Француз әскери қолбасшысы Мишель Монури

Кіріспе

Француз әскери қолбасшысы

Мишель Жозеф Маунори (17 желтоқсан 1847 – 28 наурыз 1923) – Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында француз әскерлеріне қолбасшылық еткен, кейіннен Франция маршалы атағына ие болған тұлға. Алғашқыда Лотарингияда қолбасшылық етіп, Бельгия арқылы неміс әскерлерінің сәтті шабуылы белгілі болған соң, Амиен маңында құрылып жатқан және кейін Парижге қайтқан Жаңа Алтыншы армияның басқаруын жүзеге беруге жіберілді. Алтыншы армия 1914 жылдың қыркүйегінде Марна шайқасының бірінші кезеңінде маңызды рөл атқарды. Оның күшінің бір бөлігі жалға алынған таксилермен майданға жеткізіліп, Урк шайқасында фон Клюктің неміс Бірінші армиясына батыстан шабуыл жасады. Шабуыл сәтті болмаса да, осының нәтижесінде немістер орналасқан жерлері ауысып, француз Бесінші армиясы мен шағын британдық экспедициялық корпусы үшін мүмкіндік ашылды, соның салдарынан немістер шегінуге мәжбүр болды.

Соғысқа дейінгі мансап

Маунори 1847 жылдың 17 желтоқсанында дүниеге келген. Франко-пруссия соғысында лейтенант болып жараланған. Ол политехник және артиллерия саласының маманы болды. Эколь де Герде оқып, содан кейін полковник атағына дейін Сент-Сирде оқытушы болып жұмыс істеді. Ол артиллерия бригадасына қолбасшылық етті, ал 1905 жылдан бастап III, кейін XX корпустарға басшылық етті. Ол Conseil Superieur de la Guerre мүшесі болды, сосын Париждің әскери губернаторы қызметін атқарды. Соғыс жағдайында әскерге басшылық етуге дайындалған, бірақ 1912 жылы зейнетке шықты. Холгер Гервиг оны "жіңішке, тіпті нәзік" деп, ал Тухман "жіңішке, нәзік, жұқа сүйекті" деп сипаттаған.

Лорейн

Үшінші және Төртінші армиялар Арденнеге шабуыл жасағанда (Бас қолбасшы Жоффре 20 тамызда операцияның 22 тамызда басталуына қатысты бұйрық берді), олар Үшінші армияның оң жағы мен Лотарингияға сәтсіз шабуыл жасаған Екінші армияның сол жағы арасындағы мүмкін болатын кеңістікті ашты. Сондықтан Жоффре Верденде Лотарингия армиясын құрды, оның құрамына Үшінші армиядан алынған үш дивизия кірді. Маунори зейнеттен қайта шақырылып, оған қолбасшылық етуге тағайындалды. Лотарингия армиясының жалпы саны жеті дивизияны құрады, олардың үшеуі Руффейден алынған. Ол Бонноның VII корпусынан, соғысты Эльзасқа әскерлерді жылжытумен бастаған, және Руффейдің Үшінші армиясынан 55-ші және 56-шы резервтік дивизиялардан тұрды. Жоффренің Ordre Particuliere no 18 (21 тамыз) Лотарингия армиясына мүмкіндігінше көп неміс әскерін "байлап тұруға" бұйрық берді. Лотарингия армиясы толығымен резервтік дивизиялардан құралды. Руффей бастапқыда оның құрылғанын білмеді. 22 тамызда сағат 13:30-да Руффей көмек сұрады – Маунори Жюль Шейлидің 54-ші резервтік жаяу әскер дивизиясын және Анри Марабайлдың 67-ші резервтік жаяу әскер дивизиясын жіберді. Бірақ бұл Руффейдің шабуылын құтқаруға жеткіліксіз болды.

