Контрайтрейд – тауар немесе қызметтерді ақшасыз алмасу. Мемлекеттер арасындағы сауда, валюта тапшылығында қолданылады. Мысалы, Ирак пен Үндістанның мұнай-астық келісімі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кері сауда — тауарлар мен қызметтердің толық немесе ішінара басқа тауарлармен немесе қызметтермен төленетін, ақшамен төленбейтін алмасуы. Есеп жүргізу мақсатында кері саудада ақшалай бағалау қолданылуы мүмкін. Егеменді мемлекеттер арасындағы мәмілелерде «екіжақты сауда» термині қолданылады.
Countertrade means exchanging goods or services which are paid for, in whole or in part, with other goods or services, rather than with money. A monetary valuation can however be used in countertrade for accounting purposes. In dealings between sovereign states, the term bilateral trade is used.
Қажеттілік
Контрсауда сондай-ақ елдерде жеткілікті қатты валюта болмағанда немесе нарықтық сауданың басқа түрлері мүмкін болмағанда да жүзеге асырылады. 2000 жылы Үндістан мен Ирак БҰҰ-ның Персия шығанағындағы соғыс санкцияларының 50-бабына сәйкес БҰҰ мақұлдауымен "мұнайға бидай мен күріш" айырбас келісіміне келді, бұл Үндістанға тәулігіне 300 000 баррель мұнай жеткізуді жеңілдетті, мұнайдың баррелі 6,85 долларға бағаланды, ал Ирактың Азияға мұнай сату бағасы шамамен 22 долларға жетті. 2001 жылы Үндістан азық-түлік бағдарламасы аясында 1,5 миллион тонна ирак шикі мұнайын айырбастауға келісті. Қауіпсіздік Кеңесі атап өтті: "Ел ішінде жергілікті өндірілген азық-түлік тауарларының саны артса да, көптеген ирактықтар оларды сатып алуға қажетті қаржылық мүмкіндікке ие емес. Өкінішке орай, ай сайынғы азық-түлік рационы олардың отбасылық табысының басым бөлігін құрайды. Олар басқа да қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін азық-түлік жиынтығынан тауарларды айырбастауға немесе сатуға мәжбүр. Бұл тамақтану жағдайының жақсартылған азық-түлік жиынтығымен бірге жақсармауының себептерінің бірі. Сонымен қатар, қалыпты экономикалық белсенділіктің болмауы терең кедейліктің таралуына әкеп соқты".
Countertrade also occurs when countries lack sufficient hard currency, or when other types of market trade are impossible. In 2000, India and Iraq agreed on an "oil for wheat and rice" barter deal, subject to United Nations approval under Article 50 of the UN Persian Gulf War sanctions, that would facilitate 300,000 barrels of oil delivered daily to India at a price of $6.85 a barrel while Iraq oil sales into Asia were valued at about $22 a barrel. In 2001, India agreed to swap 1.5 million tonnes of Iraqi crude under the oil for food program. The Security Council noted: " although locally produced food items have become increasingly available throughout the country, most Iraqis do not have the necessary purchasing power to buy them. Unfortunately, the monthly food rations represent the largest proportion of their household income. They are obliged to either barter or sell items from the food basket in order to meet their other essential needs. This is one of the factors which partly explains why the nutritional situation has not improved in line with the enhanced food basket. Moreover, the absence of normal economic activity has given rise to the spread of deep seated poverty."
