Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1-Гексен (hex 1 ene) – C6H12 формуласы бар органикалық қосылыс. Ол өнеркәсіпте жоғары олефин және альфа-олефин ретінде жіктелетін алкен. Соңғы терминнің мағынасы – қос байланыстың альфа (бірінші) позициясында орналасуы, бұл қосылысқа жоғары реактивтілік пен тиімді химиялық қасиеттер сыйлайды. 1-Гексен – өнеркәсіптік маңызы зор сызықтық альфа-олефин. 1-Гексен – түссіз сұйықтық.
1 Hexene (hex 1 ene) is an organic compound with the formula C6H12. It is an alkene that is classified in industry as higher olefin and an alpha olefin, the latter term meaning that the double bond is located at the alpha (primary) position, endowing the compound with higher reactivity and thus useful chemical properties. 1 Hexene is an industrially significant linear alpha olefin. 1 Hexene is a colourless liquid.
Өндіріс
1 Гексенді әдетте екі негізгі жолмен өндіреді: (i) этиленнің олигомеризациясы арқылы толық спектрлі процестер және (ii) мақсатты технология. 1 гексенді алудың шағын жолы, коммерциялық түрде кіші көлемде қолданылады, ол гексанолды сусыздау болып табылады. 1970 жылдарға дейін 1 гексенді балауызды термиялық крекинг арқылы да өндірген. Сызықтық ішкі гексендер сызықтық парафиндерді хлорлау/дегидрохлорлау арқылы өндірілді. "Этилен олигомерлеуі" этилен молекулаларын біріктіріп, әр түрлі тізбек ұзындығы бар және жұп санды көміртек атомдары бар сызықтық альфа-олефиндерді өндіреді. Бұл тәсіл альфа-олефиндердің таралуына немесе "толық спектріне" әкеледі. Shell жоғары олефиндер (SHOP) процесінде осы тәсіл қолданылады. Linde және SABIC компаниялары этиленнің олигомеризациясын пайдалана отырып, 21 процент 1 гексен алуға мүмкіндік беретін α SABLIN технологиясын әзірледі. CP Chemicals және Innovene компанияларының да толық спектрлі процестері бар. Әдетте, 1 гексеннің мөлшері Ethyl (Innovene) процесінде шамамен жиырма процентты құрайды, ал CP Chemicals және Idemitsu процестерінде он екі процентты құрайды. Этиленді тримеризациялау арқылы 1 гексенді алудың мақсатты жолын алғаш рет 2003 жылы Катарда Chevron Phillips іске қосты. Екінші зауыт 2011 жылы Сауд Арабиясында, ал үшінші зауыт 2014 жылы АҚШ-та іске қосылуы жоспарланған. Sasol процесі де 1 гексенді алудың мақсатты жолы деп есептеледі. Sasol коммерциялық түрде Fischer-Tropsch синтезін көмірден алынған синтез газынан отын жасау үшін қолданады. Синтез кезінде жоғарыда аталған отын ағынынан 1 гексен алынады, мұнда тар дистилляцияда бастапқы 1 гексеннің концентрациясы 60% болуы мүмкін, ал қалғаны винилидендер, сызықтық және тармақталған ішкі олефиндер, сызықтық және тармақталған парафиндер, спирттер, альдегидтер, карбон қышқылы және ароматты қосылыстардан тұрады. Этиленнің гомогенді катализаторлармен тримеризациясы көрсетілген. Lummus Technology компаниясы 1 гексенді алудың мақсатты балама жолы бар екенін хабарлады.
1 Hexene is commonly manufactured by two general routes: (i) full range processes via the oligomerization of ethylene and (ii) on purpose technology. A minor route to 1 hexene, used commercially on smaller scales, is the dehydration of hexanol. Prior to the 1970s, 1 hexene was also manufactured by the thermal cracking of waxes. Linear internal hexenes were manufactured by chlorination/dehydrochlorination of linear paraffins. "Ethylene oligomerization" combines ethylene molecules to produce linear alpha olefins of various chain lengths with an even number of carbon atoms. This approach result in a distribution or “full range” of alpha olefins. The Shell higher olefin process (SHOP) employs this approach. Linde and SABIC have developed the α SABLIN technology using the oligomerization of ethylene to produce 21 percent 1 hexene. CP Chemicals and Innovene also have full range processes. Typically, 1 hexene content ranges from about twenty percent distribution in the Ethyl (Innovene) process, whereas only twelve percent of distribution in the CP Chemicals and Idemitsu processes. An on purpose route to 1 hexene using ethylene trimerization was first brought on stream in Qatar in 2003 by Chevron Phillips. A second plant was scheduled to start in 2011 in Saudi Arabia and a third planned for 2014 in the US. The Sasol process is also considered an on purpose route to 1 hexene. Sasol commercially employs Fischer–Tropsch synthesis to make fuels from synthesis gas derived from coal. The synthesis recovers 1 hexene from the aforementioned fuel streams, where the initial 1 hexene concentration cut may be 60% in a narrow distillation, with the remainder being vinylidenes, linear and branched internal olefins, linear and branched paraffins, alcohols, aldehydes, carboxylic acids, and aromatic compounds. The trimerization of ethylene by homogeneous catalysts has been demonstrated. An alternative on purpose route has been reported by Lummus Technology.
Қолданбалар
1-гексеннің негізгі қолданылуы полиэтилен өндірісінде комономер ретінде. Жоғары тығыздықтағы полиэтилен (ЖТП) және сызықтық төмен тығыздықтағы полиэтилен (СТТП) сәйкесінше шамамен 2–4% және 8–10% комономерлерді пайдаланады. 1-гексеннің тағы бір маңызды қолданылуы – гидроформалиялау (оксиосинтез) арқылы сызықтық альдегид гептаналдың өндірісі. Гептанал қысқа тізбекті май қышқылы гептано қышқылына немесе спирт гептанолға айналуы мүмкін. Бұл химиялық зат дәмдеуіштер, парфюмерия, бояулар және шайырлар синтезінде қолданылады.
The primary use of 1 hexene is as a comonomer in production of polyethylene. High density polyethylene (HDPE) and linear low density polyethylene (LLDPE) use approximately 2–4% and 8–10% of comonomers, respectively. Another significant use of 1 hexene is the production of the linear aldehyde heptanal via hydroformylation (oxo synthesis). Heptanal can be converted to the short chain fatty acid heptanoic acid or the alcohol heptanol. The chemical is used in the synthesis of flavors, perfumes, dyes and resins.
Қауіптер
1 Гексен сұйық және бу түрінде өте тез тұтанатындықтан және жұтылғанда, тыныс жолдарына өткенде қауіпті деп есептеледі, бұл өлімге әкелуі мүмкін. 1 Гексеннің кең қолданылуы оның түрлі қалдық ағындары арқылы қоршаған ортаға таралуына себеп болуы мүмкін. Бұл зат су жануарлары үшін улы.
1 Hexene is considered dangerous because in liquid and vapor form it is highly flammable and may be fatal if swallowed and enters airways. The widespread use of 1 hexene may result in its release to the environment through various waste streams. The substance is toxic to aquatic organisms.