Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1898-1904 жылдар аралығында Ресей империясының соғыс министрі Алексей Николаевич Куропаткин (Алексе́й Никола́евич Куропа́ткин; 29 наурыз 1848 – 16 қаңтар 1925) 1898 жылдың қаңтарынан 1904 жылдың ақпанына дейін Ресей империясының соғыс министрі қызметін атқарды, ал одан кейін – далалық қолбасшы болды. Тарихшылар оны 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысындағы Ресейдің ірі жеңілістеріне, ең әйгілісі – Мукден шайқасында (1905) және Ляоян шайқасында (1904 жылдың тамыз-қыркүйек айларында) кінәлі деп есептейді.
Russian Imperial Minister of War from 1898 to 1904
Aleksey Nikolayevich Kuropatkin (Алексе́й Никола́евич Куропа́ткин; March 29, 1848January 16, 1925) served as the Russian Imperial Minister of War from January 1898 to February 1904 and as a field commander subsequently. Historians often hold him responsible for major Russian defeats in the Russo Japanese War of 1904 to 1905, most notably at the Battle of Mukden (1905) and at the Battle of Liaoyang (August September 1904).
Алғашқы жылдар
Куропаткин 1848 жылы Ресей империясының Псков губерниясындағы Холмск уезінде дүниеге келген. Оның әкесі зейнеткер, әскер капитаны, помещиктер әулетінен шыққан. Кадет корпусында және Павловск әскери училищесінде білім алған Куропаткин 1864 жылы Ресей императорлық армиясына қабылданды. 1866 жылдың 8 тамызында 1-ші Түркістан жаяу әскер батальонында лейтенант болып жоғарылатылды, Бұхараны басып алуға, Самарқанды шабуылға алуға және Түркістанды Ресейдің жаулап алуындағы басқа да шайқастарға қатысты. 1870 жылдың тамыз айында майор болып тағайындалды. 1872-1874 жылдары Куропаткин Николай атындағы Бас штаб академиясында оқыды, содан кейін Берлин мен Парижге әскери атташе ретінде жіберілді, әскери білімін аяқтады және француз әскерлерімен бірге Француз Алжирінде болды, Сахараға француз экспедициясын сүйемелдеді. 1875 жылдың соңында Ресейге оралғаннан кейін, ол Түркістан әскери округіне тағайындалды. Ресейдің Кокандты жаулап алуындағы рөлі үшін 4-дәрежелі Георгий орденімен марапатталды. 1875-1876 жылдары Куропаткин Ферғана аңғарындағы Ресейдің шекаралық талаптарын реттеу үшін Яқуб бекке (Кашгария билеушісі) дипломатиялық миссияда жұмыс істеді. 1877 жылдың қыркүйегінен 1878 жылдың қыркүйегіне дейін 16-шы жаяу әскер дивизиясының штаб бастығы болды. 1879 жылдың тамызында Түркістан атқыштар бригадасының командирі болды. 1880 жылдың желтоқсанында ол 5 ротамен бірге генерал Михаил Скобелевтің Түрікменстанға басып кіруі үшін 500 шақырымдық шөлді 18 күнде кесіп өтті. Куропаткин 1881 жылдың 24 қаңтарында Геок-Тепе шайқасындағы негізгі шабуылға жетекшілік етті. Ол шайқастағы жеңісі үшін 3-дәрежелі Георгий орденімен марапатталды. Соғыстан кейін ол операциялар туралы егжей-тегжейлі және сыншыл тарихын жазды, ол жоғары бағаланды. 1880-ші жылдары Куропаткин оңтүстік-шығыс шекарасында Түркістан атқыштар бригадасының қолбасшысы болып қызмет етті. 1882 жылдың 29 қаңтарында генерал-майор болып тағайындалды. Келесі жылы Бас штабқа қосылды және 1890 жылы генерал-лейтенант болып тағайындалды. 1890 жылдан 1898 жылға дейін Куропаткин Ашхабадта орналасқан Орталық Азиядағы Транскаспий облысының губернаторы болды. Өзінің билік ету кезеңінде ол бұрын бандиттік және құлдықпен танымал болған аймақта сауданы, ауыл шаруашылығын және қалаларды дамытқандығы белгілі. Ол жергілікті сот және мектеп жүйесін құрды, сондай-ақ Ресей империясының ішкі провинцияларынан шаруаларды қоныстандыруға ынталандырды. 1895 жылы Куропаткинге Николай II-нің таққа отыруын жариялау үшін Персияға ерекше миссия, яғни Ерекше елшілік тағайындалды. Миссияның бір мүшесі Павел Пьясецкий болды, ол кейін Анзалиден Тегеранға дейінгі жолды бейнелейтін өзінің әйгілі «Персия панорамасын» салған.