Батысқа қайта орналасу

26 тамызда таңертең Сент-Квентинде Сэр Джон Френч пен Ланрезакпен (Бесінші армияның қолбасшысы) кездескеннен кейін, сондай-ақ британдық II корпустың Ле-Катода талқан етілуі туралы хабарларды (кейіннен бұл хабарлар көбінесе шындықтан алыс екені анықталды) естігеннен кейін, Жоффр өзінің сол қанатының осалдығына және британдық экспедициялық корпусының тұтасымен жеңілу қаупіне алаңдады. Сол түні ол No 2 нұсқауды жариялады, ол Амиен маңында Маунури басқаруындағы, төрт резервтік дивизия мен корпустан тұратын жаңа армия құруға бұйрық берді. Ол сондай-ақ Лотарингия армиясын таратып, оның штабын Маунуридің жаңа армиясына жіберді, бірақ оның бөлімдерін емес, оларды Үшінші армия құрамына қайта қосты. Паульдің Эльзас армиясын да таратып жіберді. Жоффрдің қолынан келгені – резервтік дивизияларды алдыңғы қатарға тарту ғана еді. Эбенердің 6-шы тобы, 61-ші және 62-ші жаяу әскер дивизияларынан (екі резервтік құралым), бұрын Париж гарнизонын құраған, Аррасқа теміржолмен жеткізіліп, оңтүстікке қарай жорыққа шығуға бұйрық берілді. Камбрейден Маунури күштерімен қосылу үшін бет алған олар неміс атқыштар тобын ығыстырып, Бапумге кірді. 28 тамызда тұман тарағанда, Пероннның солтүстігіндегі Мойсленде Линсингеннің II корпусы оларға шабуыл жасады (сол жер 1916 жылы Соммадағы француз әрекеттерінің ортасы болды, Сайли-Сайлизель маңында). 62-дивизия солтүстікке, Аррасқа, ал 61-дивизия Амиенге шегінді. Оңтүстікте Перонн түсті. Бастапқыда "Маневр армиясы" деп аталған Маунури армиясы 80 мың резервист пен екінші шеп әскерлерінен құралды, кейін Лотарингиядан теміржолмен келген әскерлермен күшейтілді. Маунури армиясын "Сомма армиясы" деп те атады. Сантер жазығына басып кірген Маунури 29 тамызда Прояртта фон Клюк күштеріне қарсы сәтті күресті. Шығыстан қайта орналастырылған 14-ші жаяу әскер дивизиясы Сомманың сол жағалауымен жылжыған Линсинген колонналарын тоқтатты, оларға қарсы концентрленген мылтық пен артиллерия атысын қолданды. Бірақ олар немістердің Перонннан шабуылдауын ұзақ тоқтата алмады. Спирс жазғандай, Маунури Гиз шайқасының нәтижесінде (29 тамыз) Авра өзенінің артына шегінуге мүмкіндік алды. 1 қыркүйекте француз күштері шегініп жатқанда, Жоффр Маунуридің Компинье маңында немістерге шабуыл жасау туралы ұсынысын қабылдамады және оған кері шегінуге, Парижді қорғауға және әскери губернатор Гальенимен байланыс орнатуға бұйрық берді.

