Кіріспе

Құс түрі. Күл бас попугай (Psittacula himalayana) – биіктік бойынша көші-қон жасайтын жалғыз попугайлар тұқымдасының түрі. Бұл түрдің таралған аймағы Пәкістаннан басталып, Үндістанның Батыс Гималайы арқылы Непал, Бутан және Үндістанның солтүстік-шығысындағы Аруначал-Прадеш штатындағы Шығыс Гималайға дейін жетеді. Олар қыс айларында, шамамен қазан айының соңғы аптасында аңғарларға түседі.

Сипаттама

Ересектердің екі жынысының да денелерінің көп бөлігінде жасыл (көкшіл реңде) қауырсындары болады. Басы қара сұр (тақтадай сұр) түсті, ал мойнына жақын жері ашық көк түске боялған. Еркектердің ішкі қанат жапқыштарында қою бор түсті дақтар болады. Мешіктерде мұндай бор дақтар жоқ. Еркектердің орталық құйрық қауырсындары ұзын, ал мешіктерде олар қысқарақ. Құйрығының түбі жасыл, кейін терең көк түске айналады және жарық сары түсті кең өңірлері болады. Сұңқардың жоғарғы мүңкісі жарқын қызыл-сары, ал төменгі мүңкісі ақшыл сары. Оның ашық сары көзі де бар.

Таралу және халық саны

Шалбар баслы попугай Гималай және оның төңірегіндегі аумақтарда кеңінен таралған. Бұл құс Батыс Бутан, Непалдың көп бөлігі және Үндістан штаттарының келесілерінде кездеседі: Сикким, Уттаракханд, Химачал Прадеш, (оңтүстік) Джамму және Кашмир. Оны Исламабадтың солтүстігіндегі шағын ауданда және Пәкістанның Федералдық Әкімшілік Тайпалық Аймақтарының оңтүстік бөліктерінде де табуға болады. Сондай-ақ, құс Ауғанстанның Кабул, Логар, Нангархар және Пактия провинцияларындағы таулы аймақтардың шағын бөліктерінде де кездеседі.

Экология және мінез-құлық

Бұл түр әдетте 460–2400 метр биіктікте, табиғи ортасында – жоталы/бөктерлі орман және аңғарлық тоғайларда кездеседі. Олар көбінесе шағын топтарда немесе отбасылық топтарда, түрлі жемістерді (жабайы және егілген), жаңғақтарды, қарағай тұқымдарын, тұқымдарды, нектар мен емен бұршақтарын іздеп шатады. Жауын-шашын маусымының соңында көптеген ірі топтарды көру жиі, олар қыстың көп бөлігін аңғарларда өткізеді. Оларды қызыл мойынды құсқұйрық, қызғылт басты құсқұйрық және гүлбасты құсқұйрық сияқты басқа құсқұйрық түрлерімен араластырып кездестіру әдеттегі жайт. Аналықтары әдетте 28.5 x 22 мм шамасындағы 4–5 жұмыртқа салады. Жұмыртқалар шамамен 23–24 күндей күнін кешіп, одан соң жарылады. Ауғанстанда бұл құс көбінесе қабыршақты қарлығаштың тастап кеткен ұя қуыстарында ұялайды, және олар жыртқыштардан қорғану үшін бір-біріне жақын ұялайды. Сұр басты құсқұйрық әдетте наурыз–мамыр айларында көбейеді. Оның өмір сүру ұзақтығы 15–17 жылды құрайды.