Кіріспе

Ресейлік дипломат және әскери қолбасшы, орыс генералы граф Борис Петрович Шереметев (Граф Бори́с Петро́вич Шереме́тев, tr. ; 5 мамыр 1652 [е.с. 25 сәуір 1652] – 28 ақпан 1719 [е.с. 17 ақпан 1719]) Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Ресей империясының дипломаты және генерал-фельдмаршалы болды. 1706 жылы ол Ресейдегі алғашқы граф атанды. Оның балалары Пётр Шереметев және Наталья Шереметева.

Ерте өмір

Жас кезінде Шереметьев әскери қызметін бастамас бұрын патша Алексей I-нің жанындағы паж болған. 1671 жылдан бастап императорлық сарайда қызмет етті. 1681 жылы Тамбовта Крым хандығына қарсы күрескен әскерлерге басшылық етті, ал 1682 жылдан бояр дәрежесіне ие болды. 1685 жылдан 1687 жылға дейін Польшамен "Мәңгілік бейбітшілік" шарты бойынша келіссөздерге қатысып, Австриямен одақтастық келісімге қол жеткізді. 1687 жылдың соңынан бастап Ресейдің оңтүстік шекарасын қорғаған Белгородтағы әскерлерге басшылық етті және Қырым жорықтарына қатысты. 1689 жылы Петр I билікке келгеннен кейін, оның серігі ретінде оның ісіне қосылды. 1690 жылдары Мазепамен бірге Түркияға қарсы соғысқа қатысты. 1695-96 жылдардағы Азов жорықтарында Днепр өзенінде Қырым татарларына қарсы шайқастарда әскерлерге басшылық етті. 1697-99 жылдары Польша, Австрия, Италия және Мальтада дипломатиялық міндеттерді орындады. 1698 жылы патша Петр Шереметьевтің басшылығымен Мальтаға делегация жіберіп, Мальта орденінің және олардың флотының жағдайын бағалады. Шереметьев сондай-ақ орденмен бірлескен жобаларды, оның ішінде түріктерге қарсы әрекеттерді және болашақта Ресейдің теңіз базасын құру мүмкіндігін зерттеді.

Ұлы Солтүстік соғыс

Ұлы Солтүстік соғысы (1700–1721) кезінде Шереметьев қабілетті, бірақ сақты және баяу әскери басшы екенін көрсетті. Соғыстың көп бөлігінде ол Ресей армиясының бас қолбасшысы және жоғары шенді офицері болды. Шереметев әрекеттерінде өте сақты болды, бірақ екінші бағынышты, жас князь Меншиковтан тиімдірек болды, оның шарбуы әрдайым сәттілікке жеткізбеді. 1700 жылы Ұлы Солтүстік соғысы басталғанда ол Ресей армиясының Нарваға шабуылына қатысты, бірақ Швеция королі Карл XII оны Эстониядағы позициясынан ығыстырды. Одан кейін ол Балтық провинцияларында швед әскерлерімен күрескен ресейлік күштердің қолбасшысы болды. 1701 жылдың қыркүйегінде полковник В. А. Шлипенбах Раугеде Шереметьевті жеңді, бірақ 1701 жылдың желтоқсанында ресейліктер Эрастферде Шлипенбахқа (қазір генерал-майор) қарсы жеңіске жетті. Бұл жеңіс Шереметьевке фельдмаршал атағын сыйлады, ал 1702 жылдың шілдесінде Хуммельсхоф шайқасында тағы бір ресейлік жеңіс тіркелді. Шереметьев әскерінің Мариенбургке шабуылы (1702 жылдың тамызы) Марта Скавронскаяның патша сарайына келуіне әкелді, ол кейіннен Екатерина I атанды (1725–1727 жылдары билік етті). Шереметьев шведтердің Нётеборг (1702 жылдың қазаны) және Ньенсканс (1703 жылдың 1 мамыры) бекіністерін (соның арқасында 1703 жылдың мамырында Санкт-Петербург қаласының негізі салынды) және 1704 жылы Балтық маңызды қалалары Дорпат пен Нарваны басып алды. 1705 жылы Петр I оны Астраханға жіберді, онда ол 1705–1706 жылдардағы көтерілісті күшпен және табысты басып тастады. Ұлы Солтүстік соғысы барысында Шереметьев швед генералы Левенгауптпен қақтығысты, ол 1705 жылдың шілдесінде Гемауэртофта оны жеңді, ал Карл XII 1708 жылдың шілдесінде Головычинде одан жеңіліс тапты. Шереметьевтің кек алуы 1709 жылы Полтава шайқасында болды, онда ол швед армиясын ойсырата жеңген күштердің аға орыс қолбасшысы болды. Оның басшылығындағы әскерлер 1710 жылы Риганы жаулап алды. Шереметьев содан кейін 1710–1711 жылдардағы Прут жорығында Осман империясына қарсы армияның негізгі күштеріне басшылық етті. 1711 жылы Түркиямен күрескен ол Прут өзеніндегі Станилешти шайқасында қоршауға түсті (1711 жылдың шілдесінде). 1715–17 жылдары Шереметьев Померания және Мекленбургте әскерлерге басшылық етті. Петр I-нің Ресейді батыстандандыру саясатын қолдағанмен, Шереметьев патшаға жақын болған емес. 1719 жылы Мәскеуде қайтыс болды; Петр I оны Санкт-Петербургтегі Лазаревск зиратына жерледі.