After meeting with Sir John French and Lanrezac (commander of Fifth Army), who were barely on speaking terms, at St Quentin on the morning of 26 August, and hearing reports (which later turned out to be exaggerated) of the destruction of British II Corps at Le Cateau, Joffre became deeply concerned at the weakness of his left flank and the risk of the British Expeditionary Force being overrun. That night he enacted Instruction No 2, ordering a new army to be formed under Maunoury around Amiens on the French west flank, consisting of four reserve divisions and a corps. He also dissolved the Army of Lorraine and sent its staff to Maunoury's new army, although not its divisions which were reabsorbed into Third Army. He also dissolved Pau’s Army of Alsace. Joffre had little choice but to deploy reserve divisions in the front line. Ebener’s Sixth Group, consisting of 61st and 62nd Infantry Divisions, both reserve formations, which had made up the Paris Garrison before being railed to Arras, were ordered to march south to block the German advance on Bapaume and Peronne (the future Somme battlefield of 1916). Marching down from Cambrai to link up with Maunoury’s forces, they brushed aside a German cavalry screen and entered Bapaume, then on 28 August as the fog lifted they were ambushed by Linsingen’s II Corps at Moislains north of Peronne (and near Sailly Saillisel, which was to be the scene of French operations on the Somme in 1916). 62nd Division retreated north back to Arras, 61st retreated to Amiens. Further south Peronne fell. Maunoury’s army, initially called the “Army of Manoeuvre”, began as a collection of 80,000 reservists and second line troops, before being reinforced with troops redeployed by rail from Lorraine. Maunoury's force was also initially called the “Army of the Somme”. Advancing into the Santerre plain, Maunoury gave a good account of himself against von Kluck's forces at Proyart on 29 August. The 14th Infantry Division, regulars redeployed from the east, blocked Linsingen's columns advancing along the left bank of the Somme, using concentrated rifle and artillery fire. However, they were unable to block the Germans advancing from Peronne for long. Spears wrote that Maunoury was able to fall back behind the River Avre (29 Aug) because of the Battle of Guise. On 1 September, with French forces falling back, Joffre vetoed Maunoury's proposal to attack the Germans near Compiegne and instead ordered him to fall back, cover Paris and make contact with Gallieni, Military Governor.

Қарсы шабуылды жоспарлау

Мауноридің алтыншы армиясы, қазіргідей аталатын, VII корпус, 3 резервтік дивизия және Солтүстік Африкадан 45-ші дивизия, сондай-ақ Эбенердің 61-ші және 62-ші резервтік дивизияларын қамтыды; IV корпус (бұрынғы Үшінші армияның бөлігі) 3 қыркүйекте Маунориге қосылу үшін Парижде пойызбен келді. 62-ші резервтік дивизияда алты полковник пен подполковниктің төртеуі, сондай-ақ батальон командирлерінің (француз армиясында әдетте майорлар атқаратын лауазым) шамамен сондай үлесі қаза тапты немесе жараланды, олардың орнына “бірнеше” резервтік подполковниктер келді. Резервтік дивизияларға Лотарингия, Овернь, Бретань және Шаранттан келген әскерлер кірді. Ақпарат сұрауына жауап ретінде жазылған хатта Жоффре Галлениге “генерал Мауноридің жедел әскерлерінің бір бөлігін” неміс оң қанатына қарсы шығысқа шабуыл жасауды ұсынды. Жоффренің бұл кездегі бұйрықтарында шабуылдың күні мен уақыты нақты көрсетілмеген, бірақ егер немістер оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырса, Маунори Марнаның сол жағалауында операция жүргізуі тиімді болар еді деп атап өтті. Фон Клюк BEF және француздың 5-армиясы арасындағы олқылықты зерттеді, бұл олқылықты тек Кононың атты корпусы ғана жапқан еді. 4 қыркүйекте сағат 09:10-да Галлени, әуедегі барлау мәліметтеріне сүйене отырып және француз әскерлерінің кері шегінуі Парижді ашық қалдырып, неміс шабуылына осал қалдырады деп алаңдап, Маунориге фон Клюктің қанатына шабуыл жасауға шығысқа дайын болуды бұйырды. Жоффре, бұл туралы алдын ала кеңеспеген, бірақ жеке-жеке сондай қорытындыға келген, бұйрықты мақұлдады, сонымен қатар Марнадағы 5-армияның қорғанысының уақытын анықтауды жалғастырды. Галлени сондай-ақ Антуан Друденің жаңадан келген 45-ші жаяу әскер дивизиясын (Алжирден келген ақ қоныс аударушылар) Маунориге қарастырып, 6-шы армияның құрамын шамамен 150 000 сарбазға жеткізді. Маунори 4 қыркүйекте Галленидің Мюрреймен (BEF штабының бастығы) өткізген үш сағаттық кеңесіне қатысты, ол BEF ешқандай шабуылға қатыспайды деген сеніммен аяқталды. Сол уақытта Уилсон (BEF штабының орынбасары) мен Франше д’Эсперей (5-армияның жаңа қолбасшысы) арасында келіссөздер жүргізілді. 4 қыркүйекте сағат 22:00-де Франше д’Эсперейдің қарсы шабуылға дайын екенін естіген Жоффре 6-шы қыркүйекке қарсы шабуыл күнін белгілеп, №6 Бас нұсқауды шығарды. Жалпы одақтас шабуылының бөлігі ретінде Маунори Шато-Тьерри бағытында Оурк өзенін кесіп өтуі керек еді. Галленидің ықпалымен Жоффре шабуыл күнін 6 қыркүйекке жылжытты, өйткені Маунори сол кезде ауыр шайқаста болады, бұл шешімі кейін Жоффреге өкініш әкелді.