Әлемдік нарықта қарсы сауданың рөлі
Кері сауда негізінен бұрынғы Кеңес Одағы және оның Шығыс Еуропадағы және әлемнің басқа да аймақтарындағы одақтастары арасында жүзеге асырылды. Бұл елдердің сауда айналымының үлкен бөлігін кері саудаға жұмсауының себебі – жеткіліксіз еркін валюта. Халықаралық сауданың маңызды үлесі, шамамен 25%-ға дейін, қатты валюта емес, өнімдердің өзара айырбасталуын қамтиды. Кері сауда екі ел арасындағы қарапайым бартерден бастап, қатысушы барлық елдердің қажеттіліктерін қанағаттандыратын күрделі алмасу жүйесіне дейін жете алады. Американдық белгілі экономист Пол Самуэльсон кері сауданы маркетингтік құрал ретінде тиімділігіне күмән келтіріп, «Аш киім тігуші азық-түлігі бар және шалбарға мұқтаж шаруаны тапса ғана сауда жасаса алады» деген пікір білдірді. (Бұл «қажеттіліктердің екі жақты сәйкес келуі» деп аталады.) Бірақ, бұл нарықтардың нақты әлемде қалай жұмыс істейтінін түсіндіру үшін тым қарапайым көзқарас. Кез келген нақты экономикада бартерлік сауда үнемі жүріп тұрады, тіпті ол тауарлар мен қызметтерді алудың басты құралы болмаса да. Кері сауданың көлемі артып келеді. 1972 жылы 15 елде, 1979 жылы 27 елде, ал 1990-жылдардың басында шамамен 100 елде қолданылған (Verzariu, 1992). Кері сауданың үлкен бөлігі әскери техниканы (қару-жарақ, көлік құралдары және құрылыстарды) сатумен байланысты. Бүгінде 80-нен астам ел кері саудалық айырбастарды жүзеге асырады немесе оларды қажет етеді. Тарифтер мен сауда жөніндегі келісім (ГАТТ) ұйымының өкілдері кері сауданың әлемдік сауданың шамамен 5%-ын құрайтынын мәлімдеді. Ұлыбританияның Сауда және өнеркәсіп министрлігі 15% көрсеткішін ұсынды, ал кейбір ғалымдар бұл көрсеткіш 30%-ға жақын деп санайды. Шығыс пен батыс арасындағы сауда кейбір жылдар бойы Шығыс Еуропа және үшінші дүние елдерінің кейбір сауда секторында 50%-ға дейін жеткен. Сарапшылардың консенсусы бойынша (Okaroafo, 1989), кері саудамен байланысты әлемдік сауда көлемінің құны 20% және 25% аралығында бағаланған. АҚШ-тың ресми мәлімдемесінде «АҚШ үкіметі кері сауданы, соның ішінде бартерді, ашық және еркін сауда жүйесіне қайшы және ұзақ мерзімді перспективада АҚШ бизнес қауымдастығының мүддесіне жатпайтын нәрсе деп есептейді. Алайда, саясат ретінде АҚШ үкіметі ұлттық қауіпсіздікке кері әсерін тигізбесе, АҚШ компанияларының кері саудалық келісімдерге қатысуына қарсылық білдірмейді» делінген.
Countertrade transactions have been basically conducted among the former Soviet Union and its allies in the Eastern Europe and other parts of the world. The reason that these countries have allocated a big portion of their commerce to the countertrade attributed to insufficient hard currency. A significant proportion of international commerce, possibly as much as 25%, involves the barter of products for other products rather than for hard currency. Countertrade may range from a simple barter between two countries to a complex web of exchanges meeting the needs of all countries involved. Noted US economist Paul Samuelson was skeptical about the viability of countertrade as a marketing tool, claiming that "Unless a hungry tailor happens to find an undraped farmer, who has both food and a desire for a pair of pants, neither can make a trade". (This is called "double coincidence of wants".) But this is arguably too simplistic an interpretation of how markets operate in the real world. In any real economy, bartering occurs all the time, even if it is not the main means to acquire goods and services. The volume of countertrade is growing. In 1972, it was estimated that countertrade was used by business and governments in 15 countries; in 1979, 27 countries; by the start of the 1990s, around 100 countries (Verzariu, 1992). A large part of countertrade has involved sales of military equipment (weaponry, vehicles and installations). More than 80 countries nowadays regularly use or require countertrade exchanges. Officials of the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) organization claimed that countertrade accounts for around 5% of the world trade. The British Department of Trade and Industry has suggested 15%, while some scholars believe it to be closer to 30%, with east west trade having been as high as 50% in some trading sectors of Eastern European and Third World Countries for some years. A consensus of expert opinions (Okaroafo, 1989) has put the percentage of the value of world trade volumes linked to countertrade transactions at between 20% and 25%. According to an official US statement, "The U. S. Government generally views countertrade, including barter, as contrary to an open, free trading system and, in the long run, not in the interest of the U. S. business community. However, as a matter of policy the U. S. Government will not oppose U. S. companies' participation in countertrade arrangements unless such action could have a negative impact on national security".
Қосымша ақпарат
Verzariu, P., (1992), "Халықаралық қарсы саудадағы үрдістер мен даму", "Бизнес Америка" (2 қараша), 2-6. Окароафо, С., (1989) "Дамып келе жатқан елдердің мандатталған қарсы саудасын анықтайтын факторлар", "Халықаралық менеджмент шолуы", (қыс), 16-24. Келли, М. және Макгоуэн, Дж., (2013) "BUSN 5," Оңтүстік-Батыс Cengage Learning, Мейсон, ОХ.
Verzariu, P., (1992), "Trends and Developments in International Countertrade," Business America, (November 2), 2 6. Okaroafo, S., (1989) "Determinants of LDC Mandated Countertrade," International Management Review, (Winter), 1624
Kelly, M., and McGowen, J., (2013) "BUSN 5," South Western Cengage Learning, Mason, OH. .