Кіріспе

Ресейлік революционер полковник Павел Иванович Пестель (Павел Иванович Пестель; 5 шілде 1793 [е.с. 24 маусым 1793] Мәскеуде туған – 25 шілде 1826 [е.с. 13 шілде 1826] Санкт-Петербургте қайтыс болған) – ресейлік революционер және декабристердің идеологы.

Ерте өмір

Пестель лютерандық дінге ескен, саксондық тегінен тараған отбасыдан шыққан, олар Петр I патша тұсында Ресейге қоныстанған. Оның әкесінің әкесі, әкесі және інісі Мәскеу пошта қызметінің директоры болып табысқан, бұл бір жақтан қарағанда, династияны құрады. Оның әкесі Иван (1765—1843) саяси бюрократияда жоғалап, 1806 жылдан 1821 жылға дейін Санкт-Петербургте тұрып, Сібірдің генерал-губернаторы болды. Бірақ Сперянскийдің ықпалымен Иван Пестель мен оның Иркутсктегі губернаторы Николай Трескин парақорлыққа және Сібірдегі жемқорлық жүйеге қатысқандары үшін айыпталып, ұятпен отставкаға шықты. Павел Пестель 1805-1809 жылдары Дрезденде оқыды. 1810-1811 жылдары Пейдж корпусында оқып, прапорщик шенімен бітірді. Пестель содан кейін Лейб гвардиясының литвалық полкіне жіберілді. Ол 1812 жылғы Отан соғысына және 1813-1814 жылдардағы шетелдегі әскери жорықтарға қатысты. Бородино шайқасында ауыр жарақат алды, ал көрсеткен ерлігі үшін фельдмаршал Кутузовтан Батылдық үшін Алтын қылышпен марапатталды. Пестель келесі науқанда Дрезден, Кулм және Лейпциг шайқастарында Петр Витгенштейннің адъютанты ретінде өзін таныстырды. Бірнеше кавалериялық полкте қызметтен кейін, 1821 жылы Тульчин қаласында орналасқан Вятка жаяу әскер полкінің командирі болып тағайындалды, онда прогрессивті генерал Павел Киселев либералды көзқарастағы офицерлерді құшақ жайды.

Декабрист

1816 жылы Пестель Құтқарылу одағының мүшесі және оның жарғысын жазушылардың бірі болды. Ол қоғамның барлық мүшелерін Одақтың республикалық бағдарламасына келістіріп, ресейлік азаттық қозғалысында республикалық дәстүрдің негізін қалады. Сонымен қатар, Павел Пестель бастапқыда бұқаралық жазалау шараларын, патша өлтіруді және императорлық отбасының барлық мүшелерін жоюды қолдады. 1818 жылы Пестель патша өлтіру жоспарлары жоқ, либералды құпия қоғам – «Бейбітшілік одағына» қосылды. 1821 жылғы наурыз айында ол Оңтүстік қоғамын құрып, оның төрағасы болды. Пестель Декабристердің Солтүстік қоғамын біріктіруді жақтады және осы мақсатқа жету үшін 1824 жылы Санкт-Петербургке сапар шекті. 1821 жылдан бастап Павел Пестель Ресейдегі әлеуметтік және экономикалық реформалар жобасын жасады, кейіннен оны «Русская правда» деп атады және ол саяси бағдарлама ретінде қабылданды. Оның екінші басылымы Пестельдің көзқарастарының одан әрі демократиялануын көрсетті. Ол орыс шаруаларын жерімен бірге дереу азат етуді, жер иелену құқығын шектеуді, мемлекеттік және жеке жер қорын құруды, таптық артықшылықтарды жоюды және 20 жастан асқан ер адамдарға саяси құқықтар беруді талап етті. Пестель республика мен мемлекеттік басқарудың орталықтандырылуын жақтады. Оның «Конституция. Мемлекеттік завет» деп аталатын жинағында бір палаталы Халық Вечесі (Народное вече) Ресейдің заң шығарушы органы болады делінген. Егемендік Дума (Державная дума) атқарушы билік деп жарияланды. Жоғарғы соборға (Верховный собор) сот билігі берілді. 1825 жылы Павел Пестель Narodowe Towarzystwo Patriotyczne ұйымымен келіссөздер жүргізіп, бірлескен революциялық әрекеттер мүмкіндігін талқылады. 1825 жылғы 13 желтоқсанда (Декабристер Санкт-Петербургте ашық көтеріліс жасаған күнінен бір күн бұрын) Павел Пестель император Николай I-ге қастандық жасауға тырысқаны үшін Тулчинде (Подолияда) тұтқындалды. Ол көптеген декабристерге қарсы куәлік берді, «олардың есімдерін тарихқа сақтау үшін» деп мәлімдеді және олардың тұтқындалуына себепкер болды. Бірақ ол Декабристердің нақты тарихын білмеді. Мысалы, қазіргі кезде тек Александр фон Бенкендорфпен байланысты Ресей рыцарларының ордені басты құпия ұйым болған, ал Пестельдің Құтқарылу одағы емес деген пікір бар. Оның және Бестужев-Рюминнің куәліктері Сот комитетінің мүшелерін (олардың кейбіреулері Декабристердің туыстары немесе құпия қоғамдардың мүшелері) Пестель мен Бестужев-Рюминнің куәлігін тоқтату үшін оларды асып тастауға итермеледі. Бірнеше айдан кейін Петр мен Павел бекінісінде тағы төрт Декабристпен бірге дарға асылды.

Ұрпақтар

Пестелдің ұрпақтары Австралия және Ұлыбританияда тұрады.