Maunoury's Sixth Army, as it was now called, had VII Corps, 3 reserve divisions and 45th Division from North Africa, plus Ebener's 61st and 62nd Reserve Divisions; IV Corps (formerly part of Third Army) was detraining in Paris on 3 September to join Maunoury. In 62nd Reserve Division four out of the six colonels and lieutenant colonels, and a similar proportion of the battalion commanders (a post normally held by a major in the French Army) had been killed or wounded, replaced by “a few” reserve sub lieutenants. The reserve divisions contained men from Lorraine, Auvergne, Brittany and the Charente. In a handwritten note, responding to a request for information, Joffre recommended to Gallieni that “part of General Maunoury’s active forces” strike east against the German right wing. Joffre's orders at this stage did not specify a date or time for the attack, although he did suggest that if the Germans continued to push south south east Maunoury might best operate on the north bank of the Marne. Von Kluck was probing into the gap between the BEF and French Fifth Army, a gap covered only by Conneau's cavalry corps. At 09:10 on 4 September Gallieni, following air reconnaissance reports and concerned that a continued French retreat would leave Paris uncovered and vulnerable to German attack, ordered Maunoury to be ready to strike east to take von Kluck in flank. Joffre, who was not consulted in advance but who had separately reached the same conclusion, approved the order, while still making up his mind about the timing of Fifth Army's stand on the Marne. Gallieni also put Antoine Drude’s newly arrived 45th Infantry Division (white settlers from Algeria) under Maunoury, raising Sixth Army to about 150,000 soldiers. Maunoury attended Gallieni's three hour meeting with Murray (BEF Chief of Staff) on 4 September, which ended with their believing that the BEF would not join in any attack. Simultaneous negotiations were taking place between Wilson (BEF Sub Chief of Staff) and Franchet d’Esperey (the new commander of Fifth Army). At 10pm on 4 September, having heard that Franchet d’Esperey was ready to counter attack, Joffre issued Instruction Generale No 6, fixing the date of the counter attack for 7 September. As part of a general allied offensive, Maunoury was to cross the Ourcq in the direction of Chateau Thierry. At Gallieni's urging, Joffre brought the date of the attack forward to 6 September, as Maunoury would already be heavily engaged by then, a move which Joffre would later regret.

