Кіріспе
Юсуповтар әулеті – Ресейдің ноғай хандарынан тараған князьдық әулет. Олар 18-19 ғасырларда зор байлықтарымен, меценаттық қызметтерімен және өнер коллекцияларымен әйгілі болды. Князь Феликс Юсупов Григорий Распутиннің өлтірілуіне қатысқандығымен ең көп танылды.
The House of Yusupov (Юсу́повы) is a Russian princely family descended from the monarchs of the Nogai Horde, renowned for their immense wealth, philanthropy and art collections in the 18th and 19th centuries. Most notably, Prince Felix Yusupov was famous for his involvement in the murder of Grigori Rasputin.
20 ғасыр
Николай Юсупов 1891 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның орнын сол кездегі аңызға айналған сұлулық және елдің ең бай әйелдерінің бірі саналатын қызы Зинаида бағындырды. Оның күйеушілерінің арасында Болгарияның тәж шаһзадасы да болды. Принцесса Зинаида Николаевна Юсупова (2 қыркүйек 1861, Санкт-Петербург, Ресей – 24 қараша 1939, Париж, Франция) граф Феликс Феликсұлы Сумароков-Элстонға (5 қазан 1856, Санкт-Петербург, Ресей – 10 маусым 1928, Рим, Италия) тұрмысқа шықты, ол 1915 жылы Мәскеу әскери округінің генерал-губернаторы болды, граф Феликс Николаевич Сумароков-Элстонның ұлы. Олар 1882 жылдың 4 сәуірінде Санкт-Петербургте үйленді. Қайын атасы қайтыс болғаннан кейін Феликс патша Александр III-тен Юсупов пен Сумароков-Элстон титулдарын алып, оларды өзінің және Зинаиданың мұрагеріне беруге арнайы рұқсат алды. 1904 жылы Феликс Сергей Александровичтің адъютанты болып тағайындалды және Император гвардиясының кавалериясына қолбасшылық етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Юсуповтардың 100 000 акр (400 км²) жері болды, ал олардың өнеркәсіптеріне қант қызылшасы зауыттары, кірпіш зауыттары, арау фабрикалары, тоқыма және картон фабрикалары, шахталар, дистилляция зауыттары, сондай-ақ 16 сарай мен ендік кіретін. Юсуповтар Ракитное қаласының экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен үлес қосты. Олардың механикалық және ауыл шаруашылығы шеберханалары, қой терісін, мата, кружево және екі кілем фабрикасын өндіретін кәсіпорындары, жел және механикалық диірмендері, ұстаханалары, приходтық мектептері, теміржолы, аудандық ауруханасы, ауылдағы үйлері және теміржол торабындағы Ракитно ГЭСТ, керемет саябағы мен үш каскадты тоғандары бар сарай кешені, Ракитно ауылындағы Успен және Николай шіркеулері болды; сонымен қатар, жолдар асфальтталды және теміржол станциясы салынды. Зинаида мен Феликс Сумароков-Элстонның үлкен ұлы Николай Феликсұлы Юсупов (1883–1908) 26 жасында дуэльде қаза тапты. Феликс Юсупов, граф Сумароков-Элстон, Зинаида мен Феликс Сумароков-Элстонның кіші ұлы. Ол Григорий Распутиннің өлтірілуіне қатысқандығымен танымал. Феликс Юсупов соңғы орыс патшасы Николай II-нің шөбересі және король Кристиан IX-ның шөпшешесі болған Ирина ханшайымға үйленді. Распутиннің өлтірілуінен кейін ол Қырымға жер аударылды, бірақ 1917 жылы Санкт-Петербургке оралып, қалада Ақпан революциясынан кейін үлкен тәртіпсіздік орнағанын көрді. Ол өзімен бірге Рембрандттың және зергерлік бұйымдардың ең құнды картиналарын алып кетті. 1919 жылдың сәуір айында ол Ресейден Парижге кетіп, ешқашан қайтып оралмады. Оның қызы Ирина граф Шереметьевтің ұрпағына үйленді. Олар балаларымен бірге Грекияға көшіп барды, бірақ жақында Ресей президенті оларға Ресей азаматтығын берді. Принцесса Ирина Феликсқызы Юсупова 1983 жылдың 30 тамызында Францияның Кормейль қаласында қайтыс болды. Ол әкесінің ата-бабалары мен ата-анасымен бірге Францияның Эссон департаментінде орналасқан Sainte Geneviève des Bois орыс зиратында жерленген.