шыңына шығып, жатып, аша тұрып, Күннен нәр алу үшін дұға тілерім еді" деді. Шульц та осы шыңға таңданып, оны аймақтағы ең көркем тау деп санаған. Ол жиі оған лайықты ат табуға тырысып, ал енді "Қой қауырсыны төбеден келе жатыр" оған ой берді. Таудың Күнмен байланысы болуы керек, өйткені Күн – Қараяқты тайпасының ең құрметті құдайы. Бір сәт ойланғаннан кейін Шульц "Қой қауырсыны төбеден келе жатырға" бұрылып: "Осы тауға ат қояйық. Оны Күнге баратын тау деп атаймыз" деді. "Қой қауырсыны төбеден келе жатыр" осы ұсынысқа толық келісіп: "Жақсы, бұл күшті, қасиетті ат. Одан жақсырақ бола алмас еді" деді.

Қараяқты тайпасы оны көрініс іздеу үшін пайдаланған, сондықтан бұл тау Глейшер ұлттық паркіндегі ең оңай қол жетімді ірі тау шыңдарының бірі. Бірнеше дереккөздерге сәйкес, таудың нақты Қараяқты атауы – "Жұмысын бітірген соң Күнге қайтқан Қыш Рухының Беті" деген мағына береді, себебі батыстан қарағанда тау беткейіндегі қарлы алқаптар бет пішінін құрайды.

Геология

Глейшер ұлттық паркіндегі басқа таулар сияқты, бұл тау да кембрийге дейінгі және юра кезеңдерінде қалыптасқан шөгінді тау жыныстарынан құралған. Бұл шөгінді тау жынысы тыныш теңіздерде пайда болған, ал 170 миллион жыл бұрын Льюис қысымдық жарылысы нәтижесінде көтеріле бастады. Осы жарылыс 3 миль (5 км) қалыңдығы, 50 миль (80 км) ені және 160 миль (257 км) ұзындығы бар кембрийге дейінгі тау жыныстарының үлкен плитасын, бор кезеңінің жас тау жыныстарының үстіне жылжытты.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес тау альпілік субарктикалық климат аймағында орналасқан, онда қыс ұзақ, суық және қарлы, ал жаз салқыннан жылыға дейін болады. Қысқы температура −10°F төмен түсіп, желдің әсерінен −30°F төмен болуы мүмкін. Биіктігіне байланысты, тау жыл бойына жауын-шашын алады, қыста қар, ал жазда найзағайлар болады. Таудан ағатын жауын-шашын Сент-Мэри өзенінің салаларына құяды.