Ourcq шайқасы: Маунури шабуылдары

Алтыншы армия 5 қыркүйек күні таңертең Парижден шықты. Маунури Мёдан солтүстік-шығысқа қарай орналасуы және келесі күні Марнаның солтүстік жағалауында шабуылға көшуі жоспарланған еді. Бірақ, 5 қыркүйекте сағат 13:00-де француз кавалериясы барлау кезінде немістерге кездеспеген, алайда содан кейін неміс IV резервтік корпусы басып алған аймақта шайқас басталды. Корпустың командирі өздігінен шабуыл жасауға шешім қабылдады. Түнде немістер шығысқа қарай шегінді, бірақ неміс Бірінші армиясының командирі фон Клюк Маунури армиясына қарсы қосымша күштер жіберді. Клюк Марнаның оңтүстігінде II, IV, III және IX корпустарын орналастырды. 5 қыркүйекте Алтыншы армия 150 000 сарбаздан тұрды: Фредерик Вотьедің VII корпусы, Анри де Ламазедің Бесінші тобы (55-ші және 56-шы резервтік жаяу әскер дивизиялары), Чарльз Эбенердің Алтыншы тобы (61-ші және 62-ші резервтік жаяу әскер дивизиялары), Шассер бригадасы, Жан Франсуа Сорде атты корпусы және Антуан Дрюдедің 45-ші дивизиясы. Британ экспедициялық корпусымен (BEF) бірге Маунуридің 191 батальоны мен 942 зеңбірегі болды, ал фон Клюктің 128 батальоны мен 748 зеңбірегі бар еді.

Ourcq шайқасы: немістер қайта орналасады

6 қыркүйек күні сағат 03:00-де Клюк II корпусын солтүстікке, ал сағат 16:30-да IV корпусын (IV резервтік корпустан өзге бөлім) жорыққа шығаруға бұйрық берді. Келесі түнде (7/8 қыркүйек) Клюк қалған күштерін солтүстікке қайта орналастырды, өйткені "бірнеше рет жеңілген британдықтарды" тоқтату үшін атты әскер күштері жеткілікті болады деп сенді. 6 қыркүйектегі қысқаша шабуылдан басқа, Маунури әскері өз позицияларын қорғауға күш салды, ал 8 қыркүйекте ол бағынышты командирлеріне шегінуге болатын жаңа шеп туралы ескертті. Алтыншы армия Жоффре күткендей неміс батыс флангын қоршауға қол жеткізбесе де, Клюктің қайта орналасуы BEF және француздың Бесінші армиясына алға жылдамдауға мүмкіндік берді. 7 қыркүйекте Маунури әскері Виктор Боэльдің IV корпусымен (бұрынғы Үшінші армияның құрамындағы) күшейтілді. Маунури 32 жаяу әскер батальоны мен 2 атты әскер дивизиясымен қарсыластарынан басым болды. 63-ші резервтік жаяу әскер дивизиясы неміс артиллериясының және жаяу әскер шабуылының салдарынан шабуылға ұшырады, бірақ 45-ші резервтік жаяу әскер дивизиясының 5-ші артиллерия полкінің командирі Роберт Нивель, 75 мм-лік зеңбіректермен тікелей жауға оқ атып, өзін көзге түсірді, соның арқасында күнді сақтап қалды. 7/8 қыркүйек түнінде француз атты әскерінің командирі Сорде, Депренің 61-ші жаяу әскер дивизиясымен бірге француздың сол қанатынан шегінді, оның орнына фон Клюктің тылына шабуыл жасаудың орнына. Маунури Сордені қызметтен босатып жіберді. Ourcq шайқасына дейін Маунури Трентианның 7-ші жаяу әскер дивизиясымен (бұрынғы Төртінші армияның құрамындағы) күшейтілді. Дивизияның көп бөлігі, жаяу әскері, артиллериясы және штабы 7/8 қыркүйек түнінде пойыз және жүк көліктерімен Париж қаласынан шығып кетті. Галлени 103 және 104 жаяу әскер полктерін (бес батальон) таксимен жіберді. Полиция 1200 қара Renault таксилерін иемденіп, олардың 500-ін Les Invalides-тен Gagny-ге дейін жөнелтті, әр таксиге 4 немесе 5 сарбаз мінді, содан кейін түнде Nanteuil-les-Meaux қаласына жеткізді. Бұл операция толыққанды сәтті болмады. Асқарта жарық пен картаның жетіспеуі соқтығысулар мен ашу-ызаға әкелді. Кейбір сарбаздар майданға соңғы 2 шақырымды жаяу жүріп өтуге мәжбүр болды. 8 қыркүйекте Жоффре Маунуриге "Ourcq өзенінің оң жағалауында солтүстікке қарай жер басып алуды" бұйырды. Бірақ Маунури түнде жоғалған жерді қайтарып алуға және неміс Бірінші армиясын қайтадан айналып өтуге тырысты. Гервиг мұны "дұрыс емес шешім" деп атады. Немістер екі шабуылды да тойтарды. Ауа райы өте ыстық болды, соның салдарынан тамақ пен су жетіспеді. Күннің соңында фон Клюктің қарсы шабуылға дайындалып жатқанын сезген Галлени Маунуриге "бар күшіңмен" өз позицияларын ұстап тұруға шақырды. Маунури Жоффреге "қырқылып, шаршаған" әскерлерінің өз позицияларын ұстап тұрғанын хабарлады. 8 қыркүйек күні кешке қарай Рудольф фон Лепельдің бригадасы Брюссельден оңтүстік-батысқа қарай жорықтап, Маунуридің сол қанатын басып алуды көздеді.