Kuropatkin was born in 1848 in Kholmsky Uyezd, Pskov Governorate, in the Russian Empire. His father, a retired army captain, came from landed gentry. Educated in the Cadet Corps and Pavlovsky Military School, Kuropatkin entered the Imperial Russian Army in 1864. On August 8, 1866, he was promoted to lieutenant in the 1st Turkestan Infantry Battalion, and took part in the conquest of Bukhara, the storming of Samarkand and other battles in the Russian conquest of Turkestan. He was promoted to major in August 1870. From 1872 to 1874, Kuropatkin studied at the Nicholas General Staff Academy, after which he was dispatched as a military attaché to Berlin and Paris, completing his military studies, and with the French troops in French Algeria, accompanying a French expedition to Sahara. Returning to Russia in late 1875, he was assigned to the Turkestan Military District. He was awarded the Order of St. George (4th class) for his role in the Russian conquest of Kokand. From 1875 1876, Kuropatkin was employed in a diplomatic mission to Yaqub Beg (ruler of Kashgaria) to resolve the issues of Russian border claims in the Fergana Valley. From September 1877 to September 1878, he was Chief of Staff of the 16th Infantry Division. In August 1879, he was commander of the Turkestan Rifle Brigade. In December 1880, he and 5 companies made an 18 day march across 500 miles of desert to join General Mikhail Skobelev’s invasion of Turkmenistan. Kuropatkin led the main assault at the Battle of Geok Tepe on January 24, 1881. He was awarded the Order of St. George (3rd class) for his victory in the battle. After the war, he wrote a detailed and critical history of the operations which was highly regarded. During the 1880s, Kuropatkin served on the south eastern frontier in command of the Turkestan Rifle Brigade. He was promoted to major general on January 29, 1882. He joined the General Staff the following year, and was promoted to lieutenant general in 1890. From 1890 to 1898, Kuropatkin was governor of the Transcaspian Region in Central Asia, based in Askhabad. During his tenure, he was known to have developed trade, agriculture and towns in an area formerly known for endemic banditry and slavery. He established a local judicial and school system, and encouraged the settlement of colonists from the interior provinces of the Russian Empire. In 1895 on Kuropatkin was bestowed the extraordinary Russian mission, called the Extraordinary Embassy to Persia in order to proclaim the ascension to the throne of Nicholas II. One member of the mission was Pavel Piasetsky, who later painted his famous Panorama of Persia, showing the way from Anzali to Teheran.
Соғыс министрі
1898 жылы Куропаткин Санкт-Петербургке қайтарылып, соғыс министрі болып тағайындалды. Оның ең маңызды міндеті – әскердің басқару жүйесін және офицерлердің тұрмыс жағдайын жақсарту болды. Оның реформаларына қатардағы офицерлер мен жоғары лауазымға үміткерлерге жас шектерін белгілеу, сондай-ақ Бас штаб офицерлерін жауынгерлік бөлімдерге жіберу мерзімін ұзарту арқылы әскерді жаңарту шаралары кірді. Ол офицерлердің сапасын арттыру үшін екі жылдық кадеттік оқу бағдарламасын үш жылға дейін ұзартуға және жеті жаңа кадет мектебін ашуға тырысты. Сонымен қатар, оқу жиындарын жиі өткізе бастады. Дегенмен, қатардағы әскерлер үшін Куропаткиннің реформалары толыққанды нәтиже бермеді. Тамақ, киім және тұрғын үйдің нашар жағдайынан хабардар болғанымен, ол жақсартулар үшін қажетті қаражатты алуға қол жеткізе алмады, сондықтан оның қызметі дін қызметкерлерін көбейту, дене жазасын жою және далалық асханаларды жақсарту арқылы моральдық жағдайды көтерумен шектелді.