At 03:00 on 6 September Kluck ordered II Corps north, then at 16:30 IV Corps (a different unit to IV Reserve Corps). The following night (7/8 September) Kluck ordered the rest of his forces north, believing that a cavalry screen would be enough to hold back the “repeatedly beaten British”. Other than a brief advance on 6 September Maunoury's Army struggled to defend its positions and on 8 September he drew his subordinate commanders’ attention to another line to which they could withdraw. Although Sixth Army had failed to envelop the German west flank as Joffre had hoped, Kluck's redeployment had opened up a gap into which the BEF and French Fifth Army could advance. Maunoury's Army was reinforced by Victor Boelle's IV Corps (formerly part of Third Army) on 7 September. Maunoury enjoyed a numerical superiority of 32 infantry battalions and 2 cavalry divisions. 63 Reserve Infantry Division was broken by German bombardments and infantry charges, but the day was saved by Colonel Robert Nivelle, then commanding 5th Artillery Regiment of 45th Reserve Infantry Division, who first attracted attention to himself by having his 75mm guns fire directly onto the enemy. On the night of 7/8 September, Sordet, commander of the French cavalry, had joined Deprez's 61st Infantry Division in falling back from the French left wing, instead of raiding into von Kluck's rear at La Ferte MIllon. Maunoury sacked Sordet. By time of the Battle of the Ourcq Maunoury had been strengthened by Trentinian's 7th Infantry Division (formerly part of Fourth Army). Much of the division's infantry, artillery and staff of left Paris by train and truck on night of 7/8 September. Gallieni sent 103 and 104 Infantry Regiments (five battalions) by taxicab. Police commandeered 1200 black Renault cabs and shuttled 500 of them from Les Invalides west to Gagny, where each picked up 4 or 5 soldiers then drove to Nanteuil les Meaux overnight. The execution was less successful. Dimmed lights, and few maps, resulted in collisions and flared tempers. Some soldiers were forced to walk the final 2km to the front. For 8 September Joffre ordered Maunoury to “gain ground towards the north on the right bank of the Ourcq. Instead Maunoury aimed to retake the ground lost during the night and again attempt to outflank the German First Army. Herwig calls this “a poor decision”. Two assaults were beaten back by the Germans. It was very hot and food and water ran short. Late on the day, sensing von Kluck's imminent counterattack, Gallieni urged Maunoury to hold his ground “with all your energy”. Maunoury informed Joffre that his “decimated and exhausted” troops were holding their positions. By the evening of 8 September, Rudolf von Lepel's brigade, marching southwest from Brussels, aimed to take Maunoury's left flank.

Ourcq шайқасы: немістер бөлініп, одақтастар алға қарай

9 қыркүйекте Лепель Нантейль-ле-Хауденнің солтүстік-батысындағы Барон қаласында Маунуридің сол жақ фланкімен шайқасты. Ourcq-тегі шайқас барысында және авиаторлардың хабарлары арқылы BEF-тің жылжуынан хабардар болған неміс бас штабының подполковнигі Хенч, Булоудың екінші армиясына оңтүстіктен қауіп төнгенін ескере отырып, шайқасты тоқтатуға бұйрық берді. Фон Клюк BEF-тің екі неміс атты корпусы тоқтата алады деп ойлады және неміс бірінші армиясы Маунуридің сол жақ фланкін айналып өтеді деп есептеді. Кері шегінуге бұйрық алғанына таң қалды. 9 қыркүйек күні кешке, немістер шегінген кезде және BEF Марнаны кесіп өткенде, Жоффре жеңісті жариялауға асықпады, оның орнына соғыс министріне Маунуридің алтыншы армиясын Парижді қорғағаны үшін мақтаған хабарлама жіберді. Кейін сол түні ол №20 Арнайы Нұсқаулықты шығарды, онда жалпы шабуылға көшу тапсырылды. Алтыншы армия "Ourcq өзеніне оң жағымен тіреліп", батыстан немістерді қоршауға тырысу керек еді. Евгений Бридудың V атты корпусы маңызды рөл атқаруға тиіс болды. BEF және Франше д’Эсперейдің бесінші армиясы Марнадан солтүстікке қарай жылжуға бағытталды. Немістерді батыстан қоршау жоспарынан бас тартып, Жоффре енді барлық француз армияларына, соның ішінде алтыншы армияға солтүстік-шығысқа қарай шабуыл жасауды бұйырды. 13 қыркүйекте Маунури Жоффреге алтыншы армияның "шамамен он бес күн бойы демалыссыз" болғанын және 24 сағат демалуға мұқтаж екенін хабарлады. Франше мен Фох (жаңа тоғызыншы армияның қолбасшысы) неміс шебі Эйннің солтүстігінде нығайып жатқандықтан, осындай пікір білдірді, бірақ француз армиялары, BEF-пен бірге, 18 қыркүйекке дейін шабуылдауды жалғастырды.

Соңғы соғыс

1915 жылдың басында Алтыншы армия Сойссоннан Компиеньнің солтүстігіне дейін фронтты ұстап тұрды, сол жағында Екінші армия, оң жағында Саррайдың Бесінші армиясы орналасқан. Бұл армиялардың бәрі Аргонна, Лотарингия және Вогез тауларындағы шабуылдар алдында диверсиялық артиллериялық оқ атуды жүргізді. Алтыншы армия Сойссон мен Энаның солтүстігінде де диверсиялық шабуылға шықты, немістер 1914 жылдың қыркүйегінде шегінуді тоқтатқан қорғаныс позицияларына, Жоффренің бұрынғы штаб офицері Анри Бертело басшылығымен. 14 қаңтарда неміс контршабуылдары француздарды бастапқы ұрыс жолағынан артық итеріп жіберіп, шамамен бірдей француз әскерін тұтқынға алды (5200 адам), ал немістердің жоғалғандары (5529 неміс, 12411 француз қаза тапқан, жараланған және хабарсыз жоғалған, француз әскерінің 40% құрады). Парижге жақын жерде болған бұл сәтсіздік армияға алғашқы саяси сынды тудырды. Соғыс министрі Миллеран Жоффреге, ол Маунориге, ал ол өз кезегінде Бертелоға кінә тақты, содан кейін Бордодан оралғаннан соң (12 қаңтарда) қайта жиналған француз парламентінде ашулы пікірталас болды. Маунори 1915 жылдың 11 наурызында майданды аралап жүрген кезде неміс снайперінің оғынан көзіне жарақат алып, жартылай соқыр болды, осылайша оның әскери мансабы аяқталды.

Кейінгі өмірі

1923 жылы қайтыс болды, ал қайтыс болғаннан кейін Франция маршалы шеніне көтерілді.