In 1898, Kuropatkin was recalled to St. Petersburg and appointed War Minister. His first priority was of improving the command structure of the army, as well as the living conditions of its officers. His reforms included measures to rejuvenate the army by setting age limits for line officers and candidates for higher office, and by increasing the period of secondment of officers from the General Staff to combat units. He attempted to improve the quality of officers by raising the two year cadet training program to three years, and by opening seven new cadet schools. He also increased the frequency of training maneuvers. However, with respect to the lower ranks, Kuropatkin's reforms fell short. While aware of the poor standards of food, clothing, and housing, he was unable to secure the necessary funds for improvements, so his activities were confined to improving morale through the increased use of chaplains, the abolition of corporal punishment, and improved field kitchens.
Ресей-жапон соғысы
Куропаткин 1904 жылы орыс-жапон соғысына дейін Жапон империясымен келіссөздерге қатысты. Ол Жапониямен қарулы қақтығысты қолдамады және Безобразов шеңберіне қарсы болды. 1903 жылғы маусымда Жапонияға сапар шеккеннен кейін оның көзқарасы нығайып, бекінді. Куропаткин соғыста Ресей құрлық әскерлерінің сәтсіздігіне тікелей қатысты. Оның әскери стратегиясы – тозу соғысын жүргізу және Транссибір темір жолы жеткілікті әскер мен жабдық жеткізгенге дейін шабуылдан қашу болғанмен, оның сақтығы мен шешім қабылдаудағы баяулығы Ресейдің қайта-қайта жеңіліске ұшырауына елеулі әсер етті. Әскери тарихшылар оның ірі әскери операцияларды басқарудағы шешімсіздігі мен ұйымдастырудағы кемшіліктерін Ресейдің жеңілісіне себеп болған маңызды фактор деп санайды. Куропаткинге азиялықтарға деген нәсілшілдік көзқарасының әсер еткені айтылады, ол патшаға үш жапондық әскерге екі ресейлік әскер жеткілікті екенін мәлімдеген. Мұқден шайқасында Ресей жеңілгеннен кейін Куропаткин командирліктен алынып, лауазымын бұрынғы 1-Манчжур армиясының қолбасшысы Николай Линевичке тапсырды. Бірақ ол майданнан кетпеуді талап етіп, Линевичтің бұрынғы орнына ие болуға рұқсат алды. 1906 жылы орыс-жапон соғысы аяқталғаннан кейін Куропаткин Ресей империясының Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды. Алайда, 1907 жылы ол шалғайдағы үйіне зейнетке шығып, бірнеше тілде жарық көрген өзінің ашық және шыншыл қорғанысын жазды. Ресей үкіметі оның жазған тарихын тәркілегені хабарланды.
Kuropatkin was involved in the negotiations with the Empire of Japan before the Russo Japanese War in 1904. He did not support an armed conflict with Japan and opposed the Bezobrazov Circle. His views became firmer after a visit to Japan in June 1903. Kuropatkin was heavily involved in the fiasco of the Russian land forces during the war. Although the rationale of his military approach was to wage a war of attrition and to avoid an offensive until the Trans Siberian Railway brought sufficient troops and materiel, his cautiousness and hesitancy markedly influenced the repeated Russian defeats. Military historians consider his indecisiveness and organizational deficiencies in directing large scale military operations as a major element in the Russian defeat. Kuropatkin also was influenced by his racism against Asians, reportedly telling the Tsar that he would only need two Russian soldiers for every three Japanese soldiers. After the Russian defeat at the Battle of Mukden, Kuropatkin was relieved of command and handed over his post to Nikolai Linevich, formerly commander of the 1st Manchurian Army. However, he insisted that he stay at the front and was given permission to take over Linevich's old post. In 1906, following the end of the Russo Japanese War, Kuropatkin served as a member of the State Council of Imperial Russia. However, in 1907 he retired to his country house, and wrote his own, yet candid, defense, which was published in a number of books in several languages. The Russian government reportedly confiscated the history he wrote.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Куропаткин қызметіне қайта орналасуын және майданға жіберуін сұрады, бірақ оның өтініші Ұлы князь Николай Николаевич тарапынан қабылданбады. Дегенмен, патша Николай II Жоғарғы Бас қолбасшы лауазымын иеленгеннен кейін, 1915 жылдың қазан айында Куропаткинді Гренадерлер корпусының басшысы етіп тағайындады. 1916 жылдың қаңтар айының соңында ол 5-ші армияның қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1916 жылдың ақпан айында денсаулығы нашарлаған генерал Павел Плехведен кейін Солтүстік майданның қолбасшысы болды. Наурыздың басында оның әскерлері Рига маңында шектеулі шабуылға шықты, бірақ жақтарынан айналып өткізіліп, Двина өзеніне қарай шегінуге мәжбүр болды. Сол айдағы екінші, ірі шабуыл тек бірнеше километрге ғана алға жылжыды. Николай II патша Куропаткиннің артиллериялық қолдаудың жетіспеуі, жолдардың нашарлығы және қолайсыз ауа райы туралы түсіндірулерін қабылдамады. Ол түнгі шабуыл жоспарлады, онда неміс қорғаушыларын соқыр ету үшін іздеу шамдарының батареяларын орнату көзделді – бұл тактика 1904 жылы жапон әскерлеріне қарсы тиімді болған еді. Алайда, 1915 жылы оның әскері «шабуылға» жіберілгенде, олардың силуеттері анық көрініп, мыңдаған адам қаза тапты. Куропаткин 1916 жылдың 22 шілдесінде қолбасшылықтан алынып, Түркістанға жіберілді, онда Ресейдің Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы, әсіресе Осман империясына қарсы, жергілікті халық арасында үлкен наразылық тудырды және 1916 жылғы Орталық Азия көтерілісіне әкеп соқты. Куропаткин Түркістан әскери округінің генерал-губернаторы және Семиречье казактарының атаманы болып қызмет етті, сондай-ақ көтерілісті аяусыз басуға жетекшілік етті.
At the start of World War I, Kuropatkin requested to be reinstated and to be sent to the front; however, his requests were blocked by Grand Duke Nikolai Nikolaevich. Nevertheless, once Tsar Nicholas II assumed the post of Supreme Commander, he put Kuropatkin in charge of the Grenadier Corps in October, 1915. At the end of January 1916, he was appointed commander of the 5th Army, and in February 1916, he became Commander of the Northern Front, in succession to General Pavel Plehve, whose health had broken down. In early March, his forces undertook a limited offensive near Riga, but were outflanked and forced to withdraw to the Dvina River. A second and larger offensive later that month only managed to advance a couple of kilometers. Tsar Nicholas II did not accept Kuropatkin's excuses of a lack of artillery support, poor roads and bad weather. He planned a night attack which included setting up batteries of searchlights to blind the German defenders, a tactic which had worked in 1904 against Japanese troops. Unfortunately for his men in 1915, on being sent 'over the top', they were silhouetted and suffered thousands of casualties. Kuropatkin was relieved of command on July 22, 1916, and reassigned to Turkestan, where the Russian involvement in World War I, especially against the Ottoman Empire was extremely unpopular among the indigenous peoples and which had led to the Central Asian revolt of 1916. Kuropatkin served as Governor General of the Turkestan Military District as well as ataman of the Semirechye Cossacks and led the brutal suppression of the revolt.
Революциядан кейінгі кезең
1917 жылғы ақпан революциясында Куропаткин Петроградта болды және дереу Ресейдің Уақытша үкіметіне адалдығын білдіріп, эполеттерінен патшалық белгілерін алып тастады. Ол Уақытша үкіметтің әскери министрі Александр Гучковтың бұйрығымен Түркістан әскери округінің қолбасшысы лауазымында расталды. Бірақ, бұған большевиктердің Ташкент әскери және жұмысшылар депутаттары кеңесі қарсылық білдіріп, оны тұтқынға алып, Петроградқа қайтарып жіберді. Уақытша үкіметтің бұйрығымен босатылғаннан кейін, ол туған жеріне қайтып оралды. Қазан революциясынан кейін ол скрипкада шебер ойнауға бейімделді және 1925 жылы қайтыс болғанға дейін өзі құрған ауыл шаруашылығы мектебінде оқытумен айналысты.
In the February Revolution of 1917 Kuropatkin was in Petrograd, and quickly pledged his allegiance to the Russian Provisional Government, cutting the royal insignia off his epaulettes. He was confirmed in his post as commander of the Turkestan Military District by Provisional Government War Minister Alexander Guchkov. However, this was disputed by the Bolshevik Tashkent Soviet of Soldiers and Workers' Deputies, who placed him under arrest and sent him back to Petrograd. Freed by order of the Provisional Government, he returned to his home province. Following the October Revolution, he became very skilled at playing the violin and taught at an agriculture school that he had founded, until his death in 1925.